ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกันการกลับเป็นซ้ำในผู้สูงอายุโรคหลอดเลือดสมองในเขตเมือง
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมองซ้ำ, พฤติกรรมการป้องกัน, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การรับรู้ของบุคคล, แรงสนับสนุนทางสังคมบทคัดย่อ
การวิจัยความสัมพันธ์เชิงทำนายนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการกลับเป็นซ้ำในผู้สูงอายุโรคหลอดเลือดสมอง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุโรคหลอดเลือดสมองที่ได้รับการรักษาในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร จำนวน 145 ราย คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ 2) แบบสอบถามการรับรู้ของบุคคล 3) แบบสอบถามแรงสนับสนุนทางสังคม และ 4) แบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ วิเคราะห์ความเที่ยงค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ได้เท่ากับ .98, .80, .91 และ .94 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัย พบว่า พฤติกรรมการป้องกันการกลับเป็นโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ อยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 2.44, SD = .51) โดยปัจจัยความรอบรู้ด้านสุขภาพ (β = .249) การรับรู้ความรุนแรงของโรค (β = .217) และแรงสนับสนุนทางสังคม (β = .184) สามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ ได้ร้อยละ 22.80 (R2 = .228) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .05) จากผลการศึกษาสรุปได้ว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นตัวแปรที่มีความสัมพันธ์มากที่สุด พยาบาลควรส่งเสริมผู้ป่วยในเรื่องความรอบรู้ด้านสุขภาพ เพื่อให้มีทักษะ และความรู้ที่ถูกต้อง เพื่อป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
Department of Older Persons. Situation of the Thai older persons. Bangkok: Amarin Corporations; 2023. (in Thai)
Tiamkao S. Incidence of stroke in Thailand. Thai Journal of Neurology 2023;39(2):39-46. (in Thai)
American Stroke Association. Stroke symptoms and warning signs [Internet]. 2024 [cited 2024 Mar 22]. Available from: https://www.stroke.org/en/about-stroke/stroke-symptoms
Han J, Mao W, Ni J, Wu Y, Liu J, Bai L, et al. Rate and determinants of recurrence at 1 year and 5 years after stroke in a low-income population in rural China. Frontiers in Neurology 2020;11:2. doi: 10.3389/fneur.2020.00002.
Erdur H, Scheitz JF, Ebinger M, Rocco A, Grittner U, Meisel A, et al. In-hospital stroke recurrence and stroke after transient ischemic attack: frequency and risk factors. Stroke 2015;46(4):1031-7. doi: 10.1161/STROKEAHA.114.006886.
Aunthakot K, Loahasiriwong W, Tiamkao S. Recurrence stroke of ischemic stroke patients in Thailand: a nationwide study. International Journal of Public Health Science 2023;12(2):614-20. doi: 10.11591/ijphs.v12i2.22504.
Pimsri N. The results of the study on the recurrence of stroke patients in Waeng Noi district, Khon Kaen province [Internet]. 2023 [cited 2024 Mar 22]. Available from: https://www.kkh.go.th/wp-content/uploads/2023/07/นางนงลักษณ์-พิมพ์ศรี-รพ.แวงน้อย.pdf (in Thai)
Allen NB, Holford TR, Bracken MB, Goldstein LB, Howard G, Wang Y, et al. Geographic variation in one-year recurrent ischemic stroke rates for elderly Medicare beneficiaries in the USA. Neuroepidemiology 2010;34(2):123-9. doi: 10.1159/000274804.
Khumsa-ard S, Thiangtham W, Suwan-ampai P. Behavior factors related to recurrent stroke. Journal of Public Health Nursing 2017;31 Suppl 1:S13-26. (in Thai)
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International 2000;15(3):259-67. doi: 10.1093/heapro/15.3.259.
Becker MH. The health belief model and sick role behavior. Health Education Monographs 1974;2(4):409-19. doi: 10.1177/109019817400200407.
House JS. Work stress and social support. Boston: Addison-Wesley; 1981.
Engström HE, Flink M, Lindblom S, von Koch L, Ytterberg C. Association between general self-efficacy and health literacy among stroke survivors 1-year post-discharge: a cross-sectional study. Scientific Reports 2024;14(1):7308. doi: 10.1038/s41598-024-57738-z.
Toonsiri C, Jullamate P, Sianghwong H, Acedera LC. Factors related to health literacy of recurrent stroke prevention among older adult stroke survivors. Working With Older People 2025;29(2):182-90. doi: 10.1108/WWOP-06-2024-0028.
Wang Y, Liu D, Aldhabi M, Chen Z, Feng L, Gao H, et al. Risk prediction model for poor prognosis after intravenous thrombolysis among ischemic stroke patients aged ≥ 80 years and analysis of follow-up. Scientific Reports 2025;15:1354. doi: 10.1038/s41598-024-84912-00.
