การประเมินคุณภาพและประสิทธิผลของวัสดุควบคุมคุณภาพภายในผลิตเอง สำหรับการตรวจหมู่เลือดเอบีโอ อาร์เอช(ดี) และการตรวจกรองแอนติบอดี
DOI:
https://doi.org/10.14456/jmu.2026.34คำสำคัญ:
สารควบคุมคุณภาพภายในผลิตเอง, การตรวจหมู่เลือด, การตรวจกรองแอนติบอดีบทคัดย่อ
การตรวจหมู่เลือด ABO, Rh(D), การตรวจกรองแอนติบอดี และการตรวจการเข้ากันได้ของเลือด เป็นกระบวนการตรวจก่อนการให้เลือด เพื่อป้องกันปฏิกิริยาของเลือดที่ไม่เข้ากัน ซึ่งอาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้ การควบคุมคุณภาพการตรวจวิเคราะห์เป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันความผิดพลาด การควบคุมคุณภาพภายใน (internal quality control, IQC) ช่วยให้ผลการตรวจน่าเชื่อถือ จึงมีความจำเป็นต้องประเมินคุณภาพและประสิทธิผลของวัสดุควบคุมคุณภาพภายในผลิตเอง (in-house IQC) ที่ใช้ในการตรวจหมู่เลือด ABO, Rh(D) และการตรวจกรองแอนติบอดี
ผลการศึกษาพบว่า in-house IQC มีความเป็นเนื้อเดียวกันตามเกณฑ์ ISO Guide 80:2014 คือมีความแปรปรวน (%CV) ของเม็ดเลือดแดง hemoglobin และ hematocrit ภายในหลอด ID01 เป็น 2.89, 1.51 และ 2.74 ตามลำดับ และหลอด ID02 เป็น 2.43, 1.31 และ 2.32 ตามลำดับ ซึ่งมีค่า < 3.0 และมีค่า F < ค่า Fcritical ทุกพารามิเตอร์ และไม่พบการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญของพารามิเตอร์ดังกล่าว (p-value > 0.05) ตั้งแต่วันผลิตจนถึงอายุ 30 วัน แสดงถึงความคงตัวที่ดี ผลการตรวจความถูกต้องพบว่าให้ความแรงของปฏิกิริยาการจับกลุ่มเม็ดเลือดแดงเป็นไปตามความคาดหวังจนถึงวันที่ 30 ผลการประเมินประสิทธิผลพบว่า ผลการตรวจโดยใช้เครื่องอัตโนมัติ IH500 จากตัวอย่างเลือดของผู้ป่วยตรงกับผลที่คาดหวัง และตรวจตัวอย่างจากองค์กรภายนอก (external quality assessment, EQA) ได้ถูกต้อง แสดงถึงความแม่นยำและประสิทธิภาพของ in-house IQC ที่ใช้ในการควบคุมคุณภาพภายในของการตรวจวิเคราะห์
งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่า in-house IQC ที่ผลิตขึ้นมีคุณภาพดีตามเกณฑ์มาตรฐาน และใช้ในการควบคุมคุณภาพภายในสำหรับการตรวจหมู่เลือดและการตรวจกรองแอนติบอดีได้อย่างมีประสิทธิภาพในห้องปฏิบัติการ
เอกสารอ้างอิง
ฐิตาพร ตุ๊ทราย, เจริญพร จุลชู, พรรณี พิเดช, และ ธันยมัย อินทร. (2566). การศึกษาประสิทธิภาพของสารควบคุมคุณภาพภายในผลิตเองสำหรับการวิเคราะห์ระดับทองแดงในซีรัม. วารสาร Mahidol R2R e-Journal, 10(1), 55-65.
เปรมจิต ทั่งตระกูล, ดารินต์ณัฏ บัวทอง, ทนงศักดิ์ ยีละ, และ ธีรกมล เพ็งสกุล. (2563). ความชุกของแอนติบอดีที่พบไม่บ่อยในหญิงคลอดบุตรของโรงพยาบาลสงขลานครินทร์. วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์, 62(2), 114-122.
วรวิทย์ จันทร์สุวรรณ. (2564, 1 มีนาคม). การควบคุมคุณภาพผลการทดสอบสำหรับห้องปฏิบัติการ. Active learning: learning for all. https://web.rmutp.ac.th/woravith/?page_id=7572
วารุณี คุณาชีวะ และ รุจิเรข ไชยวงษา. (2559). มาตรฐานและการควบคุมคุณภาพทางห้องปฏิบัติการธนาคารเลือด. ใน ปรียานาถ วงศ์จันทร์ (บ.ก.), คู่มือปฏิบัติการธนาคารเลือด (พิมพ์ครั้งที่ 3, น.75-118). ธนบรรณการพิมพ์.
ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย. (2567). มาตรฐานธนาคารเลือดและงานบริการโลหิต (พิมพ์ครั้งที่ 5). อุดมศึกษา.
สาริกา เมฆฉาย และ นุชนาฏ เปรมประยูร. (2565). การเตรียมตัวอย่างการทดสอบในงาน EQAS สาขาธนาคารเลือด. วารสารโลหิตวิทยาและเวชศาสตร์บริการโลหิต, 32(1), 79-84.
สุภาพร วงศ์โสภา, สุภาวรรณ หังใจดี, และ ภูมฤทธิ์ อัศวสุปรีชา. (2566). ประสิทธิผลของการใช้แนวทาง Hemovigilance ในการป้องกันให้เลือดผิดหมู่ ผิดคน เพื่อความปลอดภัยในการให้เลือดผู้ป่วยในสถาบันบำราศนราดูร. วารสารสถาบันบำราศนราดูร, 17(3), 182-192.
อรรถพงษ์ สินกิจจาทรัพย์, พิตตินันท์ จันตา, และ จารึก เธียรถาวร. (2559). ความชุกของแอนติบอดีต่อหมู่โลหิตในกลุ่มผู้ป่วยรับโลหิตและหญิงตั้งครรภ์โรงพยาบาลตากสิน. วารสารโลหิตวิทยาและเวชศาสตร์บริการโลหิต, 26(2), 347-355.
International Organization for Standardization. (2014). Guidance for the in-house preparation of quality control materials (QCMs) (ISO Guide 80:2014). https://www.iso.org/obp/ui#iso:std:iso:guide:80:ed-1:v1:en
International Organization for Standardization. (2015). Statistical methods for use in proficiency testing by interlaboratory comparison (ISO Standard No. 13528:2015). https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:13528:ed-2:v2:en
International Organization for Standardization. (2017). Reference materials — Guidance for characterization and assessment of homogeneity and stability (ISO Guide 35:2017). https://cdn.standards.iteh.ai/samples/60281/1ce7bb18ef32431593514101717b5a16/ISO-Guide-35-2017.pdf
Van, C. L., Nhat, N. T., Kim, V. N., Thao, N. B., Thanh, T. D., & Diem, P. H. (2023). Development of blood transfusion external quality assessment program at national scale. Revista Cubana de Medicina Militar, 52(4), e02303101
Yu, Y., Ma, C., & Feng, Q. (2013). Establishment and performance assessment of preparation technology of internal quality control products for blood transfusion compatibility testing. Experimental and Therapeutic Medicine, 5(5), 1466-1470.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Mahidol R2R e-Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
