ประสิทธิผลและการประเมินความคุ้มค่าของคลินิกเบาหวานระยะสงบที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตลาดบึง

บทคัดย่อ

บทนำ โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญ แม้การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มข้นสามารถทำให้เข้าสู่เบาหวานระยะสงบได้ แต่ยังขาดข้อมูลเชิงประจักษ์ด้านประสิทธิผลและความคุ้มค่าในบริบทของหน่วยบริการปฐมภูมิ

วัตถุประสงค์ เพื่อเปรียบเทียบระดับน้ำตาลสะสมที่ลดลง ต้นทุน และต้นทุนประสิทธิผลระหว่างกลุ่มตัวอย่างโรคเบาหวานที่ได้รับบริการในคลินิกโรคเรื้อรังรูปแบบเดิมและกลุ่มคลินิกเบาหวานระยะสงบ

วิธีการศึกษา การศึกษาวิจัยเชิงสังเกตแบบย้อนหลังในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 รายใหม่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตลาดบึง ดำเนินการระหว่างเดือนมีนาคม ถึง เมษายน พ.ศ. 2569 โดยทบทวนเวชระเบียนย้อนหลังและแบ่งผู้ป่วยออกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 30 ราย 1) กลุ่มเปรียบเทียบ วินิจฉัยระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2562 ถึงมิถุนายน พ.ศ. 2566 ดูแลรักษาในคลินิกโรคเรื้อรังรูปแบบเดิม และ 2) กลุ่มศึกษา วินิจฉัยระหว่างเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2566 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2567 ดูแลในคลินิกเบาหวานระยะสงบ ใช้รูปแบบกลุ่มย่อย ผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ลดการใช้ยา อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ติดตามดูแล และเปรียบเทียบผลลัพธ์การรักษาที่ระยะเวลา 1 ปี หลังการวินิจฉัย วิเคราะห์ผลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติเชิงอนุมาน และการวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์

ผลการศึกษา กลุ่มศึกษามีน้ำตาลสะสมลดลงมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญ (เฉลี่ย 3.30±3.28 และ 1.42±2.32 จุดร้อยละ; p = 0.013) อัตราเข้าเกณฑ์เบาหวานระยะสงบร้อยละ 20 ซึ่งไม่พบการเข้าเกณฑ์ในกลุ่มเปรียบเทียบ พบอัตราส่วนต้นทุนต่อประสิทธิผล (Cost-Effectiveness Ratio: CER) เท่ากับ 173.09 บาท ต่ำกว่ากลุ่มเปรียบเทียบที่ 336.94 บาท และอัตราส่วนต้นทุนต่อประสิทธิผลส่วนเพิ่ม (Incremental Cost-Effectiveness Ratio: ICER)  49.63 บาท ต่อการลดลงของน้ำตาลสะสม 1 จุดร้อยละ

สรุป รูปแบบคลินิกเบาหวานระยะสงบที่เน้นการดูแลแบบกลุ่มย่อย ผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ลดการใช้ยา และ อสม.ช่วยดูแล มีประสิทธิผลและความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์สูงกว่าคลินิกโรคเรื้อรังรูปแบบเดิม จึงควรสนับสนุนการจัดบริการรูปแบบนี้ในหน่วยบริการปฐมภูมิเพื่อผลลัพธ์สุขภาพที่ดีระยะยาว