รูปแบบการจัดบริการพยาบาลเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตและความปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยในคลินิกระงับปวด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาสถานการณ์ พัฒนารูปแบบการจัดบริการพยาบาล ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบและศึกษาความพึงพอใจของผู้ป่วยและพยาบาลต่อรูปแบบการจัดบริการพยาบาลที่พัฒนาขึ้น

รูปแบบการวิจัย : การวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D)

วัสดุและวิธีการวิจัย : การวิจัยแบ่งเป็นระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์และวิเคราะห์ปัญหา ความต้องการ การจัดบริการโดยทำการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ป่วยที่มีภาวะปวดเรื้อรัง 10–15 คน และบุคลากรสหสาขาวิชาชีพ 10–15 คน ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบฯ ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน และระยะที่ 3 ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบฯ กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์คัดเข้าจำนวน 40 คน แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม 20 คน (ได้รับการดูแลตามปกติ) และกลุ่มทดลอง 20 คน (ได้รับการดูแลตามรูปแบบบริการที่พัฒนาขึ้น) เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ ร่างรูปแบบการจัดบริการพยาบาล (IPNC-Model) แบบประเมิน แบบบันทึก และแบบสอบถาม เครื่องมือทุกชุดผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาได้ค่า IOC เท่ากับ 0.90–1.00 และค่าความเที่ยงของเครื่องมือได้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.90 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา, Independent t-test, Paired t-test และ Fisher's Exact test

ผลการวิจัย : ผลการศึกษาสถานการณ์พบว่า การบริการเดิมมีการประเมินด้านอารมณ์และจิตใจของผู้ป่วยไม่ครอบคลุม ขาดมาตรฐานแนวปฏิบัติในการประเมินและการสื่อสารที่เข้าใจง่าย และระบบการเฝ้าระวังความปลอดภัยหลังให้ยายังไม่เป็นระบบ จากผลดังกล่าวจึงพัฒนารูปแบบการจัดบริการพยาบาลที่พัฒนาขึ้น (IPNC-Model) ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) การประเมินแบบองค์รวม 2) ระบบการจัดการความปวด 3) การเฝ้าระวังความปลอดภัย และ 4) การส่งเสริมการดูแลตนเอง ที่มีความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ในระดับดีเยี่ยม (S-CVI/Ave = 0.98) หลังการพัฒนาพบว่า กลุ่มทดลองมีระดับความปวดต่ำกว่ากลุ่มควบคุมทั้งในด้านความปวดสูงสุด (p = .003) ความปวดโดยเฉลี่ย (p = .009) และความปวดในปัจจุบัน (p = .013) แต่ความปวดน้อยสุดไม่แตกต่างกัน ส่วนผลลัพธ์ด้านอื่นๆ พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนความรู้ในการดูแลตนเอง การรับรู้บริการและความปลอดภัย และความพึงพอใจโดยรวมสูงกว่ากลุ่มควบคุม (p < .001) และไม่พบอุบัติการณ์ด้านความปลอดภัยเลยในกลุ่มทดลอง และพยาบาลมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการจัดบริการโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

สรุปและข้อเสนอแนะ : รูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลในการลดระดับความปวด เพิ่มความปลอดภัย ความรู้ และความพึงพอใจของทั้งผู้ป่วยและบุคลากรได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถนำไปใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนาระบบบริการพยาบาลและยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยในหน่วยงานอื่นต่อไป