ระยะเวลาและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุความเป็นอิสระในผู้ป่วยกระดูกสะโพกหัก ภายใต้การฟื้นฟูสมรรถภาพระยะกลางในจังหวัดร้อยเอ็ด

กิตติมา ดวงเดือน

ผู้แต่ง

กิตติมา ดวงเดือน โรงพยาบาลร้อยเอ็ด

คำสำคัญ:

การฟื้นฟูผู้ป่วยระยะกลาง, กระดูกสะโพกหักจากภยันตรายไม่รุนแรง, ผลลัพธ์การฟื้นฟูสมรรถภาพ, ระยะเวลาในการบรรลุความเป็นอิสระในการทำกิจวัตรประจำวัน, ภาวะแทรกซ้อน, อัตราการเสียชีวิต

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลลัพธ์ด้านการฟื้นฟู ระยะเวลาในการบรรลุความเป็นอิสระในการทำกิจวัตร ประจำวันและการเคลื่อนไหว ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ภาวะแทรกซ้อนและอัตราการเสียชีวิตภายใน 6 เดือน ในผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักจากภยันตรายไม่รุนแรงที่ได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพระยะกลาง

รูปแบบการวิจัย: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง (Retrospective cohort study)

วัสดุและวิธีการวิจัย: ศึกษาในผู้ป่วยอายุ 50 ปีขึ้นไป ที่เข้ารับการฟื้นฟูสมรรถภาพระยะกลางของโรง-พยาบาลในจังหวัดร้อยเอ็ด จำนวน 147 ราย วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของคะแนน Modified barthel index และ Modified barthel index ด้านการเคลื่อนไหว ก่อนและหลังการฟื้นฟู รวมถึงโอกาสและระยะเวลาในการ บรรลุความเป็นอิสระด้านกิจวัตรประจำวันและการเคลื่อนไหว และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง กำหนดระดับนัยสำคัญ ทางสถิติที่ .05

ผลการวิจัย: ผู้ป่วยมีอายุเฉลี่ย 77.9 ± 8.6 ปี เป็นเพศหญิงร้อยละ 79.6 ภายหลังการฟื้นฟูคะแนน Modified barthel index และคะแนน Modified barthel index ด้านการเคลื่อนไหวดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (p < .001) ผู้ป่วยบรรลุความเป็นอิสระด้านการทำกิจวัตรประจำวันและการเคลื่อนไหวภายใน 6 เดือน เท่ากับร้อยละ 52.4 และ 66.0 ตามลำดับ ระยะเวลามัธยฐานในการบรรลุความเป็นอิสระด้านการเคลื่อนไหวและการทำกิจวัตรประจำวันเท่ากับ 107 วัน และ 161 วัน ตามลำดับ อายุที่มากขึ้นสัมพันธ์กับโอกาสการ บรรลุความเป็นอิสระที่ลดลงและสัมพันธ์กับระยะเวลาในการบรรลุความเป็นอิสระด้านการทำกิจวัตรประจำวันที่นานขึ้น ขณะที่ผู้ป่วยที่สามารถลงน้ำหนักได้หลังการรักษามีโอกาสบรรลุความเป็นอิสระสูงกว่าและใช้ระยะ เวลาในการบรรลุความเป็นอิสระสั้นกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ภาวะแทรกซ้อนและอัตราการเสียชีวิตภายใน 6 เดือน เท่ากับร้อยละ 8.8 และ 5.4 ตามลำดับ และไม่พบปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อน และการเสียชีวิต

สรุปและข้อเสนอแนะ: การฟื้นฟูสมรรถภาพระยะกลางช่วยเพิ่มความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน และการเคลื่อนไหวของผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักจากภยันตรายไม่รุนแรงอย่างมีนัยสำคัญ โดยความเป็นอิสระ ด้านการเคลื่อนไหวเกิดขึ้นเร็วกว่าความเป็นอิสระในการทำกิจวัตรประจำวัน อายุที่มากขึ้นสัมพันธ์กับการ ฟื้นตัวที่ด้อยลง ขณะที่การลงน้ำหนักได้หลังการรักษาสัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ดีกว่าและการฟื้นตัวที่รวดเร็วกว่า ควรส่งเสริมการฟื้นฟูอย่างต่อเนื่องและสนับสนุนการลงน้ำหนักตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์เพื่อเพิ่มประสิทธิผล
ของการฟื้นฟูในผู้ป่วยกลุ่มนี้

เอกสารอ้างอิง

Dyer S M, Crotty M, Fairhall N, Magaziner J, Beaupre L A, Cameron I D, et al. A critical review of the long-term disability outcomes following hip fracture. BMC Geriatr. 2016;16:158.

