เป้าหมายการพัฒนาจากภายใน (Inner Development Goals): กรอบแนวคิด เพื่อการจัดการความเสี่ยงด้านธรรมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษายุคปัญญาประดิษฐ์
คำสำคัญ:
ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์, การจัดการความเสี่ยงด้านธรรมาภิบาล, สถาบันอุดมศึกษา, เป้าหมายการพัฒนาจากภายในบทคัดย่อ
ในยุคปัญญาประดิษฐ์ สถาบันอุดมศึกษานำ AI มาใช้ในการบริหารจัดการและการตัดสินใจมากขึ้น แม้ว่าจะมีการพัฒนากลไกธรรมาภิบาลและมาตรฐานการบริหารความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง แต่การพึ่งพาระบบอัตโนมัติและข้อมูลจาก AI อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านการตัดสินใจเชิงจริยธรรม ความคลุมเครือของความรับผิดชอบ และข้อจำกัดในการอธิบายเหตุผลของการตัดสินใจ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์ความเสี่ยงด้านธรรมาภิบาลของสถาบันอุดมศึกษาในยุค AI (2) ชี้ให้เห็นข้อจำกัดของกลไกธรรมาภิบาลเชิงโครงสร้าง และ (3) เสนอ “เป้าหมายการพัฒนาจากภายใน” (Inner Development Goals: IDGs) ในฐานะเป็นกรอบแนวคิดเพื่อการจัดการความเสี่ยงด้านธรรมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษาไทย
บทความนี้มีข้อเสนอว่า ความท้าทายด้านธรรมาภิบาลในยุคปัญญาประดิษฐ์ สะท้อนช่องว่างสำคัญของกรอบการกำกับดูแลในปัจจุบัน กล่าวคือ การละเลยมิติด้านศักยภาพภายในของมนุษย์ในกระบวนการตัดสินใจ โดย IDGs ทั้ง 5 มิติ ได้แก่ Being, Thinking, Relating, Collaborating และ Acting สามารถทำหน้าที่เป็นกลไกเสริมในการพัฒนาการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การคิดเชิงระบบ ความรับผิดชอบ และความโปร่งใส ทั้งในระดับผู้นำ วัฒนธรรมองค์กร และระบบการบริหาร ส่วนข้อเสนอเชิงวิชาการของบทความนี้คือ การปรับกรอบความเข้าใจธรรมาภิบาล AI ในสถาบันอุดมศึกษาไปสู่ “กรอบธรรมาภิบาลที่บูรณาการมนุษย์และเทคโนโลยี” โดยเน้นการผสานการพัฒนาศักยภาพภายในของมนุษย์เข้ากับกลไกการกำกับดูแลเชิงโครงสร้าง เพื่อยกระดับคุณภาพของการตัดสินใจและความชอบธรรมของการบริหารความเสี่ยงในยุคปัญญาประดิษฐ์
เอกสารอ้างอิง
Ankrah, D., Bristow, J., Hires, D., & Henriksson, J. A. (2023). Inner development goals: From inner growth to outer change. Field Actions Science Reports, 25, 82–87.
Ayavarakul, T., & Chansom, N. (2022). Governance in Thai higher education institutions: The role of university councils and regulators - legal and economic perspectives (Working Paper Series No. 001/2022). School of Development Economics, National Institute of Development Administration. ECONOMICS NIDA. https://econ.nida.ac.th/working-papers-series/ [in Thai]
Cath, C. (2018). Governing artificial intelligence: Ethical, legal and technical opportunities and challenges. Philosophical Transactions of the Royal Society A, 376(2133), 1-8.
Chaeddhananan, K., Boonrugsa, T., & Aimkerd R. (2025). Developing inner skills of organizational leaders: Toward leadership that truly creates impact for global sustainable development. Christian University Journal, 30(4), 137-153. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/CUTJ/article/view/272654 [in Thai]
Eurich, T. (2018). What self-awareness really is (and how to cultivate it). Harvard Business Review, 96(1), 114–122.
Floridi, L., & Cowls, J. (2019). A unified framework of five principles for AI in society. Harvard Data Science Review, 4(1), 2-15. https://doi.org/10.1162/99608f92.8cd550d1
Inner Development Goals. (2021). Inner development goals framework. https://innerdevelop mentgoals.org
Itzchakov, G., Kluger, A. N., & Castro, D. R. (2018). I am aware of my inconsistencies but can tolerate them: The effect of high-quality listening on attitude ambivalence. Personality and Social Psychology Bulletin, 44(1), 105–120. https://doi.org/10.1177/0146167217739184
Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Machine Intelligence, 1, 389–399.
Kasemsaowaphak, P., Meethet, U., Thongtab, T., Poommuang, N., & Wongkiam, P. (2025). Problems of good governance in Thai higher education institutions: Lesson and solution. Journal of Local Management and Development, 5(1), 28–41. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jclmd_psru/issue/view/18349/6221 [in Thai]
Lank, E. (2006). Collaborative advantage: How organizations win by working together. Palgrave Macmillan.
Marzano, R. J. (2001). Designing a new taxonomy of educational objectives. Corwin Press.
Millar, C. C. J. M., Hind, P., & Magala, S. (2012). Sustainability and the need for change: Organisational change and transformational vision. Journal of Organizational Change Management, 25(4), 489–500. https://doi.org/10.1108/09534811211239272
Scharmer, C. O. (2008). Uncovering the blind spot of leadership. Leader to Leader, 2008(47), 52–59. https://doi.org/10.1002/ltl.269
Shattock, M. (2006). Managing good governance in higher education. Open University Press.
Siratananont, T. (2023). The measurement of governance in Thai higher education institutions. STOU Academic Journal of Research and Innovation, 3(2), 20–36. https:// o04.tci-thaijo.org/index.php/InnovationStou/article/view/265757 [in Thai]
Siricharoen, N. (2025). Adaptive leadership and good governance in the digital era: A case study of government agencies in Bangkok and the metropolitan region. Political Science and Public Administration Journal, 16(2), 123–158. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/polscicmujournal/article/view/283360 [in Thai]
Thatsadonkunlaphat, M. (2025). Digital governance: Challenges and opportunities for Thai public administration. Journal of Social Religion and Culture, 6(2), 183–192. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/src/article/view/1970 [in Thai]
Tea-makorn, P. (2024). AI governance in business. AI Governance Center (AIGC) by Electronic Transactions Development Agency (ETDA). [in Thai]
Wamsler, C., Osberg, G., Osika, W., Herndersson, H., & Mundaca, L. (2022). Linking internal and external transformation for sustainability and climate action: Towards a new research and policy agenda. Global Environmental Change, 71, 102373. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2021.102373
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยคริสเตียน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
