การเสียชีวิตและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตในกำลังพลกองทัพบกไทย ที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง

พิชญา  ปัทมาภรณ์พงศ์; กฤษณ์  พงศ์พิรุฬห์

ผู้แต่ง

พิชญา ปัทมาภรณ์พงศ์ โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
กฤษณ์ พงศ์พิรุฬห์ ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านการแพทย์บูรณาการเชิงป้องกัน ภาควิชาเวชศาสตร์ป้องกันและสังคม คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, การเสียชีวิต, ทหาร, กำลังพลกองทัพบกไทย

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอัตราการเสียชีวิตและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตในกำลังพลกองทัพบกไทยที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบ Retrospective cohort study โดยใช้ข้อมูลจากกำลังพลกองทัพบกจำนวน 8,172 ราย ที่เข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปีที่ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2564 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566 ข้อมูลที่ศึกษาประกอบด้วยปัจจัยด้านประชากร ได้แก่ เพศ อายุ ดัชนีมวลกาย เส้นรอบเอว โรคประจำตัว และตำแหน่งงาน ปัจจัยด้านพฤติกรรมสุขภาพ และผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ได้แก่ ระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหาร (FBS) ค่าการทำงานของไต (BUN, Creatinine) ระดับไขมันในเลือด (Triglyceride, Total cholesterol) ระดับกรดยูริก และค่าเอนไซม์ตับ (AST, ALT) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณ เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิต ผลการศึกษา: พบอัตราการเสียชีวิตร้อยละ 1.1 ในกำลังพลกองทัพบกไทยที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ อายุ 55 ปีขึ้นไป มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตเพิ่มขึ้น 1.81 เท่า (p = 0.024) ตำแหน่งนายทหารชั้นประทวน มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตเพิ่มขึ้น 2.50 เท่า (p = 0.001) ภาวะเบาหวาน (FBS ≥126 mg/dL) มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตเพิ่มขึ้น 2.53 เท่า (p = 0.001) ภาวะไตเสื่อม (Creatinine ≥1.3 mg/dL) มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตเพิ่มขึ้น 1.26 เท่า (p = 0.033) ขณะที่ผู้ที่มีภาวะน้ำหนักเกิน (BMI 25–29.9 kg/m²) มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตที่ลดลงเหลือ 0.53 เท่า (p = 0.017) สรุป: ในกำลังพลกองทัพบกไทยที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิต ได้แก่ ตำแหน่งนายทหารชั้นประทวน ภาวะเบาหวาน ภาวะไตเสื่อม และอายุ 55 ปีขึ้นไป ขณะที่ภาวะน้ำหนักเกินมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตที่ลดลง ผลการศึกษานี้อาจเป็นข้อมูลพื้นฐานที่เป็นประโยชน์ต่อการคัดกรอง การติดตามสุขภาพ และการเฝ้าระวังในกำลังพลกลุ่มเสี่ยง เพื่อสนับสนุนการดูแลสุขภาพในกำลังพลที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังได้อย่างเหมาะสมยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี NCDs 2565. นนทบุรี: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2565.

World Health Organization. Noncommunicable diseases [Internet]. 2023 [cited 2023 Sep 16]. Available from: https://shorturl.asia/t75Cu

GBD 2019 Risk Factors Collaborators. Global burden of 87 risk factors in 204 countries and territories, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Lancet 2020;396(10258):1223-49.

กรมกำลังพลทหารบก. ฐานข้อมูลการสูญเสียกำลังพลกองทัพบก ปีงบประมาณ 2564-2567. กรุงเทพฯ: กรมกำลังพลทหารบก; 2567.

Bell Ngan W, Essama Eno Belinga L, Essam Nlo'o ASP, Roche F, Goethals L, Mandengue SH, et al. Surveillance of cardiovascular risk factors in the fifth military sector health center, Ngaoundéré, Cameroon: observational study. JMIR Form Res 2020;4(11).

Carey FR, Harbertson J, Sharifian N, Boyko EJ, Rull RP; Millennium Cohort Study Team. All-cause mortality among United States military personnel: findings from the Millennium Cohort Study, 2001-2021. Ann Epidemiol 2024;99:1-8.

Sai XY, He Y, Men K, Wang B, Huang JY, Shi QL, et al. All-cause mortality and risk factors in a cohort of retired military male veterans, Xi'an, China: an 18-year follow up study. BMC Public Health 2007;7:290.

ขนิษฐา กู้ศรีสกุล, ณัฐพัชร์ มรรคา, กนิษฐา บุญธรรมเจริญ. การศึกษาสถานการณ์และพยากรณ์การตายก่อนวัยอันควรจากโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในประเทศไทย พ.ศ. 2543–2561 และพยากรณ์ถึง พ.ศ. 2573. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2566;17(2):228-41.

Rothman KJ, Greenland S, Lash TL. Modern epidemiology. 3rd ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2008.

Hosmer DW, Lemeshow S, Sturdivant RX. Applied logistic regression. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 2013.

Li CY, Sung FC. A review of the healthy worker effect in occupational epidemiology. Occup Med (Lond) 1999;49(4):225-9.

Whitlock G, Lewington S, Sherliker P, Clarke R, Emberson J, Halsey J, et al. Body-mass index and cause-specific mortality in 900 000 adults. Lancet 2009;373(9669):1083-96.

Smith TJ, Marriott BP, Dotson L, Bathalon GP, Funderburk L, White A, et al. Overweight and obesity in military personnel. Mil Med 2012;177(8):907-14.

WHO Expert Consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications. Lancet 2004;363(9403):157-63.

Stringhini S, Sabia S, Shipley M, Brunner E, Nabi H, Kivimaki M, et al. Socioeconomic position, health behaviours, and mortality. Lancet 2010;372(9650):164-71.

Kress AM, Hartzell MC. A review of chronic disease in military personnel. Mil Med 2015;180(9):877-82.

Sarwar N, Gao P, Seshasai SRK, Gobin R, Kaptoge S, Di Angelantonio E, et al. Diabetes mellitus, fasting blood glucose concentration, and risk of vascular disease. Lancet 2010;375(9733):2215-22.

American Diabetes Association. Classification and diagnosis of diabetes: standards of medical care in diabetes—2023. Diabetes Care 2023;46(Suppl 1):S19-S40.

Matsushita K, Astor BC, Woodward M, Levey AS, Coresh J, Gansevoort RT, et al. Association of estimated glomerular filtration rate and albuminuria with mortality. Lancet 2010;375(9731):2073-81.

Webster AC, Nagler EV, Morton RL, Masson P. Chronic kidney disease. Lancet 2017;389(10075):1238-52.