Haentjens P, Magaziner J, Colón-Emeric C S, Vanderschueren D, Milisen K, Velkeniers B, et al. Meta-analysis: Excess mortality after hip fracture among older women and men. Ann Intern Med. 2010;152(6):380-90.

Pedersen T J, Lauritsen J M. Routine functional assessment for hip fracture patients. Acta Orthop. 2016;87(4):374-9.

Lee S W, Elsakr C, Joung K M, Ayutyanont N. Outcomes after inpatient rehabilitation for older adults with hip fractures: A cross-sectional study. Clin Rehabil. 2025;39(1):35-46.

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือแนวทางปฏิบัติการฟื้นฟูสมรรถภาพ ผู้ป่วยสูงอายุระยะกลาง (Guideline for Intermediate Care in the elderly) [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2563. [เข้าถึงเมื่อ 28 ธันวาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://sgh.go.th/uploads/Y65-Manual02.pdf

สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ. คู่มือการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยระยะกลาง: Guideline for Intermediate Care สำหรับบุคลากรทางการแพทย์ ตามแผนพัฒนาระบบบริการสุขภาพ (Service Plan) ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567. นนทบุรี: สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ; 2567.

Clancy U, Brown M, Alio Z, Wardle K, Pendleton N. Older people with hip fracture transferred to intermediate care: outcomes in an integrated health and social care model. Future Healthc J. 2018;5(1):58-63.

Fairhall N J, Dyer S M, Mak J C, Diong J, Kwok W S, Sherrington C. Interventions for improving mobility after hip fracture surgery in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2022;9(9):CD001704.

Tanaka R, Umehara T, Fujimura T, Ozawa J. Clinical Prediction Rule for Declines in Activities of Daily Living at 6 Months After Surgery for Hip Fracture Repair. Arch Phys Med Rehabil. 2016;97(12):2076-84.

Lim S K, Beom J, Lee S Y, Lim J Y. Functional Outcomes of Fragility Fracture Integrated Rehabilitation Management in Sarcopenic Patients after Hip Fracture Surgery and Predictors of Independent Ambulation. J Nutr Health Aging. 2019;23(10):1034-42.

Kang M J, Kim B R, Lee S Y, Beom J, Choi J H, Lim J Y. Factors predictive of functional outcomes and quality of life in patients with fragility hip fracture: A retrospective cohort study. Medicine (Baltimore). 2023;102(7):e32909.

Handoll H H, Cameron I D, Mak J C, Panagoda C E, Finnegan T P. Multidisciplinary rehabilitation for older people with hip fractures. Cochrane Database Syst Rev. 2021;11(11):CD007125.

Roobsoong A, Permyao J, Chantiratikul S. Clinical outcomes of peritrochanteric hip fracture in the intermediate postoperative care project between the regional and district hospitals in Chiang Rai province: preliminary comparative results. Journal of Health Systems Research. 2020;14(1):88-100.

Thaweechotiphat C. Outcomes of intermediate phase fragility hip fracture patient rehabilitation in Samphran Hospital. Maharaj Nakhon Si Thammarat Medical Journal. 2025;8(2):39-52.

Boonpitak J. Outcomes of intermediate phase after hip fracture rehabilitation and factors associated with gait recovery at Lampang Hospital. Chiangrai Medical Journal. 2025;17(1):75-86.

Tangsiriamnauy W. Intermediate care beds vs. intermediate care wards: a comparison in hip fracture patients. Region 4-5 Medical Journal. 2025;44(2):155-68.

Beckmann M, Bruun-Olsen V, Pripp A H, Bergland A, Smith T, Heiberg KE. Recovery and prediction of physical function 1 year following hip fracture. Physiother Res Int. 2022;27(3):e1947.

Selaković I, Mandić-Rajčević S, Milovanović A, Tomanović-Vujadinović S, Dimitrijević S, Aleksić M, et al. Pre-Fracture Functional Status and Early Functional Recovery are Significant Predictors of Instrumental Activities of Daily Living After Hip Fracture: A Prospective Cohort Study. Geriatr Orthop Surg Rehabil. 2024;15:21514593241255627.

Daraphongsataporn N, Saloa S, Sriruanthong K, Philawuth N, Waiwattana K, Chonyuen P, Pimolbutr K, Sucharitpongpan W. One-year mortality rate after fragility hip fractures and associated risk in Nan, Thailand. Osteoporos Sarcopenia. 2020;6(2):65-70.

Chongmuenwai A, Silathong P, Rattanakitkoson T, Sukpongthai T, Permthongchoochai N. Factors affecting postoperative functional outcomes in older patients with hip fractures at a large public hospital in Thailand. J Southeast Asian Orthop. 2023;47(2):11-17.