ผลลัพธ์ของการเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโรคจิตเภทโดยทีมแพทย์เวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน อำเภอเอราวัณ จังหวัดเลย: การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม

ผู้แต่ง

  • เนติลักษณ์ ศิลาอุดมกิจ กลุ่มงานการแพทย์ โรงพยาบาลเอราวัณ จังหวัดเลย
  • สุพัตรา ศิลาอุดมกิจ กลุ่มการพยาบาล โรงพยาบาลเอราวัณ จังหวัดเลย

คำสำคัญ:

โรคจิตเภท, การเยี่ยมบ้าน, เวชศาสตร์ป้องกัน, สุขภาพจิตชุมชน, การสร้างแรงจูงใจ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: โรคจิตเภทเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อผู้ป่วย ครอบครัว และสังคม การขาดการรักษาอย่างต่อเนื่องเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการกำเริบซ้ำ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลลัพธ์ของการเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโรคจิตเภทโดยทีมแพทย์เวชศาสตร์ป้องกันแขนงสุขภาพจิตชุมชน วิธีการศึกษา: การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (Randomized Controlled Trial) ในผู้ป่วยโรคจิตเภท 152 คน ที่โรงพยาบาลเอราวัณ จังหวัดเลย ระหว่างมกราคม-กรกฎาคม 2568 สุ่มเข้ากลุ่มศึกษา (ได้รับการเยี่ยมบ้าน 3 ครั้ง พร้อมคำปรึกษาแบบสร้างแรงจูงใจ) 76 คน และกลุ่มควบคุม (ได้รับการดูแลตามปกติ) 76 คน ติดตามผลลัพธ์ 6 เดือน ประเมินด้วย Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS), แบบประเมินโรคซึมเศร้า 9Q, แบบประเมินการฆ่าตัวตาย 8Q, EQ-5D-5L และ Visual Analog Scale ผลการศึกษา: ติดตามผลลัพธ์ได้ครบ 145 คน (อัตราการขาดการติดตาม 4.6%) กลุ่มศึกษามีคะแนน BPRS ลดลงเฉลี่ย 5.1 คะแนนเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม (p < 0.001, Cohen's d = 1.06) คะแนนคุณภาพชีวิต EQ-5D-5L เพิ่มขึ้น 0.11 คะแนน (p < 0.001) คะแนน VAS เพิ่มขึ้น 9.7 คะแนน (p < 0.001) อัตราการกำเริบลดลงจาก 34.2% เป็น 19.4% (p = 0.032, NNT = 7) อัตราการมาตามนัดเพิ่มขึ้นจาก 52.1% เป็น 72.2% (p < 0.001) และความร่วมมือในการรับประทานยาเพิ่มขึ้นจาก 56.2% เป็น 80.6% (p < 0.001) สรุป: การเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโรคจิตเภทโดยทีมสหสาขาวิชาชีพร่วมกับการใช้เทคนิคการสร้างแรงจูงใจ มีประสิทธิภาพในการปรับปรุงอาการทางจิตเวช ลดการกำเริบ เพิ่มคุณภาพชีวิต และความร่วมมือในการรักษา เป็นแนวทางที่มีศักยภาพสำหรับการดูแลผู้ป่วยโรคจิตเภทในชุมชน

เอกสารอ้างอิง

รังสฤษฏ์ กาญจนะวณิชย์, มาโนช หล่อตระกูล, สุชาติ เจียมจริยาวัฒน์. ความเที่ยงระหว่างผู้ประเมินของแบบประเมินอาการทางจิต (BPRS) ฉบับภาษาไทย. วารสารจิตแพทย์ 2539;41(3):15-24.

ชาญวิทย์ พรนภดล, สุทธิชัย จิตเพ็ชร, มาโนช หล่อตระกูล. การพัฒนาแบบประเมินโรคซึมเศร้า 9 คำถาม (9Q) สำหรับประชากรไทย. วารสารโรงพยาบาลราชวิถี 2545;60(4):212-20.

