ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ  พฤติกรรมการป้องกันโรคอ้วน และน้ำหนักตัวของเด็กวัยเรียน

ภัทรานิษฐ์ จองแก; พิมพ์ใจ อุ่นบ้าน; ณัฎชญาดา ราชวัง

ผู้แต่ง

ภัทรานิษฐ์ จองแก วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
พิมพ์ใจ อุ่นบ้าน วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
ณัฎชญาดา ราชวัง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, โรคอ้วน, พฤติกรรมการป้องกันโรค, เด็กวัยเรียน

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองชนิดสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังทดลองมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการป้องกันโรคอ้วน และน้ำหนักตัวในเด็กวัยเรียนกลุ่มตัวอย่างคือ เด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษา ปีที่ 4-6 อายุ 9 - 12 ปี ในอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 คน ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนพฤษภาคม ถึง กันยายน 2566 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคอ้วนของเด็กวัยเรียนที่พัฒนาตามแนวคิดของนัทบีม มีค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ .90 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลวิจัย คือ แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคอ้วน ของกองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข คำนวณสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ได้ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .82 และ .80 ตามลำดับ ส่วนแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพ ด้านความรู้ความเข้าใจทางสุขภาพ คำนวณ KR-20 ได้ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .76 และแบบบันทึกน้ำหนักตัวของกลุ่มตัวอย่าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและทดสอบสมมติฐานโดยใช้สถิติทดสอบค่าทีสำหรับ 2 กลุ่มสัมพันธ์กัน และสถิติทดสอบค่าทีสำหรับ 2 กลุ่มไม่สัมพันธ์กัน
ผลการศึกษา พบว่า

1. กลุ่มที่ได้รับโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพมีคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .001) และมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันโรคอ้วนสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .05)

2. กลุ่มที่ได้รับโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพมีคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคอ้วนสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .001) กลุ่มที่ได้รับโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและกลุ่มควบคุม มีค่าเฉลี่ยการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักตัวไม่แตกต่างกัน

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นแนวทางที่มีประสิทธิผลในการเสริมสร้างและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและบุคลากรทางการศึกษา/สาธารณสุข จึงควรนำแนวคิดนี้ไปประยุกต์ใช้ในการจัดกิจกรรมเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคอ้วนในเด็กวัยเรียน

เอกสารอ้างอิง

Barlow, S. E., & Expert Committee (2007). Expert committee recommendations regarding the prevention, assessment, and treatment of child and adolescent overweight and obesity: summary report. Pediatrics, 120 Suppl 4, S164–S192. doi.org/10.1542/peds.2007-2329C

Bureau of Health Education. (2014). Health Literacy Assessment Manual for Overweight Thai Children and Youth. Retrieved January 14, 2023 from https://hp.anamai.moph.go.th/web-upload/4xceb3b571ddb70741ad132d75876bc41d/tinymce/OPDC/OPDC2563-F/IDC1_3/opdc_2563_IDC1-3_05.pdf. (in Thai)

Health Data Center. (2022). Percentage of Children Aged 6-12 years with Normal Height and Weight. Ministry of Public Health. Retrieved April 04, 2023 from https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?id=e28682b2718e6cc82b8dbb3e00f2e28e. (in Thai)

Health Systems Research Institute. (2022). Health Behaviors of Thai People in the Digital Era. Nonthaburi: HSRI Publishing. (in Thai)

Khampisut, J. (2018). Health literacy and health-promoting behaviors of Naresuan University students. Journal of Educational Measurement, 24(1), 67-78. (in Thai)

Kongngern, S., & Saramunee, K. (2022). The effect of a health literacy development program in conjunction with health-conscious schools on behavioral changes to prevent obesity in overweight school-aged children. Journal of Community Public Health, 8(2), 106-118. (in Thai)

Mahidol University. (2022). The Way Forward: Preventing Childhood Obesity in Thailand. Institute for Population and Social Research. Retrieved January 14, 2023 from https://ipsr.mahidol.ac.th/wp-content/uploads/2022/03/Report-File-619.pdf (in Thai)

Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259-267. doi.org/10.1093/heapro/15.3.259

Phetkong, C., & Banchonhattakit, P. (2019). Effects of health literacy promoting program with social media used on obesity prevention behavior among overweight Mattayomsuksa 2 students. Journal of Health Education, 42(2), 23-32. (in Thai)

Phungphai, U., Sananreangsak, S., & Teerarungsikul, N. (2017). Predictive factors of health behaviors among school-aged children in Sing Buri Province. Chulalongkorn Nursing Journal, 29(1), 92-103. (in Thai)

Piamjit, S., & Kwaengsook, S. (2021). Factors Associated with Health Literacy among School-aged Children in Health Region 6. Health Region 6 Office. Retrieved December 06, 2022 from http://do6.new.hss.moph.go.th:8080/fileupload_doc/2022-02-28-7-22-4473606.pdf. (in Thai)

Roojanavech, S., & Chatdokmaiprai, K. (2021). The effect of a family-involved health literacy development program on overweight elementary school students in Nakhon Pathom Province. Royal Thai Navy Medical Journal, 48(3), 591-610. (in Thai)

Sriyasak, A., Ket-in, V., Chompukum, W., Sukonthapirom Na Phatthalung, N., & Yaemprai, W. (2023). The effect of a health literacy program on weight control behaviors among overweight primary school students in Phetchaburi Province. Journal of Health Science Research, 17(1), 39-51. (in Thai)

Tuntiakarat, S., & Khuneepong, A. (2019). The effectiveness of health behavior modification program among overweight and obesity primary school students. Journal of Nursing and Education, 12(1), 100-116. (in Thai)

World Health Organization. (2017). Childhood Obesity: A Significant Public Health Issue of the 21st Century. Retrieved December 06, 2022 from https://www.who.int/news/item/11-10-2017-obesity-in-children-is-an-important-public-health-problem-of-the-21st-century.

Yodpanan, C., Buddhirakkul, P., & Aungwattana, S. (2020). Effects of a community participatory health promotion program on food consumption and exercise behaviors among overweight students. Nursing Journal, 47(2), 75-84. (in Thai)