รูปแบบการเสริมพลังอำนาจชุมชนและครอบครัวในการดูแลผู้สูงอายุ ที่มีภาวะพึ่งพิง: กรณีศึกษาภายในเขตสุขภาพที่ 5

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสถานการณ์การดูแลผู้สูงอายุในภาวะพึ่งพิง และรูปแบบการเสริมพลังอำนาจในชุมชนและครอบครัว ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้นำท้องถิ่น บุคลากรทางสุขภาพของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และผู้ดูแลผู้สูงอายุในครอบครัว อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี จำนวน 26 คน ใช้วิธีเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสัมภาษณ์และสนทนากลุ่มกับสมาชิกในครอบครัวและผู้เกี่ยวข้องในชุมชน ประเด็นการดูแลผู้สูงอายุประกอบด้วย 1) ผู้ดูแลที่มีความรู้ด้านผู้สูงอายุจะดูแลครอบคลุมทั้งร่างกายและจิตใจ 2) แหล่งให้ความรู้ของผู้ดูแลได้แก่ โรงพยาบาล และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 3) สัมพันธภาพที่ดีในครอบครัวจะส่งผลในการดูแล 4) ฐานะทางเศรษฐกิจที่พึ่งตนเองได้หรือได้รับความช่วยเหลือด้านการเงินในครอบครัวมีผลต่อการดูแลผู้สูงอายุ 5) การช่วยเหลือกันดูแลผู้สูงอายุทำให้ลดความเครียดของผู้ดูแลหลัก 6) ภาระการดูแลผู้สูงอายุที่มีผู้ดูแลคนเดียวส่งผลกระทบด้านสุขภาพ ด้านเศรษฐกิจ และสังคม 7) ชุมชนให้ความช่วยเหลือในการดูแลผู้สูงอายุ

รูปแบบการเสริมพลังอำนาจในชุมชนและครอบครัว ดังนี้ 1) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจัดผู้ดูแลในชุมชนช่วยเหลือผู้ดูแลในครอบครัวเกี่ยวกับการทำกิจวัตรประจำวัน และดูแลสุขภาพทั่วไป 2) ผู้นำชุมชนช่วยเหลือทางด้านเศรษฐกิจ สนับสนุนอุปกรณ์และสิ่งของที่จำเป็น 3) ผู้ดูแลในครอบครัวมีความรู้การดูแลผู้สูงอายุทั้งด้านร่างกายและจิตใจ โดยได้รับความรู้ทั้งในโรงพยาบาลและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 4) ในครอบครัวส่งเสริมให้บุตรหลาน หรือบุคคลในครอบครัวมีส่วนร่วมในการดูแลผู้สูงอายุ 5) การสร้างสัมพันธภาพในครอบครัวระหว่างผู้สูงอายุและบุตรหลาน เพื่อให้บุตรหลานได้มีความกตัญญูต่อผู้สูงอายุ

ผลงานวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า การเสริมพลังอำนาจในชุมชนและครอบครัวโดยผู้ดูแลในครอบครัวมีความรู้และทักษะการดูแลอย่างองค์รวม สัมพันธภาพที่ดีในครอบครัว จัดสรรผู้ดูแลในชุมชนร่วมดูแลด้วย ผู้นำชุมชนสนับสนุนสิ่งของ หรืออุปกรณ์ ผลการศึกษานี้พยาบาลเวชปฏิบัติโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสามารถนำไปพัฒนาในชุมชนเพื่อดูแลผู้สูงอายุในภาวะพึ่งพิง