การทดสอบแนวทางการส่งเสริมการให้อาหารทารกอายุ 9-12 เดือน โดยกระบวนการ Trials of Improved Practices (TIPs)
คำสำคัญ:
กระบวนการส่งเสริมการปฏิบัติ, อาหารตามวัย, ทารกอายุ 9-12 เดือนบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบกระบวนการ Trials of Improved Practices (TIPs) ในการส่งเสริมการปฏิบัติตามข้อแนะนำอาหารตามวัย (Food-based recommendations, FBR) สำหรับทารกอายุ 9-12 เดือน มารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็ก 32 คนเข้าร่วมโครงการ ใช้กระบวนการ TIPs ซึ่งเป็น Participatory formative research โดยการเยี่ยมบ้านในวันที่ 1, 3 และ 7 เพื่อเสนอข้อแนะนำอาหารตามวัย ได้แก่ ไข่ ตับ เลือด และความถี่ในการบริโภคอาหารทั้ง 3 ชนิดต่อสัปดาห์โดยใช้สื่อโปสเตอร์ การเก็บข้อมูลใช้วิธีเชิงปริมาณและคุณภาพ ก่อนกระบวนการ TIPs และหลังจากให้ข้อแนะนำในวันที่ 1, 3 และ 7 ข้อมูลเชิงปริมาณ ได้แก่ ประวัติครอบครัว การให้อาหารเด็ก สัมภาษณ์การบริโภคอาหารย้อนหลัง 24 ชั่วโมง ก่อนและวันที่ 7 เมื่อสิ้นสุดกระบวนการ TIPs เพื่อประเมินความถี่ของการบริโภคอาหารที่แนะนำและสารอาหารที่ได้รับ ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เจาะลึกมารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็ก ได้แก่ ความรู้ การยอมรับข้อแนะนำอาหารตามวัย ปัจจัยเกื้อหนุนและอุปสรรคต่อการปฏิบัติตาม FBR ติดตามบันทึกการให้อาหารตามวัยเป็นเวลา 1 เดือน จากมารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็ก 16 คน ผลการศึกษาพบว่า สัดส่วนมารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็กปฏิบัติตามข้อแนะนำ ความถี่และปริมาณ ไข่ ตับ เลือด ที่เด็กได้รับเพิ่มขึ้น เด็กได้รับสารอาหารหลักเพียงพอทั้งก่อนและหลังการแนะนำ วิตามินเอเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Median [P25, P75]: 447 [96, 676] vs 1002 [329, 1454] มคก. RE/วัน, p = 0.036) ธาตุเหล็กเพิ่มขึ้นแต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (Median [P25, P75]: 7.98 [2.08, 11.2] vs 8.6 [5.24, 13.9] มก./วัน, p > 0.05) การปฏิบัติตามข้อแนะนำต่อเนื่อง 1 เดือน พบว่า สัดส่วนของเด็กที่ได้รับอาหารตามข้อแนะนำและความถี่ต่อสัปดาห์ ไม่พบความแตกต่างระหว่างสัปดาห์ ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามข้อแนะนำ ได้แก่ มารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็กได้รับความรู้ที่เชื่อถือได้ ตระหนักถึงประโยชน์ต่อสุขภาพเด็ก เด็กยอมรับอาหาร การสนับสนุนจากครอบครัว/ชุมชน ภาวะแวดล้อมด้านอาหารซึ่งมารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็กปฏิสัมพันธ์กับระบบอาหาร ได้แก่ การเข้าถึงและราคาอาหาร ความเชื่อตามประเพณีวัฒนธรรมในท้องถิ่น โดยสรุป กระบวนการ TIPs ในการส่งเสริมการบริโภคอาหารตามวัยโดยมารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็กมีส่วนร่วม ทำให้เด็กได้รับอาหารตามข้อแนะนำและสารอาหารสำคัญเพียงพอ ปัจจัยสำคัญ ได้แก่ มารดา/ผู้เลี้ยงดูเด็กมีความรู้ ยอมรับข้อแนะนำ ได้รับการสนับสนุนและมั่นใจในการปฏิบัติ และภาวะแวดล้อมด้านอาหาร (Food environment) ที่เอื้อต่อพฤติกรรม
เอกสารอ้างอิง
Black RE, Allen LH, Bhutta ZA, Caulfield LE, de Onis M, Ezzati M, Mathers C, Rivera J, for the Maternal and Child Undernutrition Study Group. Maternal and child undernutrition: global and regional exposures and health consequences. Lancet 2008; 371: 243–60.
Black RE, Victora CG, Walker SP, Bhutta ZA, Christian P, de Onis M, Ezzati M, Grantham-McGregor S, Katz J, Martorell R, Uauy R, and the Maternal and Child Nutrition Study Group. Maternal and child undernutrition and overweight in low-income and middle-income countries. Lancet 2013; 382: 427–51.
