ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในบุคลากรสังกัดกรุงเทพมหานคร

วีรนุช เชาวกิจเจริญ

ผู้แต่ง

วีรนุช เชาวกิจเจริญ กลุ่มงานอาชีวเวชกรรม โรงพยาบาลกลาง สำนักการแพทย์ กรุงเทพมหานคร

คำสำคัญ:

ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด, คนวัยทำงาน, กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในบุคลากรสังกัดกรุงเทพมหานครจากการตรวจสุขภาพประจำปี ในปี พ.ศ. 2568 วิธีการศึกษา: การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง (retrospective descriptive study) จากผลตรวจสุขภาพประจำปีเชิงรุกโดยหน่วยตรวจสุขภาพโรงพยาบาลกลาง ในปี พ.ศ. 2568 ในช่วงวันที่ 1 กุมภาพันธ์ - 2 พฤษภาคม 2568 จำนวน 8,331 คน โดยวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา หาความชุกของความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสูงจาก Thai CV risk score ด้วย Proportion test และวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ด้วยสถิติ Multiple logistic regression ผลการศึกษา: ความชุกของความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสูงในบุคลากรสังกัดกรุงเทพมหานครเท่ากับร้อยละ 25.47 (95% CI: 24.54 - 26.42) และนอกจากปัจจัยที่ใช้คำนวณ Thai CV risk score แล้วพบว่าปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสูง ได้แก่ น้ำหนักเกิน ภาวะโรคอ้วนระดับ 1 และ 2 (OR 1.28; 95% CI: 1.02 - 1.60, OR 1.72; 95% CI: 1.40 - 2.11 และ OR 2.38; 95% CI: 1.86 - 3.04) ระดับการศึกษาสูงสุดไม่สูงกว่าปริญญาตรี ได้แก่ ประถมศึกษา มัธยมศึกษา ปวช./ปวส. ปริญญาตรี และการศึกษาอื่นๆ (OR 2.72; 95% CI: 1.85 - 3.98, OR 2.40; 95% CI: 1.65 - 3.51, OR 2.13; 95% CI: 1.43 - 3.16, OR 1.53; 95% CI: 1.03 - 2.26 and OR 2.09; 95% CI: 1.18 - 3.68) ดื่มแอลกอฮอล์ (OR 1.57; 95% CI: 1.32 - 1.87) ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเสี่ยงเบาหวานและถึงเกณฑ์เบาหวาน (OR 2.09; 95% CI: 1.76 - 2.47 และ OR 4.92; 95% CI: 3.92 – 6.18) และทำงานนอกหน่วยงานด้านสุขภาพ (OR 1.68; 95% CI: 1.22 - 2.31) สรุป: ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นประเด็นสุขภาพที่สำคัญในคนวัยทำงาน ดังนั้นการวางแผนสร้างเสริมสุขภาพ ควรเน้นการควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและเฝ้าระวังติดตามโรคไม่ติดต่อเรื้อรังอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้บุคลากรมีสุขภาวะที่ดีและปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

เอกสารอ้างอิง

Cesare M, Perel P, Taylor S, Kabudula C, Bixby H, Gaziano T, et al. The heart of the world. Glob Heart 2024;19(1):11.

World Health Organization. Cardiovascular disease [Internet]. 2025 [cited 2025 July 2]. Available from: https://shorturl.asia/VQsoD

Asefa E, Gemmechu T, Mecha M, Tukeni K. Increase in cardiovascular disease mortality in low- and middle-income countries: a time for action. Ethiop J Health Sci 2025;35(1):1-2.

กรมควบคุมโรค. กรมควบคุมโรคร่วมรณรงค์วันหัวใจโลก 2567 เน้นประชาชนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันโรคหัวใจ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2 ก.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://is.gd/aLfC2D

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). การคาดการณ์การเสียชีวิตและภาระโรคของคนไทยในปี พ.ศ. 2573 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2 ก.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/ZEDpL

Yusuf S, Joseph P, Rangarajan S, Islam S, Mente A, Hystad P, et al. Modifiable risk factors, cardiovascular disease, and mortality in 155,722 individuals from 21 countries (PURE): a prospective cohort study. Lancet 2019;394(10204):795–808.

ปิยะมิตร ศรีธรา. การศึกษาติดตามระยะยาวความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดและเมตาบอลิกในประชากรการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย: รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.); 2556.

Miller M. The cardiovascular effects of air pollution: Prevention and reversal by pharmacological agents. Pharmacol Ther 2022;232.

โรงพยาบาลราชพิพัฒน์. การแบ่งเขตสุขภาพกรุงเทพมหานคร [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 20 ต.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://health2.bangkok.go.th

กรมอนามัย. คู่มือสถานที่ทำงานน่าอยู่ น่าทำงาน เสริมสร้างคุณภาพชีวิตและความสุขของคนทำงาน. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2564.

World Health Organization. Healthy workplaces: a model for action for employers, workers, policymakers and practitioners. Geneva: World Health Organization; 2010.

Kingkaew N, Antadech T. Cardiovascular risk factors and 10-year CV risk scores in adults aged 30-70 years old in Amnat Charoen province, Thailand. Asia Pac J Sci Technol 2019;24(4):1-10.

Tangjitgamol S, Udayachalerm W, Panyarachun S, Wanishsawad C, Kaewwanna W, Manusirivithaya S. The 10-year cardiovascular risk of physicians estimated by the Thai CV risk score and its association with current coronary artery disease: A retrospective study. Health Sci Rep 2024;7(4):1-9.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจสถานการณ์การสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของประชากร พ.ศ. 2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 18 ต.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/WYCvI

World Health Organization. Obesity and overweight [Internet]. 2025 [cited 2025 July 2]. Available from: https://shorturl.asia/mhRj9

กองแผนงาน กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2567 การส่งเสริมสุขภาพและการเฝ้าระวังสุขภาพสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 18 ต.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/Zt1CH

World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behavior [Internet]. 2020 [cited 2025 July 2]. Available from: https://shorturl.asia/PE9tG

Pyatat T, Virat K, Aroon C, Kiertijai B, Manmontri A, Hatai C, et al. Prevalence of coronary heart disease and major cardiovascular risk factors in Thailand. Int J Epidemiol 1998; 27(3):405-9.

Jung E, Kong S, Ro Y, Ryu H, Shin S. Serum cholesterol levels and risk of cardiovascular death: a systematic review and a dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Int J Environ Res Public Health 2022;19(14):1-12.

Abdeen S, Abed M, Maatoug J, Iheb B, Nagah S. 10-year cardiovascular disease risk and its predictors: a comparison between healthcare workers and the general public in Qatar. BMC Public Health 2025;25(1).