ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการคงอยู่ในงานของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในระบบการดูแลระยะยาว จังหวัดขอนแก่น

ศิวพร ขุมหิรัญ; ณัฏฐ์ชานันท์ วงค์ชาลี; นิศาชล บุบผา

ผู้แต่ง

ศิวพร ขุมหิรัญ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ณัฏฐ์ชานันท์ วงค์ชาลี คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
นิศาชล บุบผา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

การคงอยู่ในงาน, ผู้ดูแลผู้สูงอายุ, ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง, ระบบการดูแลระยะยาว

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการคงอยู่ในงาน ของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในระบบการดูแลระยะยาว จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลผู้สูงอายุ จำนวน 214 คน อายุ 18-65 ปี ที่ผ่านการอบรมหลักสูตรผู้ดูแลผู้สูงอายุ 70 ชั่วโมงของกรมอนามัยและ ปฏิบัติงานในระบบการดูแลระยะยาวของจังหวัดขอนแก่น เพื่อให้ได้ตัวอย่างที่สะท้อนบริบทการดำเนินงาน ในพื้นที่ โดยจัดสรรเชิงสัดส่วนตามพื้นที่ สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม 3 ส่วน ได้แก่ 1) แบบสอบถามปัจจัยส่วนบุคคล ประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป ความรู้ในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะ พึ่งพิง ความเครียด ทัศนคติ ประสบการณ์ในการดูแลผู้สูงอายุ ประสบการณ์ทำหน้าที่ดูแลผู้สูงอายุ ภาระงาน และภาวะสุขภาพ 2) แบบสอบถามปัจจัยด้านแรงจูงใจ และ 3) แบบสอบถามปัจจัยด้านการสนับสนุน ทางสังคม และ 4) แบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับการคงอยู่ในงาน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงวิเคราะห์ คือ ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อันดับของสเปียร์แมน ( $r_{s}$ ) และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ อีตา (η)

ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางบวกกับการคงอยู่ในงานของผู้ดูแลผู้สูงอายุ อย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (p-value < 0.001)ได้แก่ การสนับสนุนทางสังคม ( $r_{s}$ = 0.668) ทัศนคติ ( $r_{s}$ = 0.569)แรงจูงใจ ( $r_{s}$ = 0.452)ระยะเวลา ปฏิบัติหน้าที่ (η= 0.484)ความรู้เรื่องการดูแลผู้งอายุ ( $r_{s}$ = 0.294)ระดับการศึกษา (η= 0.289)ความเพียงพอของรายได้ (η= 0.259)อาชีพหลัก (η= 0.224) รายได้ต่อเดือน (η= 0.217) สถานะการอยู่อาศัย (η= 0.153) และความเครียด ( $r_{s}$ = - 0.406) ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม ความพึงพอใจในงานที่เกิดจากการได้รับแรงจูงใจ และการมีความมั่นใจที่จะทำงานจากการมีความรู้และการมีทัศนคติที่เหมาะสม ดังนั้น เพื่อส่งเสริมความยั่งยืนการคงอยู่ ในงานของผู้ดูแลผู้สูงอายุ ควรเน้นการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุ การจัดกิจกรรมยกย่องชมเชย เพื่อแสดงออกถึง การเห็นคุณค่าในบทบาทของผู้ดูแลผู้สูงอายุและส่งเสริมการทำงานร่วมกัน เพื่อสนับสนุนการทำงานแก่ผู้ดูแลผู้สูงอายุ ในชุมชนต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Department of Older Persons, Ministry of Social Development and Human Security. Situation of the Thai older persons 2021 [Internet]. Bangkok: Department of Older Persons; 2022 [cited 2024 May 2]. Available from: https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1663828576-1747_1.pdf. (in Thai)

Department of Health, Ministry of Public Health. Report on the number of elderly caregivers [Internet]. Nonthaburi: Department of Health; 2023 [cited 2024 May 2]. Available from: http://ltc.anamai.moph.go.th (in Thai)

[CG1]. Caregiver, Khon Kaen Province. Personal communication. In-depth interview. 2025 Feb 20. (in Thai)

