ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความร่วมมือในการรักษา ของผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีโรคร่วมวัณโรค

ปริญญดา  เปการี; ศิรินภา  จิตติมณี; สุรีพร  ธนศิลป์

ผู้แต่ง

ปริญญดา เปการี คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ศิรินภา จิตติมณี คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สุรีพร ธนศิลป์ คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ความร่วมมือในการรักษา, ผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีโรคร่วมวัณโรค, ความร่วมมือในการรับประทานยา

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: ศึกษาความร่วมมือในการรักษาของผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีโรคร่วมวัณโรค และศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ กับความร่วมมือในการรักษาของผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีโรคร่วมวัณโรค

รูปแบบการวิจัย: การวิจัยเชิงบรรยายแบบหาความสัมพันธ์

วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าติดเชื้อเอชไอวีและเป็นวัณโรค มีอายุตั้งแต่ 20 -59 ปี จำนวน 84 ราย จากคลินิกยาต้านเอชไอวีและคลินิกโรคปอด ณ โรงพยาบาลระดับตติยภูมิ 3 แห่งในจังหวัดกรุงเทพมหานคร เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินความร่วมมือในการรักษา แบบประเมินการสนับสนุนทางสังคม แบบประเมินปัญหาการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ แบบประเมินความรู้เกี่ยวกับการรักษาด้วยยาต้านเอชไอวีและยารักษาวัณโรค และแบบประเมินการตีตราภายในตนเองในผู้ติดเชื้อเอชไอวี เก็บรวมรวมข้อมูลระหว่างเดือนมกราคม ถึงเดือนพฤษภาคม 2567 โดยกลุ่มตัวอย่างตอบแบบสอบถามขณะมารับการรักษา ณ คลินิกยาต้านเอชไอวี วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติบรรยาย สถิติสหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และสถิติสหสัมพันธ์ของสเปียร์แมน

ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างจำนวน 84 ราย มีระดับความร่วมมือในการรักษาโดยรวมในระดับสูง ( = 56.23, SD = 6.81) การสนับสนุนทางสังคม มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความร่วมมือในการรักษา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (r = .218) และ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ มีความสัมพันธ์ทางลบกับความร่วมมือในการรักษา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (r_s = -.311) แต่ความรู้เกี่ยวกับการรักษาด้วยยา ต้านเอชไอวีและยารักษาวัณโรค (r = .189) และ การตีตราภายในตนเอง (r = -.119) ไม่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการรักษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป: ผลการศึกษานี้สามารถเป็นแนวทางในการพัฒนาโปรแกรมในการพยาบาล การส่งเสริมพฤติกรรมการให้ความร่วมมือในการรักษาของผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีโรคร่วมวัณโรค

เอกสารอ้างอิง

UNAIDS. The path that ends AIDS: UNAIDS Global AIDS Update 2023 [Internet]. Geneva: Joint United Nations Programme on HIV/AIDS; 2023. Available from: https://www.unaids.org/en/resources/documents/2023/global-aids-update-2023

World Health Organization. Global tuberculosis report 2023 [Internet]. (2023). Geneva: World Health Organization; 2023. Available from: https://www.who.int/teams/global-tuberculosis-programme/tb-reports/global-tuberculosis-report-2023

Division of Tuberculosis (TH). Report of Tuberculosis surveillance in 2023. Bangkok; 2023. (In Thai)

Division of Tuberculosis. Guideline of Tuberculosis control in Thailand 2021. Graphic & Design publisher; 2021. (In Thai)

World Health Organization. Adherence to long-term therapies: evidence for action [Internet]. World Health Organization; ‎2003. Available from: https://apps.who.int/iris/handle/10665/42682

Department of disease control. Guideline of examination treatment and protection from HIV Thailand 2021/2022. Graphic & Design publisher; 2022. (In Thai)

Rocha M, Pereira S, Ferreira L, Barros H. The role of adherence in tuberculosis HIV-positive patients treated in ambulatory regimen. European Respiratory Journal 2003; 21: 785-88.

Nhandara RBC, Ayele BT, Sigwadhi LN, Ozougwu LU, Nyasulu PS. Determinants of adherence to clinic appointments among tuberculosis and HIV co-infected individuals attending care at Helen Joseph Hospital, Johannesburg, South Africa. The Pan African Medical Journal. 2020; 37.

Isaakidis P, Rangan S, Pradhan A, Ladomirska J, Reid T, & Kielmann K. I cry every day’: experiences of patients co-infected with HIV and multidrug-resistant tuberculosis. Tropical Medicine & International Health 2013; 18: 1128-33.

Mekonnen HS, Azagew AW. Non-adherence to anti-tuberculosis treatment, reasons and associated factors among TB patients attending at Gondar town health centers, Northwest Ethiopia. BMC Research Notes 2018; 11.

Martiana I, Waluyo A, Yona S. Assessing the relationship between knowledge of antiretroviral therapy and stigma regarding adherence to ART among men who have sex with men. Enfermeria Clinica 2019; 29: 321-325.

Ma C, Chen S, You L, Luo Z, Xing C. Development and psychometric evaluation of the Treatment Adherence Questionnaire for Patients with Hypertension. Journal of Advanced Nursing. 2012; 68:1402-13.

Krethong P. A casual model of health-related quality of life in thai heart failure patients [dissertation]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2007. (In Thai)

World Health Organization. AUDIT: the alcohol use disorders identification test guideline for primary care 2nd edition. Thantawan paper inc.; 2001. (In Thai)

Jittimanee SX, Nateniyom S, Kittikraisak W, Burapat C, Akksilp S, et al. Social Stigma and Knowledge of Tuberculosis and HIV among Patients with Both Diseases in Thailand. PLOS ONE. 2009; 4.

Uthis P, Suktrakul S, Wiwatwongwana R, Tangmunkongvorakul A, Sripan P, Srithanaviboonchai K. The Thai Internalized HIV-related Stigma Scale. Frontiers in psychology 2023; 14.

Rynhoud L, Kagee A. Prevalence of alcohol and drug use and their impact on adherence among hospitalised TB patients in South Africa. Journal of health psychology 2024.

Yunita EP, Wardani RNK, Sidharta B. Correlation between knowledge level, side effect severity, family support, and antiretroviral therapy adherence in HIV/AIDS patients in Greater Malang, East Java, Indonesia. Pharmacia 2023; 70: 1213-22.

Appalarouthu N, Sirivella A, Othuri SVS. Impact of Stigma and Level of Education on Adherence to Treatment with Both TB and HIV/AIDS in Tertiary Care Teaching Hospital, Andhra Pradesh: A Retrospective Observational Study. European Journal of Medical and Health Sciences 2023; 5: 74-8.

Kipp AM, Pungrassami P, Stewart PW, Chongsuvivatwong V, Strauss RP, Van RA. Study of tuberculosis and AIDS stigma as barriers to tuberculosis treatment adherence using validated stigma scales. The international journal of tuberculosis and lung disease: the official journal of the International Union against Tuberculosis and Lung Disease 2011; 15: 1540-51.