การศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิภาพของช่างภาพในการถ่ายภาพเส้นผมและหนังศีรษะโดยใช้คู่มือ Siriraj Hair Global Photographic Protocol กับการถ่ายภาพโดยไม่ใช้คู่มือ

นาราวิญจน์ นาราวรนันท์; วิภัทร เลิศภูรีวงศ์; เรืองกิตติ์ อย่างดี; กัณห์ชลิต ถนอมกิตติ; ดรัลพร ไตรวงศ์วรนาถ; นนทวัฒน์ วิริยะสกุลธรณ์

doi:10.14456/jmu.2026.5

ผู้แต่ง

นาราวิญจน์ นาราวรนันท์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
วิภัทร เลิศภูรีวงศ์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
เรืองกิตติ์ อย่างดี คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
กัณห์ชลิต ถนอมกิตติ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
ดรัลพร ไตรวงศ์วรนาถ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
นนทวัฒน์ วิริยะสกุลธรณ์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

DOI:

https://doi.org/10.14456/jmu.2026.5

คำสำคัญ:

คู่มือ, ช่างภาพ, การถ่ายภาพ, ภาพถ่ายเส้นผมและหนังศีรษะ, โรคเส้นผมและหนังศีรษะ

บทคัดย่อ

การปฏิบัติงานถ่ายภาพผู้ป่วยโรคเส้นผมและหนังศีรษะมีอุปสรรคหลายอย่างที่ส่งผลทำให้ภาพถ่ายผู้ป่วยในแต่ละครั้งไม่เหมือนกันและไม่สามารถใช้เปรียบเทียบเพื่อติดตามผลการรักษาได้ การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิภาพของช่างภาพในการถ่ายภาพเส้นผมและหนังศีรษะโดยใช้คู่มือ Siriraj Hair Global Photographic Protocol กับการถ่ายภาพโดยไม่ใช้คู่มือ จำนวน 30 คน โดยวัดผลด้วยแบบบันทึกผลคุณภาพของชุดถ่ายภาพ บันทึกเวลาที่ใช้ในการถ่ายภาพ และแบบสอบถามความคิดเห็นต่าง ๆ

ผลการวิจัยพบว่า ประสิทธิภาพของช่างภาพในการถ่ายภาพเส้นผมและหนังศีรษะระหว่างการใช้คู่มือกับการถ่ายภาพโดยไม่ใช้คู่มือ มีความแตกต่างกัน กล่าวคือ ส่งผลทำให้การถ่ายภาพมีประสิทธิภาพที่ดีขึ้น โดยแบ่งเป็นคุณภาพของชุดภาพถ่ายที่ใช้ตีพิมพ์ได้ทุกรูป (26.67% เทียบกับ 20.00%; p=0.670) ใช้ตีพิมพ์ได้บางรูป (73.33% เทียบกับ 26.67%; p=0.011) และใช้ตีพิมพ์ไม่ได้ทั้งหมด (0% เทียบกับ 53.33%; p =0.001) ในส่วนของระยะเวลาในการถ่ายภาพมีแนวโน้มที่ดีขึ้น แต่ยังไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ยังพบว่า คู่มือมีส่วนช่วยลดปัญหา อุปสรรคในการถ่ายภาพด้านต่าง ๆ และเพิ่มความเชื่อมั่นในการปฏิบัติงานได้อย่างนัยสำคัญทางสถิติ

ดังนั้นผลการวิจัยนี้ จึงมีแนวโน้มว่า คู่มือ Siriraj Hair Global Photographic Protocol จะสามารถใช้เป็นแนวทางปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานสำหรับการถ่ายภาพเส้นผมและหนังศีรษะทางการแพทย์ได้ต่อไป

เอกสารอ้างอิง

นาราวิญจน์ นาราวรนันท์, กมลพรรณ เลิศรุจิวณิช, และ ศักดา สุขรื่น. (2558). การศึกษาผลของการใช้งานใบส่งถ่ายภาพรอยโรคผิวหนังแบบพัฒนาปรับปรุงใหม่. เวชบันทึกศิริราช, 8(2), 58-61.

รัฐพล พรหมมาศ. (2566). แนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนด้านการถ่ายภาพดิจิทัล สำหรับนักศึกษากลุ่มเจนเนอเรชั่น ซี ในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารศรีสุวรรณภูมิปริทรรศน์, 1(3), 1-12.

อดิศร พึ่งศรี. (2561). การศึกษาการพัฒนาบทเรียนวีดิทัศน์ออนไลน์วิชาถ่ายภาพ เรื่อง Advance Flash Photography. [ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

Ashique, K., & Kaliyadan, F. (2011). Clinical photography for trichology practice: tips and tricks. International Journal of Trichology, 3(1), 7-13. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21769229/

Barut, C., & Ertilav, H. (2011). Guidelines for standard photography in gross and clinical anatomy. Anatomical Sciences Education, 4(6), 348-356. https://doi.org/10.1002/ase.247

Brochet, L., Varazzani, A., Delay, A., Bouletreau, P., & Rasteau, S. (2023). Photography in orthognathic surgery: A standardized protocol and storage legal implications. Journal of Stomatology, Oral and Maxillofacial Surgery, 124(6), Article e0101467. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.jormas.2023.101467

De Meijer, P. P. G. de, Karlsson, J., LaPrade, R. F., Verhaar, J. A. N., & Wijdicks, C. A. (2012). A guideline to medical photography: A perspective on digital photography in an orthopaedic setting. Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, 20(12), 2606-2611. https://doi.org/10.1007/s00167-012-2173-5

Hacard, F., Maruani, A., Delaplace, M., Caille, A., Machet, L., Lorette, G., & Samimi, M. (2013). Patients' acceptance of medical photography in a French adult and paediatric dermatology department: a questionnaire survey. British Journal of Dermatology, 169(2), 298-305. https://doi.org/10.1111/bjd.12345

Liu, C.-H., Lin, I. C., Lu, J.-J., & Cai, D. (2019). A Smartphone app for Improving clinical photography in emergency departments: Comparative study. JMIR mHealth and uHealth, 7(7), Article e0014531. https://doi.org/10.2196/14531

Milam, E. C., & Leger, M. C. (2018). Use of medical photography among dermatologists: A nationwide online survey study. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 32(10), 1804-1809. https://doi.org/10.1111/jdv.14839

Stiff, P. (2020). The clinical photographers’ perspective of emotionally challenging situations. Journal of Visual Communication in Medicine 43(4), 211-219. https://doi.org/10.1080/17453054.2020.1785279

Storrow, A. B., & Stack, L. B. (1994). An Approach to Emergency Department Photography. Academic Emergency Medicine, 1(5), 454-462. https://doi.org/10.1111/j.1553-2712.1994.tb02527.x

Nayler, J. R. (2003). Clinical Photography A Guide for the Clinician. Journal of Postgraduate Medicine, 49(3), 256-262. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14597792/

Verhoff, M. A., Kettner, M., Laszik, A., & Ramsthaler, F. (2012). Digital photo documentation of forensically relevant injuries as part of the clinical first response protocol. Deutsches Ärzteblatt International, 109(39), 638-642. https://doi.org/10.3238/arztebl.2012.0638