หลักสามประการ: ความลับของสุขภาพจิต
คำสำคัญ:
หลักสามประการ , ความคิด, จิตปัญญา, การฟื้นฟูจิตใจ, สุขภาวะบทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอแนวคิดหลักสามประการ ซึ่งอธิบายว่า การทำงานร่วมกันของจิตปัญญา (Mind) จิตสำนึก (Conscious) และ ความคิด (Thought) นั้นเป็นกลไกพื้นฐานในการสร้างประสบการณ์และความจริงของบุคคล และได้นำเสนอการประยุกต์ใช้ความเข้าใจในกระบวนการทำงานร่วมกันของทั้ง 3 องค์ประกอบในการลดความเครียดและความวิตกกังวล พัฒนาความสามารถในการฟื้นตัวทางจิตใจ และการปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ผู้เขียนยังได้นำเสนอมุมมองต่อสุขภาพจิตอย่างทวิภาพ (Binary diagnostic approach) ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดต่อสุขภาพจิตแบบดั้งเดิมและวิเคราะห์ผลกระทบของมุมมองต่อกระบวนการดูแลสุขภาพจิต นอกจากนี้ยังได้นำเสนอแนวคิดทางจิตวิทยามุมมองแบบองค์รวม (Holistic approach) ที่ให้ความสำคัญต่อความต้องการของบุคลในแบบฉบับตนเอง (Individualised) และแนวทางในการใช้ประโยชน์จากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในการสนับสนุนการให้บริการทางสุขภาพจิตให้มีความสะดวกยิ่งขึ้น บทความยังได้นำเสนอกรณีศึกษาในการประยุกต์ใช้หลักสามประการในการให้บริการให้คำปรึกษา อีกทั้ง นำเสนอประโยชน์ของแนวคิดหลักสามประการสำหรับผู้ให้บริการทางจิตวิทยาและสุขภาพในการดูแลสุขภาพจิตของตนเอง ส่งเสริมความรู้ทางจิตวิทยาและสุขภาวะสำหรับผู้รับบริการ และแนวทางการวางแผนการให้บริการอย่างมีประสิทธิภาพ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Zeng J, Qiu Y, Yang C, Fan X, Zhou X, Zhang C, Zhu C, Long Y, Hashimoto K, Chang L, Wei Y. Cardiovascular diseases and depression: a meta-analysis and mendelian randomization analysis. Mol Psychiatry. 2025;30:4234-46. Available from: https://doi.org/10.1038/s41380-025-03049-2.
Lombardo P, Jones W, Wang L, Shen X, Goldner EM. The fundamental association between mental health and life satisfaction: results from successive waves of a Canadian national survey. BMC Public Health. 2018;18:342. Available from: https://doi.org/10.1186/s12889-018-5235-x.
World Health Organization. World mental health report: transforming mental health for all. Geneva: World Health Organization; 2022.
Mahidol University, The Institute for Population and Social Research. Thai health. Nakornpathom: The Institute for Population and Social Research; 2025. (in Thai)
Rushton CH, Boston-Leary K. Addressing the stigma in nursing and healthcare. J Nurs Manag. 2022;53(8):7-11. doi: 10.1097/01.NUMA.0000853148.17873.77.
Buppha P, Sittironnarit G, Wannasewok K. Mental health professionals’ attitudes toward mental illness. J Nurs Health Sci. 2019;12(2):176-188. (in Thai)
Watkins ER, Roberts H. Reflecting on rumination: consequences, causes, mechanisms, and treatment of rumination. Behav Res Ther. 2020;127:103573. doi: 10.1016/j.brat.2020.103573.
Pransky J, Kelly TM. Three principles for realizing mental health: a new psycho-spiritual view. J Creat Ment Health. 2014;9:53-68. doi: 10.1080/15401383.2013.875864.
Bucknell KJ, Hoare S, Kangas M, Karin E, Crane MF. A mixed-methods study exploring coping self-insights associated with resilience. Behaviour Sci [internet]. 2024 [cited 2026 Apr 2];14(11):1018. Available from: https://doi.org/10.3390/bs14111018.
Zheng D, Beloborodova P, Brown KW, Arch J. Mindfulness training to enhance emotional wellbeing. In: Brown KW, Creswell JD, Ryan RM, editors. Handbook of mindfulness: theory, research, and practice. New York: Guilford; 2025.
Beloborodava P, Dutcher JM, Villalba DK, Tumminia MJ, Doryab A, Creswell K, et al. College students’ daily mind wandering is related to lower social well-being. J Am Coll Health [internet]. 2024 [cited 2026 Apr 2];1-13. Available from https://doi.org/10.1080/07448481.2024.2351417.
Gallagher S, Raffone A, Berkovich-Ohana A, Barendregth HP, Bauer PR, Brown KW, et al. The self-pattern and Buddhist psychology. Mindfulness [internet]. 2024 [cited 2026 Apr 2];15:795-803. Available from https://doi.org/10.1007/s12671-023-02118-3.