Tontisirin K, Winichagoon P, Chavasit V and Yamborisut U. Supplementary feeding. In: Integrating Food and Nutrition into Development. Thailand’s experiences and future visions. Institute of Nutrition, Mahidol University and UNICEF/EAPRO, Bangkok, Thailand. 1992. Chapter 12, pp 133-145.
World Health Organization (WHO). Global guidelines on infant and young child feeding. Geneva, Switzerland, 2003.
ชมรมโภชนาการเด็กแห่งประเทศไทย ข้อแนะนำแนวทางการให้อาหารเสริมตามวัยสำหรับทารก จัดทำโดยกองทันตสาธารณสุข เครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ พ.ศ. 2550.
Ferguson EL, Darmon N, Fahmida U, Fitriyanti S, Harper TB, and Premachandra IM. Design of Optimal Food-Based Complementary Feeding Recommendations and Identification of Key ‘‘Problem Nutrients’’ Using Goal Programming. J Nutr 2006; 136: 2399–404.
Ferguson EL, Watson L, Berger J, Chea M, Chittchang U, Fahmida U, Khov K, Kounnavong S, Bach Mai Le, Rojroongwasinkul N, Santika O, Sok S, Sok D, Tran Thanh Do, Lua Tran Thi, Vonglokham M, Wieringa F, Wasantwisut E, Winichagoon P. Realistic Food-Based Approaches Alone May Not Ensure Dietary Adequacy for Women and Young Children in South-East Asia. Maternal and Child Health Journal 2019; 23(Suppl 1): 55-66.
นิภา โรจน์รุ่งวศินกุล ธรา วิริยะพานิช วงสวาท โกศัลวัฒน์ อทิตดา บุญประเดิม ชญานิษฐ์ วานิจจะกูล ณัฏฐินี จิตนารินทร์ โครงการสำรวจข้อมูลการบริโภคอาหารของเด็กวัยแรกเกิดถึงอายุ 35 เดือน สถาบันวิจัยโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล 2551.
Manoff Group. Trials of Improved Practices (TIPs): Giving participants a voice in program design. Accessed January 10, 2024. https://manoffgroup.com/wp-content/uploads/TIPs-Giving-Participants-a-Voice-in-Program-Design.pdf
Food and Agriculture Organization (FAO) and European Union (EU) Food Facility Project. Trials of Improved Practices (TIPs). Guiding notes for TIPs Trainers and Implementers. July 2011. Accessed January 10, 2024. https://www.fao.org/3/am868e/am868e.pdf.
Catholic Relief Service (CRS) and USAID Nawiri. Use of Trials of Improved Practices (TIPs) to improve complementary feeding, Including the consumption of preserved foods, in Isiolo and Marsabit counties of Kenya. Final Report. Catholic Relief Services, Nairobi, Kenya. 2021.
Shivalli S, Srivastava RK, Singh GP. Trials of Improved Practices (TIPs) to enhance the dietary and iron-folate intake during pregnancy- A quasi experimental study among rural pregnant women of Varanasi, India. PLoS ONE 2015; 10(9): e0137735.
Saaka M. Women’s decision-making autonomy and its relationship with child feeding practices and postnatal growth. Journal of Nutritional Science 2020 (9); e38.
Abdurazzakova D, Kosec K, Parpiev Z. Women’s involvement in intra-household decision-making and infant and young child feeding practices in Central Asia. World Dev 2024 (178): 106572.
Gillespie A , Creed-Kanashiro H, Sirivongsa D, Sayakoummane D and Galloway R. Using Formative Research to Improve Maternal and Newborn Care and Infant and Young Child Feeding in the Lao People’s Democratic Republic. Health, Nutrition and Population (HNP) Discussion Paper, World Bank, Washington, D.C. USA. October 2004.
European Public Health Alliance. Food environments are the physical, economic, political and socio-cultural contexts in which people engage with the food system to make their decisions about acquiring, preparing and consuming food. Accessed June 13, 2024. https://epha.org/what-are-food-environments/.
Wijesinha-Bettoni R, Kennedy G, Dirorimwe C, and Muehlhoff E. Considering seasonal variations in food availability and caring capacity when planning complementary feeding interventions in developing countries. Int J Child Health Nutr 2013 (2): 335-352.
Tongchom W, Pongcharoen T, Judprasong K, Udomkesmalee E, Kriengsinyos W, and Winichagoon P. Human milk intake of Thai breastfed infants during the first 6 months using the dose-to-mother deuterium dilution method. Food Nutri Bull 2020, 41(3): 343-54.
Chittchang U, Rojroongwasiukul N, Winichagoon P, Watson L and Ferguson E. Mathematical modeling to inform the development of national guidelines on infant feeding in Thailand. Ann NY Acad Sci 2022; 1: 1–12.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่เผยแพร่ในวารสารโภชนาการ เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมโภชนาการแห่งประเทศไทยฯ
