ปัจจัยเสี่ยงของการรักษาด้วยยาทีโนโฟเวียร์ต่อการเกิดภาวะไตเสื่อมในผู้ป่วย
คำสำคัญ:
การรักษาด้วยยาต้านไวรัสเอชไอวี, ทีโนโฟเวียร์, ภาวะไตเสื่อมบทคัดย่อ
ทีโนโฟเวียร์ เป็นยาต้านไวรัสเอชไอวีที่พบว่าเกี่ยวข้องกับการการเกิดปัญหาทางไต วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้ เพื่อศึกษาปัจจัยเสี่ยงต่อระยะเวลาการเกิดภาวะไตเสื่อมในผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป โดยเป็นผู้ที่ขึ้นทะเบียนการรักษาและมีประวัติเคยได้รับยาต้านไวรัสเอชไอวีชนิด Tenofovir ที่คลินิกโรคติดเชื้อและภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรงพยาบาลศิริราช หรือแผนกอายุรกรรมผู้ป่วยนอก สถาบันบำราศนราดูร ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2548 ถึง 30 มิถุนายน 2554 โดยติดตามอย่างน้อย 72 เดือน ในรูปแบบ retrospective cohort study ในการศึกษานี้มีผู้เข้าร่วมการศึกษาทั้งสิ้น จำนวน 241 คน ระยะเวลาในการติดตามทั้งหมดเท่ากับ 13.71 ต่อ 100 person-years และพบจำนวน 41 คนที่เกิดภาวะไตเสื่อม และมีอุบัติการณ์ในผู้เข้าร่วมการศึกษาทั้งหมด เท่ากับ 2.99 ต่อ 100 person-years และหากวิเคราะห์ Multivariate analysis ในผู้เข้าร่วมการศึกษาทั้งหมด โดยใช้ Cox proportional hazards regression models พบว่าผู้ที่เคยใช้ยาต้านไวรัสเอชไอวีชนิดอื่นมาก่อนเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะไตเสื่อม มากกว่าผู้ที่ไม่เคยใช้ถึง 3.126 เท่า (Hazard ratio = 3.126, 95% CI for HR 1.380-7.083, P-value = 0.006) การศึกษาครั้งนี้ให้ผลในทางสนับสนุนงานวิจัยอื่นๆ ที่พบว่ายา Tenofovir และการที่เคยได้รับยาต้านไวรัสเอชไอวีชนิดอื่นมาก่อนเข้าการศึกษานั้นสัมพันธ์กับการเกิดภาวะไตเสื่อม นอกจากนี้พบว่าระยะเวลาที่เกิดภาวะไตเสื่อมที่เร็วที่สุดคือประมาณ 5.8 เดือน ซึ่งถือว่าเป็นระยะเวลาค่อนข้างเร็ว
ดังนั้นในการใช้ Tenofovir ในการรักษาควรมีการติดตามการทำงานของไตอย่างใกล้ชิด และสำหรับปัจจัยอื่นๆ ที่ไม่พบความสัมพันธ์ในการศึกษานี้ ในการรักษาทางคลินิกก็ไม่ควรที่จะมองข้าม เพื่อประโยชน์ในการเฝ้าระวังและดูแลผู้ที่ได้รับการรักษา นอกจากนี้ข้อมูลที่ได้ยังเป็นประโยชน์ต่อสถานพยาบาลในการวางแผนดำเนินงานด้านสาธารณสุขในการวางนโยบายเพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่ก่อให้เกิดพิษต่อไตที่เกี่ยวเนื่องมาจากการได้รับยาต้านไวรัสเอชไอวี
เอกสารอ้างอิง
2. World Health Organization. Estimated antiretroviral therapy coverage among people living with HIV (%) [Internet] 2019. [Cited 2020 Oct 18]. Available from: https://www.who.int/data/gho/data/indicators/indicator-details/GHO/estimated-antiretroviral-therapy-coverage-among-people-living-with-hiv-(-)
3. สำนักโรคเอดส์ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ศูนย์พัฒนาระบบบริการยาต้านไวรัสสำหรับผู้ติดเชื้อเอช ไอวีและผู้ป่วยเอดส์ในประเทศไทย กรมควบคุมโรค. แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2549/2550. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2550.