Roberts ID, Hutcherson CA. Affect and decision making: insights and predictions from computational models. Trends Cogn Sci [internet]. 2019 [cited 2026 Apr 2];16(23):602-14. Available from: https://doi.org/10.1016/j.tics.2019.04.005.
Schutte N, Malouff J. The link between mindfulness and self-compassion: a meta-analysis. Int J Appl Posit Psychol [internet]. 2025 [cited 2026 Apr 2];10(34). Available from: https://doi.org/10.1007/s41042-025-00228-y.
Alvarado-Garcia PAA, Soto-Vasquez MR, Gomez FMI, Rodriguez NMG, Castro-Paniagua WG. Effect of a mindfulness practice on stress, anxiety, depression, sleep quality, social support, and life satisfaction: a quasi-experimental study in college students. Front Psychol [internet]. 2025 [cited 2026 Apr 2];16:1508934. Available from: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1508934.
Beck AT. Cognitive therapy and the emotional disorders. New York: International University Press; 1976.
Brockbank RB, Feldon DF. Cognitive reappraisal: the bridge between cognitive load and emotion. Educ Sci [internet]. 2024 [cited 2026 Apr 2];14(8):870. Available from: https://doi.org/10.3390/educsci14080870.
We C, Tan Y, Blain S, Shao S, Jia L, Wang X. Emotion regulation difficulties in depression and anxiety: evidence from the dynamics of strategy use and daily affect. J Contextual Behav Sci [internet]. 2024 [cited 2026 Apr 2];33:100825. Available from: https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2024.100781.
Stover AD, Shulkin J, Lac A, Rapp T. A meta-analysis of cognitive reappraisal and personal resilience. Clin Psychol Rev. 2024;110:102428. doi: 10.1016/j.cpr.2024.102428.
Lahey BB, Tiemeier H, Krueger RF. Seven reasons why binary diagnostic categories should be replaced with empirical sounder and less stigmatizing dimensions. JCPP Adv [internet]. 2022 [cited 2026 Apr 2];2(4):e12108. Available from: https://doi.org/10.1002/jcv2.12108.
Phelan SM, Salina M, Pankey T, Cummings G, Allen JP, Waniger A, et al. Patient and health care professional perspectives on stigma in integrated behavioral health: barriers and recommendations. Ann Fam Med [internet]. 2023 [cited 2026 Apr 2];21(2):56-60. Available from: https://doi.org/10.1370/afm.2924.
Kelley TM, Pettit WF, Pransky J, Sedgeman J. A new “inside-out” view of general factor p. Eur Psychiatry. 2019;61:85-7. doi: 10.1016/j.eurpsy.2019.06.009.
Ben-Zeev D, Scherer EA, Wang R, Xie H, Campbell AT. Next-generation psychiatric assessment: using smartphone sensors to monitor behavior and mental health. Psychiatr Rehabil J. 2015;6(3):218-26. doi: 10.1037/prj0000130.
Tomasi J, Zai CC, Zai G, Herbert D, Richter MA, Mohiuddin AG, et al. Investigating the association of anxiety disorders with heart rate variability measured using wearable device. J Affect Disor [internet]. 2024 [cited 2026 Apr 2];351:569-78. Available from: https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.01.137.
Boucher EM, Harake NR, Ward HE, Stoeckl SE, Vargas J, Minke J, et al. Artificially intelligent chatbots in digital mental health intervention: a review. Expert Rev Med Devices [internet]. 2021 [cited 2026 Apr 2];18(S1):37-49. Available from: https://doi.org/10.1080/17434440.2021.2013200.
Parry DA, le Roux DB, Morton J, Pons R, Pretorius R, Schoeman A. Digital wellbeing applications: adoption, use and perceived effects. Comput Hum Behav [internet]. 2023 [cited 2026 Apr 2];139:107542. Available from: https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107542.
Da Silva Cezar BG, Macada ACG. Cognitive overload, anxiety, cognitive fatigue, avoidance, behavior and data literacy in big data environments. Inf Process Manag [internet]. 2023 [cited 2026 Apr 2];60(6):103482. Available from: https://doi.org/10.1016/j.ipm.2023.103482.
American Psychological Association. Stress in America™: a national mental health crisis [internet]. 2020 [cited 2026 Apr 2]. Available from: https://www.apa.org/news/press/releases/stress/2020/sia-mental-health-crisis.pdf.
Kim IB, Lee JH, Park SC. The relationship between stress, inflammation, and depression. Biomedicines [internet]. 2022 [cited 2026 Apr 2];10(8):1929. Available from: https://doi.org/10.3390/biomedicinces10081929.
Vancheri F, Longo G, Vancheri E, Henein M. Mental stress and cardiovascular health-Part I. J Clin Med [internet]. 2022 [cited 2026 Apr 2];11(12):3353. Available from: https://doi.org/10.3390/jcm11123353.
Kelly TM, Hollows J, Lambert EG, Savard DM, Pranksy J. Teaching health versus treating illness: The efficacy of three principles correctional counseling with people in an English prison. Int J Offender Ther Comp [internet]. 2017 [cited 2026 April 2];62(9):1-26. Available from: https://doi.org/10.1177/0306624X17735253.
