ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจให้บุตรรับวัคซีนครบตามเกณฑ์ของผู้ปกครองในอำเภอเทพา จังหวัดสงขลา

พัชรี  รัตนจินดา; กิตติพร  เนาว์สุวรรณ

ผู้แต่ง

พัชรี รัตนจินดา สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเทพา จังหวัดสงขลา
กิตติพร เนาว์สุวรรณ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การตัดสินใจของผู้ปกครอง, ความครอบคลุมวัคซีน, แบบจำลองความเชื่อด้านสุขภาพ, อำเภอเทพา

บทคัดย่อ

การศึกษาเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสัดส่วนและปัจจัยที่มีผลต่อ
การตัดสินใจให้บุตรรับวัคซีนครบตามเกณฑ์ของผู้ปกครองในอำเภอเทพา จังหวัดสงขลา จำนวน 179 คน
ใช้วิธีสุ่มแบบชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้วิจัย คือแบบสอบถาม ปัจจัยส่วนบุคคล การรับรู้ประโยชน์ ความรุนแรง โอกาสเสี่ยงและการรับรู้อุปสรรคของการนำบุตรมารับวัคซีน ได้ค่าความสอดคล้องระหว่างข้อคำถาม
กับวัตถุประสงค์ระหว่าง 0.67 – 1.00 และค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค เท่ากับ 0.87 , 0.91 , 0.78 และ 0.79 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถติเชิงพรรณนา และสถิติถดถอยพหุคูณโลจิสติก

ผลการวิจัยพบว่าสัดส่วนการตัดสินใจให้บุตรรับวัคซีนครบตามเกณฑ์ของผู้ปกครองในอำเภอเทพา จังหวัดสงขลา ร้อยละ 81.56 ผู้ปกครองที่เป็นผู้ชายมีส่วนในการตัดสินใจนำบุตรมารับวัคซีนครบตามเกณฑ์
ถึง 8.34 เท่า (OR_adj =8.34,95%CI:1.03-67.46) ผู้ปกครองที่มีการรับรู้โอกาสเสี่ยงสูง ตัดสินใจนำบุตรมารับวัคซีน 4.13 เท่า (OR_adj =4.13,95%CI:1.60 - 10.66) และผู้ปกครองที่มีการรับรู้อุปสรรคของการนำบุตร
มารับวัคซีน ระดับต่ำ ตัดสินใจนำบุตรมารับวัคซีน 3.39 เท่า (OR_adj =3.39,95%CI:1.25 - 9.18) เป็นปัจจัย
ที่มีผลต่อการตัดสินใจให้บุตรรับวัคซีนครบตามเกณฑ์ของผู้ปกครองใน อำเภอเทพา จังหวัดสงขลา
อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05, 0.01 และ 0.001

ดังนั้นบุคลากรทางการแพทย์ควรปรับรูปแบบการให้ความรู้ และการมีส่วนร่วมผู้ชาย ในการตัดสินใจเกี่ยวกับการนำบุตรมารับวัคซีน รวมถึงการให้ความรู้รายบุคคลเกี่ยวกับโอกาสเสี่ยง และร่วมขจัดปัญหาอุปสรรคของการนำบุตรมารับวัคซีน

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. (2567). Health Data Center (HDC): ข้อมูลผลการดำเนินงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค

ปี 2024.http://hdcservice.moph.go.th/

กรมควบคุมโรค สำนักโรคติดต่อทั่วไป. (2567). มาตรฐานการดำเนินงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค.กรุงเทพมหานคร: กรมควบคุมโรค.

สถาบันวัคซีนแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2558). เรื่องที่ต้องรู้สำหรับผู้ให้บริการงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค.สถาบันวัคซีนแห่งชาติ. http://www.guruvaccine.com

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 12 สงขลา. (2567). รายงานประจำปี. งานโรคติดต่อที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 12 สงขลา.

จิรัฐิติกาล โนนคำ เพ็ญพิมล ฐาต่าย ยุพา กิจรุ่งวัฒนะ วรพรรณ มาถึง และอรุณี เสือสิงห์. (2553). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการพาเด็กไปรับวัคซีนขั้นพื้นฐานของผู้ปกครองเด็ก โรงพยาบาลเขาค้อ

จังหวัดเพชรบูรณ์. (วิทยานิพนธ์ปริญญา สาธารณสุขศาสตรบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ณัทพล ศรีระพันธ์, เพชรน้อย สิงห์ช่างชัย, สาวัตรี ลิ้มชัยอรุณเรือง. (2554). การจัดการความเสี่ยงในกให้บริการ วัคซีนของหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดปัตตานี. วารสารอัลนูร , 6(10), 101 - 15.

