การพัฒนารูปแบบบริการให้วัคซีนเพื่อลดการพลาดรับวัคซีนในเด็ก โรงพยาบาลสตึก

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสถานการณ์และสาเหตุของการพลาดโอกาสรับวัคซีนในเด็ก พัฒนารูปแบบบริการให้วัคซีน และประเมินผลของรูปแบบบริการที่พัฒนาขึ้น โรงพยาบาลสตึก จังหวัดบุรีรัมย์

รูปแบบการวิจัย: การวิจัยและพัฒนาแบบผสมผสาน โดยระยะประเมินผลใช้การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง

วัสดุและวิธีการวิจัย: การวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาสถานการณ์จากเด็กอายุ 0–5 ปีและผู้ปกครอง 140 ราย ร่วมกับข้อมูลจากบุคลากรผู้ให้บริการ 2) พัฒนารูปแบบบริการจากข้อมูลสถานการณ์จริง หลักฐานเชิงประจักษ์ การมีส่วนร่วมของทีมสหวิชาชีพ และวงจร PDSA และ 3) ประเมินผลหลังใช้รูปแบบบริการ 3 เดือน เครื่องมือประกอบด้วยแบบบันทึกข้อมูลการพลาดโอกาสรับวัคซีน แนวคำถามเชิงคุณภาพ รูปแบบบริการที่พัฒนาขึ้น และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา McNemar’s test และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย: ก่อนพัฒนา อัตราการพลาดโอกาสรับวัคซีนเท่ากับร้อยละ 20.0 และความครอบคลุมของวัคซีนพื้นฐานครบตามเกณฑ์เท่ากับร้อยละ 80.0 ปัญหาหลักคือการตรวจสอบประวัติวัคซีนไม่เป็นระบบ การคัดกรองสิทธิไม่ชัดเจน การติดตามขาดนัดไม่ต่อเนื่อง และการสื่อสารกับผู้ปกครองไม่เป็นรูปแบบเดียวกัน รูปแบบบริการที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยการคัดกรองเชิงรุกและแจ้งเตือนสิทธิรับวัคซีนผ่าน HOSxP ระบบนัดหมายและติดตาม การสื่อสารและให้ความรู้แก่ผู้ปกครอง และการปรับปรุงขั้นตอนของทีมสหวิชาชีพ หลังใช้รูปแบบบริการ อัตราการพลาดโอกาสรับวัคซีนลดลงเหลือร้อยละ 5.7 (p < .001) และความครอบคลุมของวัคซีนเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 94.3 (p = .002) ผู้ปกครองและบุคลากรมีความพึงพอใจระดับมากถึงมากที่สุด

สรุปและข้อเสนอแนะ: รูปแบบบริการที่พัฒนาขึ้นช่วยลดการพลาดโอกาสรับวัคซีนและเพิ่มความครอบคลุมของวัคซีนในเด็กได้ ควรนำไปใช้เป็นแนวทางพัฒนาคุณภาพบริการวัคซีนในโรงพยาบาลชุมชน และติดตามผลในระยะยาวเพื่อประเมินความยั่งยืนของรูปแบบบริการ