แนวทางการตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างสมเหตุผลในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ กรณีศึกษาโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยบูรพา

บทคัดย่อ

บทนำ การตรวจทางห้องปฏิบัติการเป็นองค์ประกอบสำคัญของการวินิจฉัยและการดูแลรักษาผู้ป่วย หลักฐานจำนวนมากชี้ให้เห็นว่ามีการสั่งตรวจที่เกินความจำเป็น (overutilization) ในหลายบริบทซึ่งส่งผลให้เกิดต้นทุนที่สูงขึ้น ภาระงานของบุคลากรเพิ่มขึ้น และอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ป่วยโดยไม่จำเป็น แนวคิด Rational Laboratory Use (RLU) จึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสมตามหลักฐานเชิงประจักษ์

วัตถุประสงค์ เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงระบบสำหรับการพัฒนาแนวทางการตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างสมเหตุผลในภาควิชาอายุรศาสตร์

วิธีการ ทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับหลักการ RLU ระดับสากลและระดับประเทศ วิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถามบุคลากรทางการแพทย์ของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยบูรพา วิเคราะห์เชิงคุณภาพและเชิงปริมาณเพื่อระบุปัจจัยที่นำไปสู่การสั่งตรวจเกินจำเป็นและรายการการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการที่มีความเสี่ยงสูงต่อการใช้งานไม่เหมาะสม

ผลการศึกษา ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการเกินความจำเป็น ได้แก่ defensive medicine ความเคยชิน order set ที่กว้างเกินไป ระบบ HIS ที่ใช้งานง่าย และความเกรงใจเพื่อนร่วมงานอาวุโส รายการตรวจที่ถูกกล่าวถึงบ่อยที่สุด ได้แก่ HbA1c, Blood gas, CBC, Electrolytes, Creatinine, LFT panel, Troponin, NT-proBNP, Culture และ TFT ข้อเสนอเชิงระบบประกอบด้วยการจัดทำ CPG เฉพาะรายการ การปรับระบบ HIS ให้มีการแจ้งเตือนหากมีการสั่งตรวจไม่เหมาะสม การแยกรายการตรวจย่อย การให้ความรู้บุคลากร ร่วมกับการสุ่มตรวจประเมินอย่างต่อเนื่อง

สรุป การพัฒนา RLU ในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยบูรพาเป็นตัวอย่างการประยุกต์หลักฐานเชิงประจักษ์สู่การปฏิบัติจริง ขั้นต่อไปคือการจัดทำแผนการดำเนินงาน 3 เดือนร่วมกับติดตามตัวชี้วัดที่ชัดเจนเพื่อลดการสั่งตรวจที่ไม่จำเป็นและลดต้นทุนของโรงพยาบาลเพื่อยกระดับระบบบริการสุขภาพอย่างยั่งยืน