Yoo JW, Hong BY, Jo L, Kim JS, Park JG, Shin BK, et al. Effects of age on long-term functional recovery in patients with stroke. Medicina (Kaunas) 2020;56(9):451. doi: 10.3390/medicina56090451.
Department of Disease Control. Handbook on health literacy processes for disease prevention and control and health hazards. Nonthaburi: RNPP WATER; 2021. (in Thai)
Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S, Cockroft KM, Gutierrez J, Lombardi-Hill D, et al. 2021 guideline for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack: a guideline from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke 2021;52(7):e364-467. doi: 10.1161/STR.0000000000000375.
Trongsakul S. Correlation between cognitive impairment and depressive mood of Thai elderly with type 2 diabetes in a primary care setting. Malaysian Family Physician 2015;10(1):11-8.
Department of Medical Services. Manual for screening and health assessment of older persons B.E. 2564 (2021) [Internet]. 2021 [cited 2024 Jan 19]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2/files/คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ%20พ.ศ.%202564.pdf (in Thai)
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. New York: Routledge; 1988.
Srisatidnarakul B. Effect size, power analysis, optimal sample size calculations using G*power software. Bangkok: Chulalongkorn University Press; 2020. (in Thai)
Kotalux C. Factors related to health behavior of elderly with recurrent stroke [Dissertation]. Chonburi: Burapha University; 2020. (in Thai)
Lortajakul C. The development of the quality of life instrument in Thai patients with post myocardial infarction [Dissertation]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2006. (in Thai)
Kongkaew O. Illness representation and recurrence prevention behaviors in elderly with stroke [Dissertation]. Songkhla: Prince of Songkla University; 2018. (in Thai)
Saramad N, Petsirasan R, Sowanno J, Ratborirak K. Predicting factors of the targeted blood pressure control among patients with post-acute ischemic stroke at a general hospital, Sichon district, Nakhon Si Thammarat. Journal of the Police Nurses 2020;12(1):100-13. (in Thai)
Amarenco P, Tonkin AM. Statins for stroke prevention: disappointment and hope. Circulation 2004;109(23 Suppl 1):III44-9. doi: 10.1161/01.CIR.0000131518.25959.8F.
Chuamworakul W. Vascular risk factors for recurrent stroke in Nonsung hospital. Journal of Environmental and Community Health 2024;9(2):527-34. (in Thai)
Anadani M, Turan TN, Yaghi S, Spiotta AM, Gory B, Sharma R, et al. Change in smoking behavior and outcome after ischemic stroke: post-hoc analysis of the SPS3 trial. Stroke 2023;54(4):921-7. doi: 10.1161/STROKEAHA.121.038202.
Shani SD, Varma RP, Sarma SP, Sreelakshmi RS, Harikrishnan R, Kutty VR, et al. Treatment in a stroke unit and risk factor control reduce recurrent stroke risk. Cerebrovascular Diseases Extra 2022;12(2):85-92. doi: 10.1159/000525716.
Ramu G, Gayathri C. Assessing the effects of diet and lifestyle changes in the prevention of recurrent ischemic stroke. International Journal of Tropical Medicine 2023;18(4):11-4. doi: 10.59218/makijtm.2023.4.11.14.
Lei R, Zhang M, Gui G, Yang D, He L. How perceived risk of recurrence strengthens health management awareness in stroke patients: the chain mediating role of risk fear and health literacy. Frontiers in Public Health 2025;13:1524492. doi: 10.3389/fpubh.2025.1524492.
Ambarika R, Anggraini NA. Family support for prevention of recurrent stroke events for stroke patients. Journal of Global Research in Public Health 2022;7(1):8-16. doi: 10.30994/jgrph.v7i1.363.
Chen X, Samartkit N, Masingboon K. Factors associated with self-management behaviors among Chinese adults with ischemic stroke: a cross-sectional study. Belitung Nursing Journal 2024;10(3):285-93. doi: 10.33546/bnj.3267.
Ouyang W, Wang R, He Y, Song Y, Mo L, Feng L. Status and influential factors of health literacy in patients with ischemic stroke: a cross-sectional study. PLoS One 2024;19(7):e0307928. doi: 10.1371/journal.pone.0307928.
Rahmawati RN, Lahdji A, Anggraini MT. The relationship of perceived severity and recurrent stroke prevention behavior at post-non-hemorrhagic stroke patients. South East Asia Nursing Research 2024;6(1):25-31. doi: 10.26714/seanr.6.1.2024.25-31.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารพยาบาลเกื้อการุณย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
