ประสิทธิภาพของระบบการเฝ้าระวังผื่นแพ้ยาชนิดรุนแรงแบบสตีเวนส์-จอห์นสันซินโดรมและท็อกซิก-อีพิเดอร์มัลเนโครไลซิส จากยากันชักที่มีโครงสร้างทางเคมีแบบวงแหวนอย่างใกล้ชิด ในโรงพยาบาลอุดรธานี

ผู้แต่ง

  • ปริญญา คนยัง กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ประเทศไทย
  • แดนไกล ปุริมาตร Department of Pharmacy, Udon Thani Hospital, Udon Thani, Thailand

คำสำคัญ:

การเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากยาอย่างใกล้ชิด, สตีเวนส์-จอห์นสันซินโดรม, ท็อกซิก-อีพิเดอร์มัลเนโครไลซิส, ยากันชักที่มีโครงสร้างทางเคมีแบบวงแหวน

บทคัดย่อ

บทนำ ยากันชักที่มีโครงสร้างทางเคมีแบบวงแหวนอาจทำให้เกิดผื่นแพ้ยาชนิดรุนแรงแบบสตีเวนส์-จอห์นสันซินโดรมและท็อกซิก-อีพิเดอร์มัลเนโครไลซิส ควรมีระบบเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

วัตถุประสงค์ เพื่อประเมินประสิทธิภาพของระบบการเฝ้าระวังผื่นแพ้ยาชนิดรุนแรงสตีเวนส์-จอห์นสันซินโดรม Johnson และท็อกซิก-อีพิเดอร์มัลเนโครไลซิส ในผู้ป่วยที่ได้รับยากันชักโครงสร้างวงแหวนเป็นครั้งแรก 

วิธีการศึกษา การวิจัยกึ่งทดลองในโรงพยาบาลอุดรธานี กลุ่มตัวอย่างมี 2 กลุ่ม กลุ่มควบคุม เก็บข้อมูลการใช้ยาของกลุ่มตัวอย่างย้อนหลังจากระบบเวชระเบียนของโรงพยาบาล ระหว่างเดือน พฤศจิกายน 2565 ถึง กันยายน 2566 จำนวน 502 ราย ได้รับคำแนะนำการใช้ยาจากเภสัชกรตามปกติ และกลุ่มทดลอง เก็บข้อมูลจากผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาระหว่างเดือน พฤศจิกายน 2566 ถึง กันยายน 2567 จำนวน 482 ราย ผู้ป่วยได้รับคำแนะนำจากเภสัชกรตามระบบการเฝ้าระวังผื่นแพ้ยาชนิดรุนแรง Stevens-Johnson Syndrome (SJS) and Toxic Epidermal Necrolysis (TEN) ในผู้ป่วยที่ได้รับยากันชักโครงสร้างวงแหวนเป็นครั้งแรก วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมด้วย Mann Whitney U test และ สถิติ Independent t-test

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มควบคุมมีผู้ป่วยเกิดผื่นแพ้ยาชนิดรุนแรงแบบสตีเวนส์-จอห์นสันซินโดรมและท็อกซิก-อีพิเดอร์มัลเนโครไลซิส 3 ราย (ร้อยละ 0.60) ส่วนกลุ่มทดลองไม่พบผู้ป่วยที่เกิดอาการแพ้ดังกล่าวซึ่งไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่พบอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่ไม่รุนแรง 15 ราย ส่วนที่เหลือ 5 ราย ไม่เกี่ยวข้องกับยากันชักแบบวงแหวน

สรุป ระบบเฝ้าระวังมีประสิทธิภาพในการตรวจพบอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่ไม่รุนแรง โดยไม่พบอุบัติการณ์ของ SJS/TEN

เอกสารอ้างอิง

Aree W, Suksawas N, Tirattanavanich T. Adverse drug reactions and drug hypersensitivity review. Bangkok: The Pharmacy Council of Thailand; 2022. (in Thai)

Lazarou J, Pomeranz BH, Corey PN. Incidence of adverse drug reactions in hospitalized patients: a meta-analysis of prospective studies. JAMA. 1998; 279: 1200–5.

Thai Food and Drug Administration. Annual report 2014: Health Product Vigilance Center. Nonthaburi: Food and Drug Administration, Ministry of Public Health; 2014. (in Thai)

Verma R, Vasudevan B, Pragasam V. Severe cutaneous adverse drug reactions. MJAFI. 2013; 69: 375–83.

Sonsuphap C. Reports of severe cutaneous adverse drug reactions in the Thai Vigibase database during 2017–2019 [Internet]. 2023 [cited 2025 Jan 30]. Available from:https://elib.fda.moph.go.th/elib/ cgibin/opacexe.exe?op=mmvw&db= Main&skin=s&mmid=1973&bid=18713.

Borrelli EP, Lee EY, Descoteaux AM, Kogut SJ, Caffrey AR. Stevens-Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis with antiepileptic drugs: An analysis of the US Food and Drug Administration Adverse Event Reporting System. Epilepsia. 2018; 59: 2318-24.

Ramasamy SN, Korb-Wells CS, Kannangara DR, Smith MW, Wang N, Roberts DM, et al. Allopurinol hypersensitivity: a systematic review of all published cases, 1950–2012. Drug Safety. 2013; 36: 953–80.

Halevy S, Ghislain PD, Mockenhaupt M, Fagot JP, Bouwes Bavinck JN, Sidoroff A, et al. Allopurinol is the most common cause of Stevens-Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis in Europe and Israel. J Am Acad Dermatol. 2008; 58: 25–32.

Pharmacy Department, Udon Thani Hospital. Annual report 2021–2023. Udon Thani: Udon Thani Hospital; 2023. (in Thai)

Information Technology Department, Udon Thani Hospital. Annual report 2022– 2023. Udon Thani: Udon Thani Hospital; 2023. (in Thai).

Konyoung P, Nakkam N, Khawsuk H, Khaeso K, Tassaneeyakul W. Severe cutaneous adverse drug reactions: a study of 216 patients from Udon Thani Hospital. Thai J Pharmacol. 2020; 42: 5-19. (in Thai)

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-04-2026

รูปแบบการอ้างอิง

1.
คนยัง ป, ปุริมาตร แ. ประสิทธิภาพของระบบการเฝ้าระวังผื่นแพ้ยาชนิดรุนแรงแบบสตีเวนส์-จอห์นสันซินโดรมและท็อกซิก-อีพิเดอร์มัลเนโครไลซิส จากยากันชักที่มีโครงสร้างทางเคมีแบบวงแหวนอย่างใกล้ชิด ในโรงพยาบาลอุดรธานี. Bu J Med [อินเทอร์เน็ต]. 28 เมษายน 2026 [อ้างถึง 8 กันยายน 2026];13(1):30-41. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/BJmed/article/view/283311

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