4. Nishijima T, Komatsu H, Gatanaga H, Aoki T, Watanabe K, Kinai E, et al. Impact of small body weight on tenofovir-associated renal dysfunction in HIV-infected patients: a retrospective cohort study of Japanese patients. PloS one 2011;6(7):e29977
5. Kyaw NT, Harries AD, Chinnakali P, Antierens A, Soe KP, Woodman M, et al. Low Incidence of Renal Dysfunction among HIV-Infected Patients on a Tenofovir-Based First Line Antiretroviral Treatment Regimen in Myanmar. PloS one 2015;10(8):e0135188
6. เกศรินทร์ ชัยศิริ. ความเป็นพิษต่อไตจากการใช้ยาทีโนโฟเวียร์ในผู้ติดเชื้อเอชไอวี. [วิทยานิพนธ์ปริญญาเภสัชศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2552.
7. Pujari SN, Smith C, Makane A, Youle M, Johnson M, Bele V, et al. Higher risk of renal impairment associated with tenofovir use amongst people living with HIV in India: a comparative cohort analysis between Western India and United Kingdom. BMC Infectious Diseases 2014;173(14):1-7.
8. Scherzer R, Estrella M, Li Y, Choi AI, Deeks SG, Grunfeld C, et al. Association of tenofovir exposure with kidney disease risk in HIV infection. AIDS (London, England) 2012;26(7):867-75.
9. Woratanarat K, Kanjanabuch T, Suankratay C. Tenofovir disoproxil fumarate-associated nephrotoxicity in HIV-infected patients: a prospective controlled study. The Journal of the Medical Association of Thailand. 2013; 96(4):432-9.
10. Gallant JE, Moore RD. Renal function with use of a tenofovir-containing initial antiretroviral regimen. AIDS (London, England). 2009; 23(15):1971-5.
11. Levey AS, Stevens LA, Schmid CH, Zhang YL, Castro AF, Feldman HI, et al. A new equation to estimate glomerular filtration rate. Annals of Internal Medicine 2009;150(9):604-12.
12. วิศิษฎ์ ตันหยง, พีรยศ ภมรศิลปะธรรม, ฉัตชัย ฉิ่นไพศาล. ทีโนโฟเวียร์และพิษต่อไตระดับเซลล์. วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา 2560;22(2):248-59.
13. Gallant JE, Parish MA, Keruly JC, Moore RD. Changes in renal function associated with tenofovir disoproxil fumarate treatment, compared with nucleoside reverse-transcriptase inhibitor treatment. Clinical Infectious Diseases 2005;40(8):1194-8.
14. Gallant JE, Staszewski S, Pozniak AL, DeJesus E, SuleimanJM, Miller MD, et al. Efficacy and safety of tenofovir DF vs stavudine in combination therapy in antiretroviral-naive patients: a 3-year randomized trial. JAMA: The Journal of the American Medical Association 2004;292(2):191-201.
15. Rodriguez-Novoa S, Labarga P, D'Avolio A, Barreiro P, Albalate M, Vispo E, et al. Impairment in kidney tubular function in patients receiving tenofovir is associated with higher tenofovir plasma concentrations. AIDS 2010;24(7):1064-6.
16. Verhelst D, Monge M, Meynard JL, Fouqueray B, Mougenot B, Girard PM, et al. Fanconi syndrome and renal failure induced by tenofovir: a first case report. American Journal of Kidney Diseases 2002;40(6):1331-3.
17. Del Palacio M, Romero S, Casado JL. Proximal tubular renal dysfunction or damage in HIV-infected patients. AIDS Reviews 2012;14(3):179-87.
