การศึกษาการรับรู้อาการ การรบกวนการดำเนินชีวิตและกลวิธีการจัดการอาการ ในสตรีที่เป็นมะเร็งรังไข่ที่ได้รับยาเคมีบำบัด
คำสำคัญ:
มะเร็งรังไข่, เคมีบำบัด, อาการ, การจัดการอาการ, การรบกวนการดำเนินชีวิตบทคัดย่อ
การรักษาด้วยเคมีบำบัดก่อให้เกิดอาการที่ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตของสตรีที่เป็นมะเร็งรังไข่ การจัดการอาการที่เหมาะสมช่วยลดความรุนแรงและส่งเสริมคุณภาพชีวิต การวิจัยเชิงพรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการรับรู้อาการ การรบกวนการดำเนินชีวิต กลวิธี โดยใช้แนวคิด Symptom Management Model ของ Dodd และคณะ (2001) กลุ่มตัวอย่างคือสตรีที่เป็นมะเร็งรังไข่ที่ได้รับยาเคมีบำบัดจากโรงพยาบาล ตติยภูมิ 3 จำนวน 192 ราย คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยการสุ่มอย่างเป็นระบบ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยวิธีการตอบแบบสอบถาม โดยใช้แบบสอบถาม ได้แก่ แบบสอบถามการรับรู้อาการ แบบสอบถามการรบกวนการดำเนินชีวิต แบบสอบถามกลวิธีการจัดการอาการ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.93, 1.00, 0.95 ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคของแบบสอบถามการรับรู้อาการ การรบกวนการดำเนินชีวิต กลวิธีการจัดการอาการและประสิทธิผลในการจัดการอาการ เท่ากับ .80, .90, .86 และ .85 ค่า คูเดอร์-ริชาร์ดสัน -21 ของแบบสอบถามการรับรู้อาการ เท่ากับ .85 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา
ผลการศึกษาพบว่า อาการที่พบบ่อย 5 อันดับแรกได้แก่ ผมร่วง เหนื่อยล้า ชาปลายมือ–ปลายเท้า นอนไม่หลับและเบื่ออาหาร อาการที่มีความรุนแรงมากคือ ผมร่วง ชาปลายมือ–ปลายเท้า นอนไม่หลับ ท้องผูก และปัสสาวะบ่อยมีความรุนแรงปานกลาง กลวิธีที่ปฏิบัติได้ง่ายมีแนวโน้มถูกใช้สม่ำเสมอและมีประสิทธิผลสูงได้แก่ การตัดผมให้สั้น โกนผม ในขณะที่กลวิธีที่ต้องอาศัยความต่อเนื่องถูกใช้ไม่สม่ำเสมอ ทั้งที่มีประสิทธิผลมากได้แก่ สวมหมวก วิก ใช้ผ้าโพกศีรษะ การไปพบแพทย์ การรับประทานยา เช่น ยาระบาย ยานอนหลับ งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน รวมถึงการพูดคุยระบายความรู้สึกกับคนรอบข้าง ผลการวิจัยครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าพยาบาลและบุคลากรสาธารณสุขสามารถนำข้อมูลไปใช้ในการพัฒนาแนวทางการประเมินอาการ การส่งเสริมการจัดการอาการ ของสตรีที่เป็นมะเร็งรังไข่ที่ได้รับยาเคมีบำบัดอย่างต่อเนื่อง ซึ่งจะช่วยลดผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตและส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
เอกสารอ้างอิง
International Agency for Re-search on Cancer World Health Organi-zation. Ovary source: globocan 2025 [Internet]. 2025 [cited 2026 April 6]. Available from: https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/cancers/25-ovary-fact-sheet.pdf
International Agency for Re-search on Cancer, World Health Organi-zation. Global cancer observatory. Thai-land source: globocan 2025 [Internet]. 2026 [cited 2026 April 6]. Available from: https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/populations/764-thailand-fact-sheet.pdf
Armstrong DK, Alvarez RD, Bakkum-Gamez JN, Barroilhet L, Behbakht K, Berchuck A, et al. Ovarian cancer, version 2.2020, NCCN clinical practice guidelines in oncology. J Natl Compr Canc Netw 20212;19(2):191-226. doi: 10.6004/jnccn.2021.0007.
Pongpila U, Promthet S, Kamsa-ard S, Suwanrungruang K, Kleebkaow P, Pengsaa P. Survival of ovarian cancer patients in Khon Kaen province. KKU Journal for Public Health Research 2018;11(2):30-9. (in Thai)
Sukrapat W, Taksin P, Chaismithkul R. The relationship be-tween sense of coherence and health promoting behaviors among patients with ovarian cancer receiving chemo-therapy. NJPH 2021;31(1):189-98. (in Thai)
Pimsi P, Santimaleeworagun W. New role of olaparibon the treat-ment of epithelial ovarian cancer. TJPP 2018;10(1):174-84. (in Thai)
National Health Security Of-fice. Treatment Guidelines for Ovarian Cancer Patients under the National Health Security System, Fiscal Year 2018 in Treatment Guidelines for adult Cancer Patients year 2018 for Public health ser-vice fees in the National Health Security System. Bangkok,NHSO;2018; p.25-38. (in Thai)
Dodd M, Janson S, Facione N, Faucett J, Froelicher ES, Humphreys J, et al. Advancing the science of symptom management. J Adv Nurs 2001;33(5):668-76. doi: 10.1046/j.1365-2648.2001.01697.x.
