ผลของโปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชัน ต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกาย และระดับน้ำตาลในเลือดของสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ชนิด เอวัน

อรปรีญา  พิมพ์โคตร; นิลุบล รุจิรประเสริฐ

ผู้แต่ง

อรปรีญา พิมพ์โคตร คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
นิลุบล รุจิรประเสริฐ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

ทฤษฎีการกำกับตนเอง, พฤติกรรมการรับประทานอาหาร , พฤติกรรมการออกกําลังกาย , ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ , ระดับน้ำตาลในเลือด

บทคัดย่อ

ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุดของการตั้งครรภ์ที่ส่งผลทั้งต่อมารดา และทารกในครรภ์ ซึ่งภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น สามารถป้องกันได้ด้วยการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่เกณฑ์ปกติ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชัน ต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกาย และระดับน้ำตาลในเลือดของสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ชนิดเอวัน

การวิจัยแบบกลุ่มทดลองนี้ กลุ่มตัวอย่าง คือ สตรีตั้งครรภ์ที่เป็นเบาหวาน ชนิด เอวัน ที่มารับบริการฝากครรภ์ ที่คลินิกฝากครรภ์ โรงพยาบาลศรีสะเกษ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง 49 ราย แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม 24 ราย และกลุ่มทดลอง 25 ราย แบ่งกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองด้วยวิธี non-simultaneous group design โดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มควบคุมให้ครบถ้วนก่อน จึงดำเนินการเก็บข้อมูลจากกลุ่มทดลองในภายหลังกลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามมาตรฐาน และกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการกำกับตนเอง ผ่านไลน์แอปพลิเคชันร่วมกับการพยาบาลตามมาตรฐาน

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ โปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชันที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพความตรงเชิงเนื้อหา ได้ค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา (content validity index: CVI) เท่ากับ 1.0 เก็บข้อมูลระหว่างเดือนเมษายน ถึงเดือนกรกฎาคม พ.ศ.2567 โดยใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกายและแบบบันทึกระดับน้ำตาลในเลือดหลังรับประทานอาหาร 2 ชั่วโมง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาสถิติทดสอบค่าที และไคสแควร์

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร และพฤติกรรมการออกกำลังกายหลังได้รับโปรแกรมการกำกับตนเอง ผ่านไลน์แอปพลิเคชันสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) และสูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) ระดับน้ำตาลในเลือดหลังรับประทานอาหาร 2 ชั่วโมงที่ปกติ (<120 mg/dL) ในกลุ่มทดลองมีสัดส่วนสูงกว่ากลุ่มควบคุมในสัปดาห์ที่ 4 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) แต่ในสัปดาห์ที่ 2 และ 6 แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิต (p>.05)

โปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชันนี้ สามารถนำไปใช้ส่งเสริมสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ เพื่อปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกาย และควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติได้

เอกสารอ้างอิง

International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. [Internet]. Brussels: International Diabetes Federation; 2025 [cited 2025 Mar 1]. Available from: https://www.diabetesatlas.org

International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 10th ed. [Internet]. Brussels: International Diabetes Federation; 2021 [cited 2024 Jan 15]. Available from: https://www.diabetesatlas.org

Sisaket Hospital. Report on gestational diabetes mellitus from 2021–2023. Sisaket: Sisaket Hospital; 2023.

Youngwanichesetha S. Nursing care of pregnant women with diabetes. 1st ed. Bangkok: Sahamit Pattana Printing; 2016.

Sweeting A, Wong J, Murphy HR, Ross GP. A clinical update on gestational diabetes mellitus. Endocr Rev 2022;43(5):763–93. doi:10.1210/endrev/bnac003.

Paulo MS, Abdo NM, Bettencourt-Silva R, Al-Rifai RH. Gestational diabetes mellitus in Europe: a systematic review and meta-analysis of prevalence studies. Front Endocrinol (Lausanne). 2021;12:691033. doi:10.3389/fendo.2021.691033.

