ผลของแผนการดูแลเฉพาะรายต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเองและอัตราการกลับมารักษาซ้ำของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบ คะแนนเฉลี่ยความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังก่อนและหลังได้รับแผนการดูแลเฉพาะราย เปรียบเทียบอัตราการกลับมารักษาซ้ำระหว่างผู้ป่วยที่ได้รับแผนการดูแลเฉพาะรายกับผู้ป่วยที่ได้รับการพยาบาลตามปกติ และประเมินความพึงพอใจของผู้ป่วยต่อการได้รับแผนการดูแลเฉพาะราย

รูปแบบการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental Research) โดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบ Pretest–Posttest Two-Group Design ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม

วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรค COPD ที่มารับบริการในแผนกผู้ป่วยในโรงพยาบาลชนแดน 62 คน (กลุ่มทดลอง n=31, กลุ่มควบคุม n=31) โดยกลุ่มทดลองได้รับแผนการดูแลเฉพาะรายตามแนวคิดของ Orem ประกอบด้วยการประเมินรายบุคคล การให้ความรู้และฝึกทักษะ และการติดตามทางโทรศัพท์หลังจำหน่าย 2 ครั้ง

ผลการวิจัย: ภายหลังได้รับแผนการดูแลเฉพาะราย กลุ่มทดลองมีคะแนนความรู้โดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean ก่อน = 8.19 ± 1.22, Mean หลัง = 12.87 ± 0.85, Mean diff. = 4.68, 95%CI: 4.24–5.12, p < .001) ด้านพฤติกรรมการดูแลตนเองโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (Mean ก่อน = 87.13 ± 3.38, Mean หลัง = 110.06 ± 5.68, Mean diff. = 22.94, 95%CI: 19.98–25.90, p < .001) อัตราการกลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำภายใน 30 วัน ลดลงจากร้อยละ 19.35 ในกลุ่มควบคุม เหลือร้อยละ 3.23 ในกลุ่มทดลอง แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (Fisher's exact test, p = .104) อัตราการมารับการรักษาที่ห้องฉุกเฉินในกลุ่มทดลองต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ร้อยละ 9.68 เทียบกับ 45.16, OR = 0.13, 95%CI: 0.03–0.52, p = .002) และสัดส่วนผู้ป่วยที่ไม่มีอาการกำเริบจนต้องเข้ารับการรักษาในกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ร้อยละ 87.10 เทียบกับ 35.48, OR = 12.27, 95%CI: 3.40–44.24, p < .001) และผู้ป่วยมีความพึงพอใจในระดับสูง (Mean = 4.70 ± 0.32)

สรุปและข้อเสนอแนะ: แผนการดูแลเฉพาะรายที่ครอบคลุมการประเมินรายบุคคล การให้ความรู้ การฝึกทักษะ และการติดตามต่อเนื่อง สามารถเพิ่มความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วย COPD ได้อย่างมีนัยสำคัญ ช่วยลดอัตราการมารับการรักษาที่ห้องฉุกเฉินและเพิ่มสัดส่วนผู้ป่วยที่ไม่มีอาการกำเริบจนต้องเข้ารับการรักษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และมีแนวโน้มช่วยลดอัตราการกลับมารักษาซ้ำ ควรนำแผนการดูแลเฉพาะรายไปประยุกต์ใช้ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงและพัฒนาเป็นแนวปฏิบัติมาตรฐาน