ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมสุขภาพ สภาวะสุขภาพจิต และภาวะการรู้คิดบกพร่อง ในผู้สูงอายุในชุมชนสามพราน จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงสหสัมพันธ์นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมสุขภาพ สภาวะสุขภาพจิต และภาวะการรู้คิดบกพร่องของผู้สูงอายุในชุมชนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครปฐม ประชากรศึกษาเป็นผู้สูงอายุที่ยังไม่ได้รับการประเมินคัดกรองภาวะการรู้คิดบกพร่อง เก็บข้อมูลในช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม 2568 ผู้วิจัยทำการสุ่มแบบง่ายได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 110 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามข้อมูลพื้นฐานส่วนบุคคล แบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพ แบบประเมินสุขภาพจิตผู้สูงอายุ และแบบประเมินภาวะพุทธิปัญญา เครื่องมือทุกชุดผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ (CVI=1) และมีค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือ 0.764-0.867 วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติสหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการวิจัยพบ ความชุกภาวะการรู้คิดบกพร่อง ร้อยละ 76.36 เมื่อจำแนกรายด้านและเรียงลำดับคะแนนจากมากไปน้อย พบความบกพร่องด้านมิติสัมพันธ์มากที่สุด (ร้อยละ 91.80) รองลงมาคือ การพูดทวนประโยค (ร้อยละ 88.20) การพูดทวนคำ (ร้อยละ 84.50) ความตั้งใจ (ร้อยละ 71.80) ตามลำดับ พฤติกรรมการสูบบุหรี่มีความสัมพันธ์ทางลบกับสภาวะสุขภาพจิต (r=-0.203, p=0.033) พฤติกรรมการออกกำลังกายมีความสัมพันธ์ทางบวกกับสภาวะสุขภาพจิต (r=0.230, p=0.016) สภาวะสุขภาพจิตมีความสัมพันธ์ทางบวกกับภาวะการรู้คิด โดยคะแนนสุขภาพจิตที่ต่ำซึ่งสะท้อนถึงความผิดปกติที่มากขึ้นนั้น สัมพันธ์กับคะแนนการรู้คิดที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=.263; p-value=.005) จากผลการศึกษาพยาบาลวิชาชีพและทีมสุขภาพปฐมภูมิสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงที่มีภาวะการรู้คิดบกพร่องในระยะแรก เพื่อลดความรุนแรงของปัญหาภาวะสมองเสื่อมในชุมชน