The American College of Obstetricians and Gynecologists. Gestational diabetes mellitus. Obstet Gynecol 2018;131(2):e49–64.

Chiefari E, Arcidiacono B, Foti D, Brunetti A. Gestational diabetes mellitus: an updated overview. J Endocrinol Invest 2017;40(9):899–909. doi:10.1007/s40618-016-0607-5.

Hussain Z, Yusoff ZM, Sulaiman SAS. A study exploring the association of attitude and treatment satisfaction with glycaemic level among gestational diabetes mellitus patients. Prim Care Diabetes 2015;9(4):275–82. doi:10.1016/j.pcd.2014.10.002

Vasile FC, Preda A, stefan AG, Vladu MI, Forofoiu MC, Clenciu D, et al. An update of medical nutrition therapy in gestational diabetes mellitus. J Diabetes Res 2021;2021:1–10. doi:10.1155/2021/5266919.

Bandura A. Social foundations of thought and action: a social cognitive theory. New Jersey: Prentice Hall; 1986.

Khampeng S, Boonpradit A, Prommarut A, Poysungnoen Y. The effects of the self-directed programs on food consumption, exercise, body weight and blood sugar levels among diabetic patients in Muang District, Lopburi Province. Nursing J Ministry Public Health 2019;29:74-85. (in Thai)

Koses T, Tuanrat W, Aungwattana S. Effects of a self-regulation program on dietary management and blood sugar levels among persons with uncontrolled type 2 diabetes in a community. Nursing J CMU 2022;49(2):55-68. (in Thai)

Thansettakij. Thansettakij [Internet]. 2025 [cited 2025 Mar 15]. Available from: https://www.thansettakij.com/business/marketing/625442

Sitkulanan P, Kumtip P. Impact of a self-management programme monitored through the application LINE on eating behaviour, arm-swing exercise behaviour, and blood glucose levels in women with gestational diabetes mellitus. J Thailand Nurs Midwifery Council 2020;35(2):52-69. (in Thai)

Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. [Internet]. New York: Routledge; 1988 [cited 2023 Mar 10]. Available from: https://doi.org/10.4324/9780203771587

Suwanarat K. The effects of applying the five A’s model self-management on health behavior and blood sugar level in women with gestational diabetes mellitus. Burapha J Nurs 2018;26(3):45–57. (in Thai)

Kongsuk T. Sample size calculation [Internet]. 2013 [cited 2021 Sep 21]. Available from: https://www.thaidepression.com/www/doc58/5.Sample%20size%202.pdf (in Thai)

Suwanpakdee W. Effect of a self-efficacy enhancement program on dietary and exercise behaviors among pregnant women with gestational diabetes mellitus. [Master’s thesis]. Songkhla: Prince of Songkla University; 2017. (in Thai)

Pornkuna W, Anusornteerakul S. The effects of program on knowledge, blood sugar level control and re-admission of women with insulin-dependent gestational diabetes mellitus. Srinagarind Med J 2017;32(2):135-42. (in Thai)

Suwanpakdee W, Buddum M, Dulyakasem U. Exercise and gestational diabetes. J MCU Nakhon Dhat 2020;7(11):398-408. (in Thai)

Phoemphun N, Thongbai W, Numkham L. Effects of a behavior changing program on the health behavior and nutrition of overweight employees in the workplace. Rama Nurs J 2016;22(2):177-91.

Kanchanachom N. Effect of self-regulation with clinical information via telemedicine program on glycemic control in poorly controlled type 2 diabetes mellitus patients. J Public Health Health Sci Res 2025;7(1):75-89. (in Thai)

Samaisakulpattana A. The effect of health education via LINE application on glycemic control in type 2 diabetes mellitus patients, Tha Wung Hospital, Lopburi. J Prim Care Fam Med 2022;5(2):93-101. (in Thai)