Juama S, Sriruecha C. Motivation and administrative factors affecting the dependent elderly care of the village health volunteer at Si Bun Rueang District in Nong Bua Lam Phu Province. KKU J Public Health Res 2018;11(3):54-60. (in Thai)

Yusamran K, Chanaphan S, Kaenkan P. Stress and coping of caregivers of dependent older persons, Mueang district, Nakhon Ratchasima province. Regional Health Promotion Center 9 Journal 2022;16(1):1-16. (in Thai)

Sun LL, Zheng L, Chen LL, Wang ZD, Li Q, Liu L. Experiences of formal caregivers of elderly inpatients with physical disabilities in China: a qualitative study. BMC Nurs 2024;23:392. Available from: https://doi.org/10.1186/s12912-024-02019-3

Chumyuen S. Factors affecting role performance of caregivers for dependent elderly in Uttaradit province [master's thesis]. Phitsanulok: Naresuan University; 2020. (in Thai)

Khomsom C, Lakamphan S, Boonyamalik P. Factors influencing caregiving for dependent elderly in long-term care system, Roi Et province. Thai Red Cross Nurs J 2019;12(2):193-207. (in Thai)

Sutthirit S. Stress among caregivers of bedridden elderly in Surat Thani province. Reg 11 Med J 2021;35(2):1-12. (in Thai)

Manopkawee N, Putcharoen N, Supprasert W, Ridpasom K. Factors associated with the stress of the elderly in Huai Kapi subdistrict, Mueang district, Chonburi province. J Off Dis Prev Control 9 Nakhon Ratchasima 2024;30(2):64-74. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ODPC9/article/view/264496. (in Thai)

Kompichit S. Motivation affecting participation in dengue hemorrhagic fever prevention and control of village health volunteers of Seutao subdistrict, Chiang Yuen district, Maha Sarakham province. Acad J Mahasarakham Prov Public Health Off 2019-2020;4(7):180-93. (in Thai)

Hou CH, Chen PL. Optimism, social support, and caregiving burden among long-term caregivers: the mediating effect of psychological resilience. Int J Ment Health Promot 2024;26(9):697-708. Available from: https://doi.org/10.32604/IJMHP.2024.051751

The Bangkok Insight. Transfer of health promoting hospitals to PAOs progresses to 40 provinces, 2,932 facilities [Internet]. Bangkok: The Bangkok Insight; 2023 [cited 2024 Nov 29]. Available from: https://www.thebangkokinsight.com/news/politics-general/general/1001153/. (in Thai)

Taunton RL, Krampitz SD, Woods CQ. Manager impact on retention of hospital staff: part 1. J Nurs Adm 1989;19(3):14-9.

Peramatzis G, Galanakis M. Herzberg's motivation theory in workplace. Psychol Res 2022;12(12):971-8. doi:10.17265/2159-5542/2022.12.009.

Netpradit N. Causal factors affecting elderly caregivers' intention to retain: a case study of elderly care business in the Upper North Area 1. Rajapark J 2023;17(52):193-210. (in Thai)

Jirawatkul A. Health science statistics for research. Bangkok: Wittayapat; 2015. (in Thai)

Mahattanirundkul S, Poompaisanchai W, Tapanya P. Development of the Suan Prung stress test. Acad Psychiatr Psychol J 1997;13(3):1-20. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/APPJ/article/view/90246. (in Thai)

Wongakeaksorn T. Factors related to job retention among personnel of Ban Pong Hospital, Ratchaburi province [master's thesis]. Nonthaburi: Sukhothai Thammathirat Open University; 2018. (in Thai)

Bloom BS. Human characteristics and school learning. New York: McGraw-Hill; 1976.

Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.

Pharapradit I, Buaphan P. Personal characteristics and administrative factors affecting elderly care among village health volunteers in Mueang district, Sakon Nakhon province. Res Dev Health Syst J 2019;14(1):623-31. (in Thai)

Wongchaichan T, Sriracha C. Motivational factors influencing the work of elderly care assistants in Kalasin province. J Health Syst Res 2019;12(3):9-12. (in Thai)

United Nations. Transforming our world: the 2030 agenda for sustainable development. New York: United Nations; 2015.