Chin B, Lindsay EK, Smyth JM, Brown KW, Wright A, Cresswell JD. Psychological mechanisms driving stress resilience in mindfulness training: a randomized controlled trial. Health Psychol [internet]. 2019 [cited 2026 Apr 2];38:759-68. Available from: https://doi.org/10.1037/hea0000763.
Kelley TM, Pransky J, Lambert E. Realizing improved mindfulness/ flow/ mental health through understanding three spiritual principles. J Spiritual Ment Health. 2016;19(2):133-50. Available from: https://doi.org/10.1080/19349637.2016.1215855.
Kelley T, Kessel A, Collings R, Rubenstein B, Monnickendam C, Solomon A. Evaluation of the iHEART mental health education programme on resilience and well-being of UK secondary school adolescents. J Public Ment Health. 2021;20(1):443-50. doi: 10.1108/JPMH-03-2020-0019.
Bleckmann V, Nestler S, Wagner J. Routes to momentary self-esteem in adolescence: links with interpersonal perceptions of liking and personality mataperceptions within social interactions. J Pers [internet]. 2024 [cited in 2026 Apr 2];92(4):1229-46. Available from: https://doi.org/10.1111/jopy.12883.
Alaviani M, Parizad N, Maslakpak MH, Alinejad V. The relationship of self-esteem and mental health among older adults with the mediating role of loneliness. BMC Geriatr. 2025;9(25):233. doi: 10.1186/s12877-025-05810-2.
Beutel ME, Klein EM, Brahler E, Reiner I, Junger C, Machal M, et al. Loneliness in the general population: prevalence, determinants and relations to mental health. BMC Psychiatry. 2017;17(1):97. doi: 10.1186/s12888-017-1262-x.
Green AL, Ferrante S, Boaz T, Kutash K, Wheeldon-Reece B. Social and emotional learning during early adolescence: effectiveness of a classroom-based SEL program for middle school students. Psychols Schools [internet]. 2020 [cited in 2026 Apr 2];58(6):951-1184. Available from: https://doi.org/10.1002/pits.22487.
Komwong D, Prasanthanakul J, Phanasathit M, Wongwan T. Prevalence of mental health problems and associated factors of Thai health care workers during the first wave of COVID-19 pandemic. J Public Health Dev. 2022;20(1)106-19. (in Thai)
Bergman A, Rushton C. Overcoming stigma: asking for and receiving mental health support. ACCN Adv Crit Care. 2023;34(1):67-71. doi: 10.4037/aacnacc2023684.
Zhang L, Han Q, Nan L, Yang H. Impact of narrative nursing cognitive, self-efficacy, and social support on the practices of registered nurses in Chinga: a structural equation modeling analysis. BMC Nurs [internet]. 2024 [cited 2026 Apr 2];23:624. Available from: https://doi.org/10.1186/s12912-024-02292-2.
De Rosis C, Teixeira M, Jovic L. Nursing boundaries and work identity construction among nurses exercising an advanced role: a qualitative study. Heliyon. 2023;9(8):e18590. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e18590 .
Unjai S, Forster EM, Mitchell AE, Creedy DK. Interventions to promote resilience and passion for work in health setting: a mixed-methods systematic review. Int J Nurs Stud Adv. 2024;21(7):100242. doi: 10.1016/j.ijnsa.2024.100242.
White CJM, Johnson KA, Mirbozorgi B. Unique cognitive and emotional profiles of interpersonal gratitude and spiritual gratitude. J Posit Psychol [internet]. 2023 [cited 2026 Apr 2];19(1):25-36. Available from: https://doi.org/10.1080/17439760.2023.2239781.
Lamson WRJ, McGrath RE. Speaking of character: character strength references in movies and presidential nomination speeches. J Posit Psychol [internet]. 2021 [cited 2026 Apr 2];16(2):218-27. Available from: https://doi.org/10.1080/17439760.2019.1689415.
Keekerens JB, Eid M, Heinitz K. Dealing with conflict: reducing goal ambivalence using the best-possible-self intervention. J Posit Psychol [internet]. 2020 [cited 2026 Apr 2];15(3):325-37. Available from: https://doi.org/10.1080/17439760.2019.1610479.
Kelley TM. Thought recognition and psychological well-being: an empirical test of principle-based correctional counselling. Couns Psychother Res. 2011; 11(2):140-7. doi: 10.1080/14733145.2010.485689.
Ministry of Public Health. Sansprung Stress Test 20-item Thai language (SPST-20) (in Thai) [internet]. 1997 [cited 2026 Apr 2]. Available from: https://kkhos.moph.go.th/kkhos/data_office/SPST20.pdf.
Kern ML, Williams P, Spong C, Colla R, Sharma K, Downie A, et al. System informed positive psychology. J Posit Psychol [internet]. 2020 [cited 2026 Apr 2];15(6):705-15. Available from: https://doi.org/10.1080/17439760.2019.1639799.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสุขภาวะ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสุขภาวะ
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
