การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความเข้มแข็งทางจิตใจและภาวะหมดไฟ ในการทำงานของบุคลากรสถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์

แก้วตา สัตยาประเสริฐ; พิชชาภัสร์ ชินณะราศรี; มงคล ตปนียปทุม

ผู้แต่ง

แก้วตา สัตยาประเสริฐ โรงพยาบาลรามาธิบดีจักรีนฤบดินทร์ สถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์
พิชชาภัสร์ ชินณะราศรี โรงเรียนแพทย์ สถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์
มงคล ตปนียปทุม สถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์

คำสำคัญ:

ความเข้มแข็งทางจิตใจ, บุคลากร, ภาวะหมดไฟในการทำงาน, สุขภาพจิต

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาภาวะหมดไฟในการทำงาน (burnout) และความเข้มแข็งทางจิตใจ (resilience) รวมทั้งสำรวจความสัมพันธ์ระหว่าง 2 ตัวแปรนี้ ในบุคลากรสถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์

กลุ่มตัวอย่างคือบุคลากรสถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์ จำนวน 372 คน ซึ่งแบ่งเป็นทีมสหวิชาชีพทางการแพทย์ (medical staff) และหน่วยงานสนับสนุนโรงพยาบาล (back office) เก็บข้อมูลผ่านแบบประเมินออนไลน์โดยเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนตัว 2) แบบประเมินภาวะหมดไฟในการทำงาน Maslach burnout inventory (MBI) (ฉบับแปลไทย) ซึ่งถูกตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน หาความเชื่อมั่นโดยใช้สัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคมีค่าเท่ากับ 0.8 และ 3) แบบประเมินความเข้มแข็งทางจิตใจของกรมสุขภาพจิต นำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงพรรณนาและหาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรโดยใช้สถิติไคสแควร์ (chi-square test) ด้วยโปรแกรม SPSS

ผลการวิจัยพบว่า 1) ระดับของภาวะหมดไฟในการทำงาน ส่วนใหญ่มีคะแนน ด้านความเหนื่อยล้าทางอารมณ์อยู่ในระดับต่ำ (40.6%) ด้านการลดความเป็นบุคคลอยู่ในระดับต่ำ (51.34%) แต่ด้านความสำเร็จส่วนบุคคลอยู่ในระดับสูง (87.63%) ส่วนความเข้มแข็งทางจิตใจ บุคลากรส่วนใหญ่มีภาพรวมความเข้มแข็งทางจิตใจในระดับเกณฑ์ปกติขึ้นไป (76.08%) ด้านความทนทานทางอารมณ์ ด้านกำลังใจ และด้านจัดการปัญหาอยู่ในเกณฑ์ปกติ (59.68%, 66.94% และ 75.27% ตามลำดับ) 2) ความเข้มแข็งทางจิตใจมีความสัมพันธ์กับภาวะหมดไฟในการทำงานในทุกด้าน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

การวิจัย พบว่าภาวะหมดไฟในการทำงานมีความสัมพันธ์กับความเข้มแข็งทางจิตใจอย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้น โปรแกรมที่สามารถจัดการและพัฒนาความเข้มแข็งทางจิตใจของบุคลากรอาจมีส่วนช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิตของบุคลากรทั้งในรายบุคคลและช่วยพัฒนามาตรฐานขององค์กรในภาพรวม

เอกสารอ้างอิง

Green S, Markaki A, Baird J, Murray P, Edwards R. Addressing healthcare professional burnout: a quality improvement intervention. Worldviews Evid Based Nurs 2020;17(3):213-20.

Serrano FT, Calderón Nossa LT, Gualdrón Frías CA, Mogollón G JD, Mejía CR. Burnout syndrome and depression in students of a Colombian medical school, 2018. Rev Colomb Psiquiatr (Engl Ed) 2023;52(4):345-51.

Tang L, Yu XT, Wu YW, Zhao N, Liang RL, Gao XL, et al. Burnout, depression, anxiety and insomnia among medical staff during the COVID-19 epidemic in Shanghai. Front Public Health 2022;10:1019635.

Kang S, Waters AJ, Bryan CJ. Association between burnout and insomnia in U.S. Air Force Pararescue personnel: a cross-sectional study. Mil Psychol 2023;35(1):1-11.