รุ่งนภา จั่นเพชร, ชัยวัฒน์ ศุภกานนท์, วิโรจน์ ชัยสิทธิพันธุ์. การพัฒนาแบบประเมินการฆ่าตัวตาย 8 คำถาม (8Q). วารสารกรมสุขภาพจิต 2548;15(2):81-89.

ยศ ตีระวัฒนานนท์, มนทรัตม์ ถาวรเจริญทรัพย์, สุรพล ลิมวัฒนานันท์. การแปลและตรวจสอบคุณภาพของแบบสอบถามคุณภาพชีวิต EQ-5D-5L ฉบับภาษาไทย. วารสารเศรษฐศาสตร์สุขภาพไทย 2557;2(1):1-12.

ศักดิ์ชัย ตันติวิวัทน์, อรัญญา เจริญสุข, นิตยา ทองดี. ผลของโปรแกรมการเยี่ยมบ้านต่อภาวะซึมเศร้าและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยจิตเภทในชุมชน จังหวัดชัยภูมิ. วารสารพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต 2562;33(2):45-58.

พยอม ตัณฑจรรยา, สุดใจ มั่นคง, ปรียา สุขสำราญ. ผลของการให้คำปรึกษาเพื่อสร้างแรงจูงใจในการรับประทานยาอย่างต่อเนื่องแก่ผู้ป่วยโรคจิตเภท. วารสารพยาบาลศาสตร์ 2558;33(3):67-78.

มาโนช หล่อตระกูล, สมชาย อิงคกุลชัย, วิชัย เอกสิทธิ์. ประสิทธิผลของการบำบัดทางจิตสังคมควบคู่กับการเยี่ยมบ้านในผู้ป่วยโรคจิตเภท. วารสารจิตแพทย์แห่งประเทศไทย 2554;56(4):289-302.

เพ็ญพักตร์ อุทิศ, มาลี เหมาะสม, จิรายุ ดีงาม. การศึกษาความตรงของแบบประเมินโรคซึมเศร้า 9Q ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. วารสารโรงพยาบาลศรีนครินทร์ 2562;34(2):156-68.

Pattanaphesaj J, Thavorncharoensap M, Ramos-Goñi JM, Tongsiri S, Ingsrisawang L, Teerawattananon Y. The EQ-5D-5L Valuation study in Thailand. Expert Rev Pharmacoecon Outcomes Res 2018;18(5):551-8.

Cai Y, Li Q, Liu Z, Wu P, Chen X, Li S, et al. Mobile phone text messaging and peer support to improve mental healthcare for people with schizophrenia in resource-poor rural communities in China (LEAN): An implementation-effectiveness hybrid randomised controlled trial. Lancet Digit Health 2020;2(4):176-86.

Velligan DI, Diamond PM, Mintz J, Maples N, Li X, Zeber J, et al. The use of individually tailored environmental supports to improve medication adherence and outcomes in schizophrenia. Schizophr Bull 2008;34(3):483-93.

Cornelis J, Barakat A, Dekker J, Schut T, Berk S, Nusselder H, et al. Intensive home treatment for patients in acute psychiatric crisis situations: a multicenter randomized controlled trial. BMC Psychiatry 2018;18:55.

Wong SY, Cheung AK, Lee A, Cheung NT, Leung CC, Wong W, et al. Improving quality of life and functioning in patients with schizophrenia by community-based psychosocial intervention in China: A randomized controlled trial. Psychiatr Serv 2017;68(4):406-9.

Bijur PE, Silver W, Gallagher EJ. Reliability of the visual analog scale for measurement of acute pain. Acad Emerg Med 2001;8(12):1153-7.

Leucht S, Kane JM, Kissling W, Hamann J, Etschel E, Engel RR. What does the PANSS mean?. Schizophr Res 2005;79(2-3):231-8.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-30

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ศิลาอุดมกิจ เ, ศิลาอุดมกิจ ส. ผลลัพธ์ของการเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโรคจิตเภทโดยทีมแพทย์เวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน อำเภอเอราวัณ จังหวัดเลย: การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม. JPMAT [อินเทอร์เน็ต]. 30 เมษายน 2026 [อ้างถึง 27 สิงหาคม 2026];16(1):116-35. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JPMAT/article/view/281146

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