การพัฒนาโปรแกรมการฝึกทักษะผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน
คำสำคัญ:
การฝึกทักษะ, ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง, ผู้ดูแลบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมการฝึกทักษะผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้านโดยประยุกต์ใช้แนวคิดทฤษฎีการพยาบาลของโอเร็ม ในการดูแลบุคคลที่เกิดความบกพร่องในการดูแลตนเอง ซึ่งผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเป็นบุคคลที่มีความบกพร่องในการดูแลตนเอง จึงต้องการการดูแลจากผู้ดูแล เพื่อตอบสนองความต้องการการดูแลตนเองที่บกพร่อง ด้านการรับประทานอาหาร ด้านการเคลื่อนที่ ด้านการนอนหลับพักผ่อน และด้านจิตใจและอารมณ์ โดยการส่งเสริมและพัฒนาความรู้ความสามารถของผู้ดูแล ซึ่งกระบวนการพัฒนา แบ่งเป็น 4 ขั้นตอน คือ 1) การกำหนดประเด็นและขอบเขตของปัญหา 2) การกำหนดวัตถุประสงค์ กลุ่มเป้าหมาย และผลลัพธ์ 3) การสืบค้นและประเมินคุณค่าของหลักฐานเชิงประจักษ์ 4) การพัฒนาโปรแกรมฉบับร่าง และ 5) การตรวจสอบคุณภาพของโปรแกรมองค์ประกอบของโปรแกรมการฝึกทักษะผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน ประกอบด้วย (1) การเตรียมความพร้อมของผู้ดูแลและผู้ป่วย (2) การวางแผนฝึกทักษะของผู้ดูแล เพื่อให้ผู้ดูแลมีส่วนร่วมและพัฒนาความสามารถในการดูแลและส่งเสริมความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วย (3) การฝึกทักษะ เพื่อพัฒนาระดับความสามารถของผู้ดูแล ในทักษะ 4 ด้าน และ (4) การประเมินผลการฝึกทักษะ เพื่อวางแผนในการดูแลผู้ป่วย โดยใช้คู่มือการฝึกทักษะของผู้ดูแล แบบประเมินการฝึกทักษะผู้ดูแล และประเมินปัญหาอุปสรรคของการฝึกทักษะ ผลการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ได้ค่าดัชนีความตรงเท่ากับ .92 และผลการตรวจสอบความเที่ยงโดยวิธีทดสอบซ้ำห่างกัน 1 สัปดาห์ ในผู้ดูแลจำนวน 3 ราย ได้ค่าดัชนีความสอดคล้องในการวัดสองครั้งเท่ากับ ร้อยละ 90.24 และร้อยละ 90.46 ตามลำดับ โปรแกรมการฝึกทักษะผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้านนี้ สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน ในหน่วยบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ และควรมีการศึกษาติดตามผลระยะยาว เพื่อพัฒนาความสามารถและทักษะของผู้ดูแลในการดูแลเพื่อส่งเสริมให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน มีความสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้เพิ่มขึ้น และเป็นการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองอย่างต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
2. จรรจา สันตยากร. การจัดการดูแลโรคหลอดเลือดสมองในชุมชน แนวคิดและประสบการณ์การพยาบาลในชุมชน. พิษณุโลก: โรงพิมพ์ตระกูลไทย; 2554.
3. วันเพ็ญ ภิญโญภาสกุล, รัตนาภรณ์ คงคำ, วิชชุดา เจริญกิจการ. การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. ใน: ปราณี ทู้ไพเราะ, บรรณาธิการ. การพยาบาลอายุรศาสตร์ 1 (2). กรุงเทพฯ: โครงการตำราคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ; 2554. หน้า 115-149.
4. วิษณุ กัมทรทิพย์. ความบกพร่องของระบบประสาทสั่งการ. ใน: กิ่งแก้ว ปาจรีย์, บรรณาธิการ. การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด เอ็น.พี.เพรส ; 2550. หน้า 95-124.
5. วัลย์ลดา ฉันท์เรืองวณิชย์. การจัดการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. ใน: ผ่องศรี ศรีมรกต, บรรณาธิการ. การพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุที่มีปัญหาสุขภาพ (3). กรุงเทพฯ: บริษัทไอกรุ๊ปเพรส จำกัด; 2553. หน้า 489-526.
