ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความฉลาดทางด้านสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2

บทคัดย่อ

โรคเบาหวานเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่สำคัญของประเทศ ซึ่งการไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ดีนั้น จะก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนส่งผลการดำรงชีวิต ภาระเศรษฐกิจของผู้ป่วย ครอบครัว และ ประเทศชาติ โดยหนึ่งในปัจจัยที่มีผลในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด คือ ความฉลาดทางด้านสุขภาพ วัตถุประสงค์งานวิจัย คือ เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับความฉลาดทางด้านสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่2 ที่มารับบริการในหน่วยบริการปฐมภูมิจำนวน 476 คน(ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีความฉลาดทางด้านสุขภาพที่สูง 238 คนและผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีความฉลาดทางด้านสุขภาพที่ต่ำ 238 คน) โดยการสุ่มตัวอย่างตามสะดวกตามลำดับบริการ การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้แบบสอบถามในการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่าง ระหว่างเดือนสิงหาคม - พฤศจิกายน 2563 โดยเก็บข้อมูลปัจจัยที่เกี่ยวข้องประวัติส่วนตัวของผู้ป่วย ลักษณะส่วนบุคคล ระดับHbA1C ระดับความฉลาดทางด้านสุขภาพทั้ง 7 ด้าน วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและใช้สถิติเชิงวิเคราะห์ได้แก่ Independent t-test, Chi-square test หรือ Fisher exact test และนำไปวิเคราะห์ตัวแปรพหุ (Multivariate analysis) โดยใช้Binary Logistic Regression ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความฉลาดทางด้านสุขภาพระดับสูงได้แก่ การคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ ระดับการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาหรือสูงกว่าและการไม่มีโรคความดันโลหิตสูงร่วม โดยจำนวนผู้ที่มีความฉลาดทางด้านสุขภาพระดับสูงมีอัตราส่วนที่คุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ (HbA1C < 7%) มากเป็น 2.22 เท่า (OR 2.22, 95%CI 1.33-3.70) เมื่อเทียบกับผู้ที่มีความฉลาดทางด้านสุขภาพระดับต่ำ ดังนั้นในหน่วยระบบบริการปฐมภูมิโรคไม่ติดต่อเรื้อรังควรให้แพทย์ประเมินระดับความฉลาดทางด้านสุขภาพของผู้ป่วยและส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีความฉลาดทางด้านสุขภาพที่เพิ่มขึ้น เนื่องจากการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้มีความสัมพันธ์กับความฉลาดทางด้านสุขภาพระดับสูง