ผลของกลยุทธ์การออกแบบทางเลือกต่อการเลือกเครื่องดื่มหวานน้อยในนักศึกษาคณะสาธารณสุขศาสตร์: การศึกษากึ่งทดลอง

บทคัดย่อ

การบริโภคเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเป็นส่วนประกอบเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการได้รับน้ำตาลเกินคำแนะนำและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิภาพของกลยุทธ์ Choice Architecture ต่อพฤติกรรมการเลือกเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลในกลุ่มนักศึกษาคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล การศึกษาใช้รูปแบบการวิจัยกึ่งทดลองแบบวัดซ้ำในกลุ่มตัวอย่างเดียวกัน โดยมีกลุ่มตัวอย่างจำนวน 49 คน ผู้เข้าร่วมการวิจัยทำการทดลองเลือกเครื่องดื่มชาไทยภายใต้สามเงื่อนไข ได้แก่ (1) การกำหนดค่าน้ำตาลต่ำเป็นตัวเลือกเริ่มต้น (2) การแสดงป้ายบอกปริมาณน้ำตาลเป็นหน่วยกรัม และ (3) การแสดงป้ายบอกระดับความหวานเป็นร้อยละ ผลการศึกษาพบว่า กลยุทธ์ Choice Architecture ทั้งสามรูปแบบสามารถเพิ่มสัดส่วนการเลือกเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลต่ำเมื่อเทียบกับการเลือกตามปกติก่อนการทดลอง โดยเฉพาะกลยุทธ์การกำหนดค่าน้ำตาลต่ำเป็นตัวเลือกเริ่มต้น ซึ่งมีสัดส่วนการเลือกเครื่องดื่มหวานน้อยสูงสุดถึงร้อยละ 83.67 ทั้งกลยุทธ์ดังกล่าวรวมทั้งกลยุทธ์การแสดงป้ายบอกปริมาณน้ำตาลในหน่วยกรัมก็ช่วยเพิ่มการเลือกเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลต่ำได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเปรียบเทียบกับการเลือกตามปกติ (p < 0.001 และ p = 0.007 ตามลำดับ) อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลยุทธ์ทั้งสามรูปแบบไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่ากลยุทธ์การออกแบบทางเลือก โดยเฉพาะการกำหนดตัวเลือกเริ่มต้น อาจเป็นแนวทางที่มีศักยภาพในการส่งเสริมการเลือกเครื่องดื่มน้ำตาลต่ำในกลุ่มนักศึกษา