6. สิริรัตน์ ลีลาจรัส, จริยา วิรุฬราช. โรคหลอดเลือดสมอง: การให้การพยาบาลและคำแนะนำแก่ผู้ป่วย. วารสารพยาบาลสาธารณสุข 2550; 21(3): 80-93.
7. กมลทิพย์ หาญผดุงกิจ. การฟื้นฟูสมรรถภาพ. ใน: กิ่งแก้ว ปาจรีย์, บรรณาธิการ. การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด เอ็น.พี.เพรส ; 2550. หน้า 59-73.
8. สุรางค์ เลิศคชาธาร. การดูแลสุขภาพจิตกับโรคหลอดเลือดสมอง. ใน: พรทิพย์ จักขุทิพย์, เรียบเรียง. การดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้านสำหรับบุคลากรสาธารณสุข ปีงบประมาณ 2554. กรุงเทพฯ: กองการพยาบาลสาธารณสุข สำนักอนามัย ; 2554. หน้า 41-44.
9. ปิยภัทร พัชราวิวัฒน์พงษ์. การกลับบ้านและกลับไปมีส่วนร่วมในสังคม. ใน: กิ่งแก้ว ปาจรีย์ บรรณาธิการ. การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด เอ็น.พี.เพรส ; 2550. หน้า 281-292.
10. สมคิด ปุณะศิริ. ผลของการใช้โปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อความสามารถในการดูแลของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารกองการพยาบาล 2552; 36(3): 47-57.
11. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). คู่มือการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองสำหรับญาติที่ดูแลผู้ป่วยที่บ้าน. กรุงเทพฯ: THESUNGROUP ; 2554.
12. นงนุช เพ็ชรร่วง, ปนัดดา ปริยทฤต, วิโรจน์ ทองเกลี้ยง. การศึกษาการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองอย่างต่อเนื่องในศูนย์สุขภาพชุมชน. วารสารพยาบาลทหารบก 2556; 14(1): 25-34.
13. จรูญลักษณ์ ป้องเจริญ, จันทร์ฉาย มณีวงษ์. ผลของโปรแกรมเตรียมความพร้อมต่อความพร้อมของญาติ/ผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ก่อนจำหน่ายกลับบ้าน โรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2551; 21(1): 58-70.
14. นพรัตน์ รุจิรารุ่งเรือง. ผลของโปรแกรมการสอนแนะร่วมกับการฝึกการเคลื่อนไหวของร่างกายต่อความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยสูงอายุโรคหลอดเลือดสมอง. (วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต) สาขาการพยาบาลผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย;2551.
15. สวรินทร์ หงษ์สร้อย, วัลภา คุณทรงเกียรติ, เขมารดี มาสิงบุญ. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความสามารถผู้ดูแลอย่างต่อเนื่องต่อความสามารถในการดูแลของผู้ดูแลความสามารถในการทำกิจกรรมและการเกิดภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองชนิดขาดเลือด. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต 2556; 1(1): 77-89.
16. Orem, D. E. Nursing concepts of practice. (6th ed.). St. Louis: Mosby ; 2001.
17. สิรัชชา จิรจารุภัทร, รัชนี นามจันทรา, หทัยชนก บัวเจริญ. การศึกษาการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้านเพื่อป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อน โดยเน้นครอบครัวเป็นศูนย์กลาง. วารสารมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติวิชาการ 2553; 13(26): 1-19.
18. Joanna Briggs Institute. JBI Levels of Evidence and Grades of Recommendation. The University of ADELAIDE; 2014.
19. บุษกร โลหารชุน, และคณะ. ความน่าเชื่อถือของการประเมินผู้ป่วยอัมพาตจากโรคหลอดเลือดสมองด้วยแบบประเมิน Modified Barthel Index ฉบับภาษาไทย. พุทธชินราชวารสาร 2551; 25(3): 845-851.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย ถือเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัย วิเคราะห์ วิจารณ์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยเสมอไป และผู้นิพนธ์จะต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