Beesley VL, Webber K, Nagle CM, DeFazio A, Obermair A, Williams M, et al. When will I feel normal again? Trajectories and predictors of persistent symptoms and poor wellbeing after primary chemotherapy for ovarian can-cer. Gynecol Oncol 2020;159(1):179-86. doi: 10.1016/j.ygyno.2020.07.029.
Beesley VL, Ross TL, King MT, Campbell R, Nagle CM, Obermair A, et al. Evaluating patient-reported symp-toms and late adverse effects following completion of first-line chemotherapy for ovarian cancer using the MOST (Measure of Ovarian Symptoms and Treatment concerns). Gynecol Oncol 2022;164(2):437-45. doi: 10.1016/j.ygyno.2021.12.006.
Martin ML, Halling K, Eek D, Reaney M. "Lower abdominal pains, as if I was being squeezed…in a clamp": A qualitative analysis of symptoms, pa-tient-perceived side effects and impacts of ovarian cancer. Patient 2020;13(2):189-200. doi: 10.1007/s40271-019-00393-8.
Kittisiam T, Muangkhoua S, Tangjitgamol S, Tantraporn T, Yangsamit P, Assavavisidchai N, et al. Prevalence of other cancers in ovarian cancer patients. Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine 2018;62(1):1-8. (in Thai)
Liblab S. Effect of ercc1, xrcc1 and gstp1 polymorphisms on clini-cal response and adverse events of platinum-based chemotherapy in epi-thelial ovarian cancer patients [Thesis]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2018.
Burns N, Grove SK. The prac-tice of nursing research: appraisal, syn-thesis, & generation of evidence. 6th ed. St. Louis: Saunders Elsevier; 2009.
Cohen J. Statistic power analysis for the behavior sciences. 2nd ed. New York: Lawrence Erlbaum Asso-ciates Publishers; 1988.
Polit FD, Beck TC. Nursing re-search: generating and assessing evi-dence for nursing practice. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2017.
DeVellis RF. Scale develop-ment: : theory and applications. 4th ed. Los Angeles: SAGE; 2017.
Wikramanayake TC, Haber-land NI, Akhundlu A, Laboy Nieves A, Miteva M. Prevention and treatment of chemotherapy-induced alopecia: what is available and what is coming? Curr On-col 2023;30(4):3609-26. doi: 10.3390/curroncol30040275.
BC Cancer. DRUG NAME: Paclitaxel [Internet]. 2025 [cited 2025 Oct 1]. Available from: https://www.bccancer.bc.ca/drug-database-site/Drug%20Index/Paclitaxel_monograph.pdf
Gaumond SI, Beraja GE, Kamholtz I, Ferrari LM, Mahmoud RH, Jimenez JJ. Chemotherapy-induced alo-pecia in ovarian cancer: incidence, mechanisms, and impact across treat-ment regimens. Cancers (Basel) 2025;17(3):411. doi: 10.3390/cancers17030411.
Apinya Karomprat A, Chaichan P, Santawesuk U, Sookprasert A. Symptoms, symptom management and outcome in cancer patients under-going chemotherapy. Srinagarind Med J 2017;32(4):326-31. (in Thai)
Sailors MH, Bodurka DC, Gning I, Ramondetta LM, Williams LA, Mendoza TR, et al. Anderson Symptom Inventory (MDASI) for use in patients with ovarian cancer. Gynecol Oncol 2013;130(2):323-8. doi: 10.1016/j.ygyno.2013.05.009.
Klein I, Lehmann HC. Pathomechanisms of paclitaxel-induced peripheral neuropathy. Toxics. 2021;9(10):229. doi: 10.3390/toxics9100229.
Jin L, Zhang Y, Yang W. Chemotherapy-induced peripheral neu-ropathy among patients with ovarian cancer. Int J Gynaecol Obstet 2020;149(3):303-308. doi: 10.1002/ijgo.13137.
Mahfouz FM, Li T, Joda M, Harrison M, Horvath LG, Grimison P, et al. Sleep dysfunction associated with worse chemotherapy-induced peripheral neurotoxicity functional outcomes. Sup-port Care Cancer 2023;32(1):46. doi: 10.1007/s00520-023-08245-w.
Hwang KH, Cho OH, Yoo YS. Symptom clusters of ovarian cancer pa-tients undergoing chemotherapy, and their emotional status and quality of life. Eur J Oncol Nurs 2016;21:215-22. doi: 10.1016/j.ejon.2015.10.007.
Clevenger L, Schrepf A, De-geest K, Bender D, Goodheart M, Ahmed A, et al. Sleep disturbance, distress, and quality of life in ovarian cancer patients during the first year after diagnosis. Can-cer 2013;119(17):3234-41. doi: 10.1002/cncr.28188.
Natason A, Tepsuriyanont S, Wamaloon C, Tubtimhin S, Prakobchit S. Symptomsand symptom management in patients with breast cancer receiving chemotherapy. Journal of Science and Techology, Ubon Ratchathani University 2024;26(2):110-125. (in Thai)
Swiecki-Sikora AL, Craig AD, Chu CS. Financial toxicity in ovarian cancer. Int J Gynecol Cancer 2022;32(11):1450-54. doi: 10.1136/ijgc-2022-003594.
Sumdaengrit B, Hanucharurn-kul S, Dodd MJ, Wilailak S, Vorapong-sathorn T, Pongthavornkamol K. Symp-tom experience and self-care among Thai women with cervical cancer. Pacific Rim Int J Nurs Res 2010;14(3):203-18.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สมาคมพยาบาลสาธารณสุขไทยฯ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์และแผนภูมิรูปภาพถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาธารณสุข (Thai Public Health Nurses Association)