18. Gitman MD, Hirschwerk D, Baskin CH, Singhal PC. Tenofovir-induced kidney injury. Expert Opinion on Drug Safety 2007;6(2):155-64.
19. Herlitz LC, Mohan S, Stokes MB, Radhakrishnan J, D'Agati VD, Markowitz GS. Tenofovir nephrotoxicity: acute tubular necrosis with distinctive clinical, pathological, and mitochondrial abnormalities. Kidney International 2010;8(11):1171-7.
20. Lyseng-Williamson KA, Reynolds NA, Plosker GL. Tenofovir disoproxil fumarate: a review of its use in the management of HIV infection. Drugs 2005;65(3):413-32.
21. Ray AS, Cihlar T, Robinson KL, Tong L, Vela JE, Fuller MD, et al. Mechanism of active renal tubular efflux of tenofovir. Antimicrobial Agents and Chemotherapy 2006;50(10):3297-304.
22. Nishijima T, Gatanaga H, Komatsu H, Tsukada K, Shimbo T, Aoki T, et al. Renal function declines more in tenofovir- than abacavir-based antiretroviral therapy in low-body weight treatment-naive patients with HIV infection. PloS one 2012;7(1):e29977.
23. Hall AM, Hendry BM, Nitsch D, Connolly JO. Tenofovir-associated kidney toxicity in HIV-infected patients: a review of the evidence. American Journal of Kidney Diseases 2011;57(5):773-80.
24. Nishijima T, Kawasaki Y, Tanaka N, Mizushima D, Aoki T, Watanabe K, et al. Long-term exposure to tenofovir continuously decrease renal function in HIV-1-infected patients with low body weight: results from 10 years of follow-up. AIDS (London, England) 2014;28(13):1903-10.
25. Chaisiri K, Bowonwatanuwong C, Kasettratat N, Kiertiburanakul S. Incidence and risk factors for tenofovir-associated renal function decline among Thai HIV-infected patients with low-body weight. Current HIV Research 2010;8(7):504-9.
26. Gervasoni C, Meraviglia P, Landonio S, Baldelli S, Fucile S, Castagnoli L, et al. Low body weight in females is a risk factor for increased tenofovir exposure and drug-related adverse events. PloS One 2013;8(12):e80242.
27. Goicoechea M, Liu S, Best B, Sun Shelly, Jain S, Kemper C, et al. Greater tenofovir-associated renal function decline with protease inhibitors-based versus nonnucleoside reverse-transcriptase inhibitors-based therapy. The Journal of Infectious Diseases 2008;197(1):102-8.
28. Huang YS, Chan CK, Tsai MS, Lee KY, Lin SW, Chang SY, et al. Kidney dysfunction associated with tenofovir exposure in human immunodeficiency virus-1-infected Taiwanese patients. Journal of Microbiology, Immunology and Infection 2017;50:595-603.
29. Suzuki S, Nishijima T, Kawasaki Y, Kurosawa T, Mutoh Y, Kikuchi Y, et al. Effect of tenofovir disoproxil fumarate on incidence of chronic kidney disease and rate of estimated glomerular filtration rate decrement in HIV-1-infected treatment-Naive Asian Patients: results from 12-year observational cohort. AIDS Patient Care and STDs 2017;31(3):105-12.
30. Nelson MR, Katlama C, Montaner JS, Cooper DA, Gazzard B, Clotet B, et al. The safety of tenofovir disoproxil fumarate for the treatment of HIV infection in adults: the first 4 years. AIDS 2007;21(10):1273-81.
31. Cassetti I, Madruga JV, Suleiman JM, Etzel A, Zhong L, Cheng AK, et al. The safety and efficacy of tenofovir DF in combination with lamivudine and efavirenz through 6 years in antiretroviral-naïve HIV-1 Infected patients. HIV Clinical Trials 2007;8(3):164-72.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย ถือเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัย วิเคราะห์ วิจารณ์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยเสมอไป และผู้นิพนธ์จะต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
