การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพโดยใช้ PKR Model สำหรับกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ : โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญทั่วโลก โดยโรคเหล่านี้มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง การศึกษาในประเทศไทยพบว่าอัตราการควบคุมโรคยังต่ำกว่ามาตรฐาน
วัตถุประสงค์การวิจัย : เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพโดยใช้ PKR Model สำหรับกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช
วิธีดำเนินการวิจัย : เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการตามกระบวนการ PAOR เพื่อพัฒนา PKR Model กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 92 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 46 คน กลุ่มทดลองได้รับการดูแลตามรูปแบบ PKR Model ประกอบด้วยการตั้งเป้าหมายร่วมกัน การให้ความรู้ และการเสริมแรงอย่างต่อเนื่อง ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามมาตรฐาน เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านแบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และวัดตัวชี้วัดสุขภาพวิเคราะห์ด้วยสถิติ Paired t-test และ Independent t-test
ผลการวิจัย : พบว่า กลุ่มตัวอย่างที่ได้รับรูปแบบ PKR Model มีค่าตัวชี้วัดทางสุขภาพดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.001) โดยระดับน้ำตาลในเลือดลดลงเฉลี่ย 17.89 มก./ดล. ความดันโลหิตตัวบนลดลง 7.61 มม.ปรอท ความดันโลหิตตัวล่างลดลง 11.44 มม.ปรอท และเส้นรอบเอวลดลง 2.58 เซนติเมตร นอกจากนี้ ผู้เข้าร่วมยังมีความพึงพอใจต่อรูปแบบระดับสูง
สรุปผล : การใช้ PKR Model ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพสำหรับกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงสามารถช่วยส่งเสริมการจัดการตนเองและการควบคุมตัวชี้วัดสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิผล รูปแบบนี้เหมาะสมกับบริบทชุมชน สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นหรือกลุ่มโรคเรื้อรังอื่นได้
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี และคณาจารย์ท่านอื่น ในวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
นิทัศน์ ชินบุตร. (2566). โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานรายใหม่ที่มารับบริการในคลินิกเบาหวาน โรงพยาบาลพนมไพร อำเภอพนมไพร จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 8(4), 29–37.
มะลิ ไพฑูรย์เนรมิต, ยุวลักษณ์ นราโชติกา, และนิรันดร์ เชี่ยวชาญชัยกุล. (2564). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างพฤติกรรมสุขภาพในกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงด้วยกระบวนการจัดการความรู้. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 30(1), 33–43.
วารีย์ นงนุช. (2564). ผลของโปรแกรมการดูแลสุขภาพผู้ป่วยโรคเบาหวานรายใหม่ที่มีต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ และระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c). วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 2(1), 29–36.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครศรีธรรมราช. (2568). Health Data Center (HDC): รายงานมาตรฐาน จังหวัดนครศรีธรรมราช. กระทรวงสาธารณสุข. https://hdc.moph.go.th/nst/public/main
อนันต์ กมลน้อย. (2568). ประสิทธิผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม ของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในโรงพยาบาลศรีนคร จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น, 6(2), 49–71.
Aekplakorn, W., Chariyalertsak, S., Kessomboon, P., Assanangkornchai, S., Taneepanichskul, S., Goldstein, A., Cazabon, D., Neelapaichit, N., & Aimiosior, O. (2024). Trends in hypertension prevalence, awareness, treatment, and control in the Thai population, 2004 to 2020. BMC Public Health, 24, Article 3149. https://doi.org/10.1186/s12889-024-20643-1
Aekplakorn, W., Chariyalertsak, S., Bumrerraj, S., Assanangkornchai, S., Taneepanichskul, S., Neelapaichit, N., Ongphiphadhanakul, B., Nitiyanant, W., & Patanavanich, R. (2025). Diabetes trends and determinants among Thai adults from 2004 to 2020. Scientific Reports, 15, Article 31620. https://doi.org/10.1038/s41598-025-17619-5
Azami-Aghdash, S., Joudyian, N., Jafari, S., Karami, S., & Rezapour, R. (2025). Assessing community-based interventions effectiveness on hypertension prevention and control: A systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 25, Article 3253. https://doi.org/10.1186/s12889-025-24283-x
Boocha, K., & Ploylearmsang, C. (2023). Development and implementation of diabetes care by a community network based on a chronic care model. Journal of Primary Care & Community Health, 14, Article 21501319231181874. https://doi.org/10.1177/21501319231181874
Cha’on, U., Tippayawat, P., Sae-ung, N., Pinlaor, P., Sirithanaphol, W., Theeranut, A., Tungsanga, K., Chowchuen, P., Sharma, A., Boonlakron, S., & Anutrakulchai, S. (2022). High prevalence of chronic kidney disease and its related risk factors in rural areas of Northeast Thailand. Scientific Reports, 12, Article 18188. https://doi.org/10.1038/s41598-022-22538-w
Chowdhury, H. A., Harrison, C. L., Siddiquea, B. N., Tissera, S., Afroz, A., Ali, L., Joham, A. E., & Billah, B. (2024). The effectiveness of diabetes self-management education intervention on glycaemic control and cardiometabolic risk in adults with type 2 diabetes in low- and middle-income countries: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE, 19(2), Article e0297328. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0297328
Chrvala, C. A., Sherr, D., & Lipman, R. D. (2016). Diabetes self-management education for adults with type 2 diabetes mellitus: A systematic review of the effect on glycemic control. Patient Education and Counseling, 99(6), 926–43. https://doi.org/10.1016/j.pec.2015.11.003
Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A. G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
International Diabetes Federation. (2025). IDF diabetes atlas (11th ed.). https://diabetesatlas.org/resources/idf-diabetes-atlas-2025/
Kalandarova, M., Ahmad, I., Aung, T. N. N., Moolphate, S., Shirayama, Y., Okamoto, M., Aung, M. N., & Yuasa, M. (2024). Association between dietary habits and type 2 diabetes mellitus in Thai adults: A case-control study. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity, 17, 1143–55. https://doi.org/10.2147/DMSO.S445015
Kanfer, F. H., & Gaelick-Buys, L. (1991). Self-management methods. In F. H. Kanfer & A. P. Goldstein (Eds.), Helping people change: A textbook of methods (4th ed., pp. 305–360). Pergamon Press.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
Montoya Castillo, M., Martínez Quiroz, W. de J., Suarez-Ortegón, M. F., & Higuita-Gutiérrez, L. F. (2025). Waist-to-height ratio, waist circumference, and body mass index in relation to full cardiometabolic risk in an adult population from Medellin, Colombia. Journal of Clinical Medicine, 14(7), Article 2411. https://doi.org/10.3390/jcm14072411
Pitchalard, K., Wimolphan, P., Singkhorn, O., Purkey, E., & Moonpanane, K. (2022). Feasibility and acceptability of the HOME model to promote self-management among ethnic minority elderly with type 2 diabetes mellitus in rural Thailand: A pilot study. Health Equity, 6(1), 629–37. https://doi.org/10.1089/heq.2021.0161
World Health Organization. (2025, September 25). Hypertension. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
