การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน อำเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพให้กับผู้สูงอายุในตำบลบ้านแก่ง อำเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้สูงอายุจำนวน 892 คน ผู้นำชุมชนจำนวน 20 คน สมาชิกครอบครัวผู้สูงอายุจำนวน 10 คน เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานผู้สูงอายุจำนวน 2 คน และเจ้าหน้าที่จากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวน 5 คน โดยเกณฑ์การเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักคือเป็นผู้ที่มีความสมัครใจในการเป็นผู้ร่วมให้ข้อมูล และสามารถที่จะให้ข้อมูลในประเด็นต่างๆ ของการวิจัย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสำรวจข้อมูลส่วนบุคคล แบบสำรวจความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันใช้ของบาร์เทล (Bathel ADL Index Survey) การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เจาะลึก และการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติทดสอบค่าที และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
     ผลการศึกษา พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงร้อยละ 55.60 มีโรคประจำตัวเป็นความดันโลหิตสูงร้อยละ 44.39 โรคเบาหวาน ร้อยละ 10.53 พบว่าไม่มีการออกกำลังกาย ร้อยละ 59.97 และมีปัญหาการนอนไม่หลับ ถึงร้อยละ 34.41 และผู้สูงอายุสามารถจัดเป็นกลุ่มตามความสามารถในการช่วยเหลือตัวเองได้ 3 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มผู้สูงอายุที่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ร้อยละ 59.86 2) กลุ่มผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้ บางเรื่องและต้องการพึ่งพาผู้อื่นบางเรื่อง ร้อยละ 38.11 3) กลุ่มผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ร้อยละ 2.02 สำหรับด้านปัญหาและความต้องการการดูแลของผู้สูงอายุประกอบด้วยปัญหาภาวะสุขภาพกายจากการเจ็บป่วย ปัญหาสุขภาพจิต ปัญหาการไม่มีรายได้ และปัญหาความสัมพันธ์ในครอบครัว มีความต้องการได้รับการยอมรับจากสังคม การมีสถานที่ในการทำกิจกรรมและได้รับการดูแลจากชุมชน ในส่วนรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุเพื่อตอบสนองต่อปัญหาและความของผู้สูงอายุ ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ คือ 1) การกำหนดนโยบายและแผนกลยุทธ์ในการสร้างเสริมสุขภาพให้กับผู้สูงอายุแบบมีส่วนร่วม 2) เสริมสร้างศักยภาพและความเข้มแข็งให้กับชุมชนในการสร้างเสริมสุขภาพและดูแลผู้สูงอายุ 3) การสร้างเสริมสุขภาพให้กับผู้สูงอายุในชุมชนที่สอดคล้องกับปัญหาและความต้องการ 4) การติดตามและประเมินผลการดำเนินงาน อย่างต่อเนื่อง