การพัฒนารูปแบบการสร้างทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการคลอดก่อนกำหนดของ หญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการฝากครรภ์ โรงพยาบาลหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น

ศิริรัตน์  ศรีแก้วน้ำใส

ผู้แต่ง

ศิริรัตน์ ศรีแก้วน้ำใส โรงพยาบาลหนองสองห้อง

คำสำคัญ:

ทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การคลอดก่อนกำหนด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อพัฒนารูปแบบการสร้างทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการคลอดก่อนกำหนดและเพื่อศึกษาผลลัพธ์ของการปฏิบัติตามรูปแบบการสร้างทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการคลอดก่อนกำหนดของหญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการฝากครรภ์

รูปแบบการวิจัย : การวิจัยและพัฒนา

วัสดุและวิธีการวิจัย : กลุ่มเป้าหมายเป็นหญิงตั้งครรภ์รายใหม่ 122 ราย รับบริการที่คลินิกฝากครรภ์ ระหว่างเดือนมิถุนายน 2568 - กุมภาพันธ์ 2569 ดำเนินการวิจัย 4 ระยะ 1) ศึกษาสถานการณ์ปัจจุบัน 2) พัฒนารูปแบบการสร้างทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการคลอดก่อนกำหนด 3) ทดลองใช้รูปแบบและปรับปรุงรูปแบบ 4) ประเมินผลลัพธ์ของการปฏิบัติตามรูปแบบฯ เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบเก็บข้อมูลจากเวชระเบียน แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Paired Samples t-test

ผลการวิจัย : รูปแบบการสร้างทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพ มี 5 ด้าน ได้แก่ 1) การเข้าถึงข้อมูลสุขภาพ 2) การทำความเข้าใจ 3) การไต่ถามและสื่อสาร 4) การตัดสินใจ 5) การนำข้อมูลไปใช้ กิจกรรมแต่ละด้านออกแบบให้เชื่อมโยงต่อเนื่องกัน หลังการใช้รูปแบบพบว่าหญิงตั้งครรภ์มีความรู้ ทักษะความรอบรู้ฯ และพฤติกรรมป้องกันการคลอดก่อนกำหนดเพิ่มขึ้น การดูแลตนเองเพื่อป้องกันการคลอดก่อนกำหนดสูงกว่าก่อนการใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 พยาบาลมีความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบฯ ในระดับมาก

สรุปและข้อเสนอแนะ : รูปแบบการสร้างทักษะความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการคลอดก่อนกำหนดที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมกับบริบทของโรงพยาบาลชุมชน ได้รับการยอมรับจากผู้ใช้และบุคลากรสุขภาพ ลดความเสี่ยงของการคลอดก่อนกำหนดในหญิงตั้งครรภ์ได้อย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization (WHO). Preterm birth [Internet]. 2023 [cited 2025 Jan 5]. Available from: https://www-who-int/news-room/fact-sheets/detail/preterm-birth.

Goldenberg R L, Culhane J F, Iams J D, Romero R. Epidemiology and causes of preterm birth. The Lancet. 2020;371(9606):75-84.

ประภัทร วานิชพงษ์พันธุ์, กุศล รัศมีเจริญ, ตรีภพ เลิศบรรณพงษ์. ตำราสูติศาสตร์. กรุงเทพฯ: ภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล; 2560.

ACOG Committee on Practice Bulletins-Obstetrics. Prediction and prevention of preterm birth. Obstet Gynecol. 2012;120:964-73.

Ohuma E O, Moller A B, Bradley E. National regional and global estimates of preterm birth in 2020 with trends from 2010: a systematic analysis. Lancet. 2023;402(10409):1261-71.

World Health Organization (WHO). Born too soon: decade of action on preterm birth. Geneva: License, CC BY-NC-SA 3.0 IGO; 2023.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ร้อยละหญิงไทยคลอดก่อนกำหนดในปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 22 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dashboard.anamai.moph.go.th/dashboard/bpreterm?year=2024.

Goldenberg R L. The management of preterm labor. Obstetrics & Gynecology 2012; 23(100):1020-37.

Ceesay S M, Prentice A M, Cole T J, Foord F, Wearer L T, Poskitt E M, Whitehead R G. Effects on birth weight and Perinatal mortality of maternal dietary supplements in rural Gambia: 5 years randomized controlled trial. BMJ 1997; 315(7111):786-90.

Hack M, Klein N K, Taylor H G. Longterm developmental outcomes of low birth weight infants. The Future of Children. 1995;5(1):176-96.

ธราธิป โคละทัต. การบูรณาการระบบการดูแลสุขภาพมารดาและทารก: ผลกระทบของการคลอดก่อนกำหนด. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด; 2561.

รุ้งตะวัน ช้อยจอหอ, เยาวลักษณ์ เสรีเสถียร, เอมพร รตินธร, เอกชัย โควาวสารัช. ผลของการบำบัดทางการพยาบาลต่อการจัดการเพื่อป้องกันภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดการกลับมารักษาซ้ำ และอายุครรภ์เมื่อคลอดในหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด. Journal of Nursing Science. 2552;7(2):39-48.

เขตสุขภาพที่ 7 กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์การคลอดก่อนกำหนดและการดำเนินงานการป้องกันการคลอดก่อนกำหนดเขตสุขภาพที่ 7 [อินเตอร์เน็ต]. 2565. [เข้าถึงเมื่อ 23 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hpci.anamai.moph.go.th/kpr/kpr2566/report66/1.1/8 202566.pdf.

โรงพยาบาลหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น. ข้อมูลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด โรงพยาบาลหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น. งานการพยาบาลผู้คลอดและฝากครรภ์ โรงพยาบาลหนองสองห้อง; 2567.

Berkman N D, Sheridan S L, Donahue K, et al. Low literacy and health outcomes: An updated systematic review. Annals of Internal Medicine. 2011;155(2):97-107.

กรมอนามัย ศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. เส้นทางฝากครรภ์คุณภาพแนวทางวิถีชีวิตใหม่ 8 ครั้ง[อินเตอร์เน็ต]. 2566. [เข้าถึงเมื่อ 13 กุมภาพันธ์ 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://wellnesshospitallhpc7kk.anamai.moph.go.th/th/c-ebook/download/?did=215344&id=95407&reload=.