Yang Z, Wang D, Fan Y, Ma Z, Chen X, Zhang Y, et al. Relationship between sleep disturbance and burnout among Chinese urban teachers: moderating roles of resilience. Sleep Med 2023;108:29-37.

Li LZ, Yang P, Singer SJ, Pfeffer J, Mathur MB, Shanafelt T. Nurse burnout and patient safety, satisfaction, and quality of care: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open 2024;7(11):e2443059.

Parks-Savage A, Archer L, Newton H, Wheeler E, Huband SR. Prevention of medical errors and malpractice: is creating resilience in physicians part of the answer? Int J Law Psychiatry 2018;60:35-9.

Fox S, Lydon S, Byrne D, Madden C, Connolly F, O'Connor P. A systematic review of interventions to foster physician resilience. Postgrad Med J 2018;94(1109):162-70.

Zwack J, Schweitzer J. If every fifth physician is affected by burnout, what about the other four? Resilience strategies of experienced physicians. Acad Med 2013;88(3):382-9.

Nituica C, Bota OA, Blebea J. Specialty differences in resident resilience and burnout: a national survey. Am J Surg 2021;222(2):319-28.

Montgomery AP, Patrician PA. Work environment, resilience, burnout, intent to leave during COVID pandemic among nurse leaders: a cross-sectional study. J Nurs Manag 2022;30(8):4015–23.

Hao S. Burnout and depression of medical staff: a chain mediating model of resilience and self-esteem. J Affect Disord 2023;325:633-9.

Puranitee P, Stevens F, Pakakasama S, Plitponkarnpim A, Vallibhakara SA, Busari JO, et al. Exploring burnout and the association with the educational climate in pediatric residents in Thailand. BMC Med Educ 2019;19(1):245.

Patel RS, Sekhri S, Bhimanadham NN, Imran S, Hossain S. A review on strategies to manage physician burnout. Cureus 2019;11(6):e4805.

Hasan NN, Hama Rash MQ, Mahmood NA. Burnout and resilience among nurses during COVID-19 in Kirkuk city. Inform Med Unlocked 2023;43:101392.

Baer TE, Feraco AM, Tuysuzoglu Sagalowsky S, Williams D, Litman HJ, Vinci RJ. Pediatric resident burnout and attitudes toward patients. Pediatrics 2017;139(3):e20162163.

Punyavachirachai P, Kongsuk T. The study of Thai people resilience quotient during the COVID-19 outbreak. Res Dev Health Syst J 2022;15(3):318-33. (in Thai)

Benjaponpitak S. Burnout in healthcare workers: prevalence, impact and preventative strategies [Internet]. Hfocus; 2022 [cited 2025 Apr 11]. Available from: https://www.hfocus.org/ (in Thai)

Worawasuwat N, Sukultong L, Pisan-ake K, Mala M, Naowanit P. The development of model to enhancing psychological immunity and burnout prevention for Health Region 7 health officials: EPI-BP model. Khon Kaen: Mental Health Center 7, Department of Mental Health; 2017. (in Thai)

Sumalai P. The register nurses’ burnout in Bamrasnaradura Infectious Disease Institute. Journal of Prachomklao College of Nursing, Phetchaburi Province 2021;4(2):66-78. (in Thai)

Maslach C, Leiter MP. Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry 2016;15(2):103-11.

Oluigbo CU, Ngozi EC, Ohaegbu PMNI. Determination of sample sizes in research using Taro Yamane formula: an overview. In: Proceedings of the 1st Annual Faculty of Science International Conference, Niger Delta University 2024 (AFSIC-NDU2024); 2024 Apr 14–16; Amassoma, Nigeria 2024;1:76-84.

Liu X, Yu K. Emotional stability and citizenship fatigue: the role of emotional exhaustion and job stressors. Pers Individ Dif 2019;139:254-62.

Kiffin-Petersen S, Leighton C, Soutar G. The big five, emotional exhaustion and citizenship behaviors in service settings: the mediating role of emotional labor. Pers Individ Dif 2011;50:43-8.

Nantsupawat A, Kutney-Lee A, Abhicharttibutra K, Wichaikhum OA, Poghosyan L. Exploring the relationships between resilience, burnout, work engagement, and intention to leave among nurses in the context of the COVID-19 pandemic: a cross-sectional study. BMC Nurs 2024;23(1):290.