การเปรียบเทียบประสิทธิผลการให้ธาตุเหล็กเสริมในรูปแบบรับประทานสัปดาห์ละครั้งกับรับประทานทุกวันเพื่อป้องกันภาวะโลหิตจางในเด็กไทยอายุ 6 – 12 เดือนที่ไม่มีภาวะโลหิตจาง

บทคัดย่อ

ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก (IDA) เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่ส่งผลกระทบถาวรต่อพัฒนาการทางสมองของเด็ก นโยบายของประเทศไทยที่แนะนำให้เสริมธาตุเหล็กสัปดาห์ละครั้งมีความแตกต่างจากแนวทางขององค์การอนามัยโลกที่แนะนำให้เสริมทุกวัน การวิจัยเชิงทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เปรียบเทียบประสิทธิผลของการเสริมธาตุเหล็กแบบทุกวันกับสัปดาห์ละครั้ง และ
2. ศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันภาวะโลหิตจางในเด็กไทย โดยดำเนินการศึกษาแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมและปกปิดสองทาง (Double-blinded RCT) ในเด็กอายุ 6 เดือนที่ไม่มีภาวะโลหิตจาง จำนวน 96 คน แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับธาตุเหล็กเสริม 12.5 มิลลิกรัมทุกวัน และกลุ่มที่ได้รับสัปดาห์ละครั้ง
เป็นระยะเวลา 6 เดือน ผลการศึกษาพบว่า เด็กอายุ 12 เดือน กลุ่มที่ได้รับธาตุเหล็กทุกวันมีค่าเฉลี่ยระดับฮีโมโกลบิน (12.2 g/dL vs 11.4 g/dL; P-value < 0.001) และระดับซีรั่มเฟอร์ริติน (45.5 ng/mL vs 18.2 ng/mL; P-value < 0.001) สูงกว่ากลุ่มที่ได้รับสัปดาห์ละครั้งอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่สำคัญที่สุดคือไม่พบเด็กที่มีภาวะ IDA เลยในกลุ่มที่ได้รับยาทุกวัน (ร้อยละ 0.00) ขณะที่กลุ่มสัปดาห์ละครั้งพบสูงถึงร้อยละ 16.70 (P-value = 0.006) ในด้านปัจจัยที่เกี่ยวข้อง พบว่าทั้งสองกลุ่มมีระดับความร่วมมือในการรับประทานยาสูงกว่าร้อยละ 90 (P-value = 0.712) และไม่พบความแตกต่างของอุบัติการณ์อาการไม่พึงประสงค์อย่างมีนัยสำคัญ (P-value = 0.647) ซึ่งชี้ให้เห็นว่ารูปแบบการให้ยาทุกวันมีความปลอดภัยและเด็กสามารถทนต่อยาได้ดีสรุปผลการวิจัย การเสริมธาตุเหล็กเป็นประจำทุกวันมีประสิทธิผลในการป้องกันภาวะโลหิตจางและการขาดธาตุเหล็กในเด็กไทยอายุ 6 – 12 เดือนได้ดีกว่าการให้สัปดาห์ละครั้งอย่างชัดเจน ผลการศึกษานี้จึงเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์สำคัญในการพิจารณาทบทวนนโยบายระดับชาติเพื่อปรับเปลี่ยนแนวทางการเสริมธาตุเหล็กให้มีประสิทธิภาพสูงสุดต่อไป