การพัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อคุณภาพและความปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยมะเร็งตับ และท่อทางเดินน้ำดี ที่ทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน ร่วมกับการใส่สายระบายน้ำดี

ชวิน  มูลมณี; เครือวัลย์  กุมพล; วิสิทธิ์ นามสม

ผู้แต่ง

ชวิน มูลมณี โรงพยาบาลร้อยเอ็ด
เครือวัลย์ กุมพล โรงพยาบาลร้อยเอ็ด
วิสิทธิ์ นามสม โรงพยาบาลร้อยเอ็ด

คำสำคัญ:

การส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน, โรคมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี, คุณภาพและความปลอด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหา พัฒนาและประเมินผลลัพธ์ของรูปแบบการพยาบาลเพื่อคุณภาพและความปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี ที่ทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อนร่วมกับการใส่สายระบายน้ำดี

รูปแบบการวิจัย : การวิจัยและพัฒนา (Research and Development)

วัสดุและวิธีการวิจัย : กลุ่มตัวอย่าง มี 2 กลุ่ม คือ ผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี ที่ทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน ร่วมกับการใส่สายระบายน้ำดี ที่โรงพยาบาลร้อยเอ็ด จำนวน 20 คน และพยาบาลวิชาชีพ ที่มีประสบการณ์การปฏิบัติงานในห้องผ่าตัด อย่างน้อย 1 ปี จำนวน 39 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง คือ รูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดีที่ทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน ร่วมกับการใส่สายระบายน้ำดี โรงพยาบาลร้อยเอ็ด และเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบภามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความพึงพอใจ และแบบบันทึกการปฏิบัติกิจกรรมการพยาบาล สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ สถิติเชิงพรรณนา และ Paired sample t-test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05)

ผลการวิจัย : ปัญหาที่พบในการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี คือ ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมาด้วยอาการในระยะลุกลามและมีภาวะแทรกซ้อนที่ซับซ้อน ทำให้การพยาบาลและดูแลตนเองเป็นไปได้ยาก และยังขาดแคลนพยาบาลผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง ผลการพัฒนารูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี ประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การพยาบาลผู้ป่วย ก่อนการทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน ขั้นตอนที่ 2 การพยาบาลผู้ป่วย ขณะการทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน ขั้นตอนที่ 3 การพยาบาลผู้ป่วย หลังการทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน ผลการประเมินผลลัพธ์การใช้รูปแบบ พบว่า ความพึงพอใจของพยาบาลต่อการใช้รูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี ก่อนและหลังการพัฒนารูปแบบมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.05) การปฏิบัติกิจกรรมการพยาบาลตามรูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.05)

สรุปและข้อเสนอแนะ : รูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อทางเดินน้ำดี ที่ทำหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน ร่วมกับการใส่สายระบายน้ำดี ส่งผลให้การพยาบาลผู้ป่วยมีขั้นตอนที่ชัดเจน เป็นแนวปฏิบัติเดียวกัน ผู้ให้บริการ และผู้ป่วยเกิดความพึงพอใจระดับมาก

เอกสารอ้างอิง

El-Serag H B. Epidemiology of viral hepatitis and hepatocellular carcinoma. Gastroentero- logy. 2012;142:1264-73e1.

สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย. แนวทางการดูแลในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2562 ผู้ป่วยมะเร็งตับ (Thailand Guideline for Management of Hepatocellular Carcinoma 2019). พิมพ์ครั้งที่ 1. บริษัท ภาพพิมพ์ จำกัด. นนทบุรี; 2562.

รตนกมล ลาดซ้าย. การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีที่ได้รับการส่องกล้องทางเดินน้ำดีและตับอ่อนเพื่อใส่ท่อระบายน้ำดี : กรณีศึกษาเปรียบเทียบ 2 ราย. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา. 2566;8(4):702–8.

สุรีย์พร ปุญญกริยากร. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยมะเร็งท่อทางเดินน้ำดีที่ได้รับการใส่ท่อระบายทางเดินน้ำดี. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2566;23(1):70-9.

ขนิษฐา รัตนกัลยา, นัทธมน วุทธานนท, ลลิดา นพคุณ, วันทนีย์ แสงวัฒนะรัตน, นงนุช บุญอย. ประสบการณ์การเปลี่ยนผ่านของผู้ป่วยมะเร็งตับและท่อน ้าดีภายหลังการใส่สายระบายผ่านผิวหนังและเนื้อตับเข้าสู่ท่อน้ำดีครั้งแรก. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2565;49(1):290-301.

Heinisch O, Cochran W G. Sampling Techniques, 2. Aufl. John Wiley and Sons, New York. London 1963. Preis s. Biometrische Zeitschrift. 1965;7(3):203.

นิจวรรณ หนองขุ่นสาร, วิชชุดา กิตติวราฤทธิ์. ผลการพัฒนาสมรรถนะพยาบาลห้องผ่าตัดในการท าหัตถการส่องกล้องระบบทางเดินน้ำดีและตับอ่อน โรงพยาบาลสกลนคร. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2566;16(1):125–37.

Soukup SM. Evidence-based practice model. In: Soukup S M, Beason C F, editors. The Nursing Clinics of North America: Evidence-Based Practice. Philadelphia: W.B. Saunders; 2000.

Best J W. Research in Education. New Jersey: Prentice hall Inc; 1977.

Polit D. Hungler B. Nursing Research: Principle and Method, 6th ed.; Philadelphia: Lippincott Company; 1999.

สุรวิมล ไชยรบ, กนกพร กุลวงษ์. การพัฒนาแนวปฏิบัติทางการพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีระยะวิกฤตหลังผ่าตัดตับ หอผู้ป่วยหนักศัลยกรรม โรงพยาบาลสกลนคร. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร. 2563;23(2):47-58.