ธนสิทธิ์ มั่งสุข, สะระรอง ชินวงศ์, ทิพาพร กาญจนราช และดุจฤดี ชินวงศ์. (2566). ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการที่พ่อแม่ปฏิเสธให้ลูกอายุตั้งแต่ 5 ถึง น้อยกว่า 18 ปี ฉีดวัคซีนป้องกันโรคโควิด – 19 ในจังหวัดนนทบุรี. วารสารเภสัชกรรมไทย , 17(2), 286 - 297.

นิรัชรา ลิลละฮ์กุล, ซำซูดิน ดายะ, เจษฎากร โนอินทร์. (2560). ประสบการณ์ของผู้ปกครองเด็กชาวไทยมุสลิมต่อการปฏิเสธการรับบริการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคด้วยวัคซีนในเด็กอายุ 0 – 5 ปี. วารสารกรมการแพทย์, 43(5), 137-141.

บุญใจ ศรีสถิตนรากูร. (2550). ระเบียบวิธีวิจัยทางการพยาบาล (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: ยูแอนด์ไอ อินเตอร์ มีเดีย.

รุสนา ดอแม็ง. (2562). ปัจจัยที่มีผลในการนำบุตรหลานอายุ 0 – 5 ปี รับการสร้างเสริมภูมิคุ้มโรคพื้นฐานของผู้ปกครอง จังหวัดปัตตานี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(2), 224-234.

วรภัทร กระทู้,อัมพวรรณ ศรีวิไล และพอใจ พัทธนิตย์ธรรม. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อเรื่องการเจ็บป่วยของผู้ปกครองชาวม้งและการมารับบริการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคด้วยวัคซีนขั้นพื้นฐานในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี. วารสารมหาวิทยาลัยนเรศวร:วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 26(2), 146-154.

ศุภานิช ธรรมทินโน. (2561). การพัฒนาระบบติดตามความครอบคลุมในการรับวัคซีนของเด็ก 0 – 5 ปี ในอำเภอ สะเดา จังหวัดสงขลา. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 1(3), 62 – 69.

สุชิต แสนเภา. (2566). ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจของผู้ปกครองในการฉีดวัคซีนโควิด – 19 แก่เด็กอายุ 6 เดือนถึง 4 ปีในโรงพยาบาลจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ. ชัยภูมิเวชสาร, 43(2), 86-95.

สมคิด เพชรชาตรี, บงกช เชี่ยวชาญยนต์. (2554). ความครอบคลุม ของวัคซีนพื้นฐานในเด็กอายุครบ 1 ปี ในพื้นที่ จังหวัด ชายแดนภาคใต้. สงขลา: สำนักงานป้องกันและควบคุมโรค ที่12 จังหวัดสงขลา.

สวัสดิ์ อภิวัจนีวงศ์, สุวิช ธรรมปาโล, สมคิด เพชรชาตรี, อาอิซะฮ์ มูซอ. (2562). ปัจจัยความสำเร็จต่อการปฏิบัติงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคที่เป็นเลิศของสถานบริการสาธารณสุขพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(2), 263 - 271.

Ahmad Badri Abdullah. (2017). Halal Vaccine and the Ethical Dimension of Vaccination Programmes. Islam and Civilistional Renewal 2017; 5: 450 – 453.

Janz, N. K., & Becker, M. H. (1984). The health belief model: A decade later. Health Education Quarterly, 11(1), 1–47.

Sudwilai, N., Singkun, A., Lillahkul, N., & Sirithammaphan, U. (2025). Role of Village Health Volunteers on Acceptance of Basic Vaccines by Thai Muslim Parents in the Three Southern Border Provinces of Thailand. International Journal of Public Health and Health Sciences, 7(2), 19-28.

Rosenstock, I. M. (1974). Historical origins of the health belief model. Health Education Monographs, 2(4), 328–335.

Thorndike, R. M. (1991). Measurement and evaluation in psychology and education. New York: Macmillan.

Tonhpua S, Cheawchanwattana A. (2013). Factors associated with parents’ decision on purchasing optional vaccines: An interview study at Health Promotion Center 6, Khon Kaen Isan. Journal of Pharmaceutical Science, 9(2), 38–48.