การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยต่อเนื่องที่บ้านของผู้ป่วยโรคเบาหวานโรงพยาบาลจตุรพักตรพิมาน

พัชชรี  เกษแก้ว

ผู้แต่ง

พัชชรี เกษแก้ว โรงพยาบาลจตุรพักตรพิมาน

คำสำคัญ:

การดูแลต่อเนื่องที่บ้าน, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, แบบจำลองการดูแลโรคเรื้อรัง, การดูแลตนเอง, ระดับน้ำตาลสะสมในเลือด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาบริบทและปัญหา พัฒนารูปแบบ และ ทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบการดูแลผู้ป่วยต่อเนื่องที่บ้านของผู้ป่วยโรคเบาหวาน

รูปแบบการวิจัย : การวิจัยเชิงพัฒนา โดยใช้การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม วัดผลก่อนและหลังการทดลอง

วัสดุและวิธีการวิจัย : กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 60 ราย ที่รับบริการในโรงพยาบาลจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด และหน่วยบริการปฐมภูมิในเครือข่าย แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 30 ราย และกลุ่มควบคุม 30 ราย ระยะเวลาศึกษา 3 เดือน กลุ่มทดลองได้รับการดูแลตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้น ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามมาตรฐานปกติ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง แบบสอบถามการสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชน แบบประเมินความพึงพอใจ และค่าฮีโมโกลบินเอวันซี วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบวิลคอกซัน การทดสอบแมนน์–วิทนีย์ และการทดสอบที กำหนดระดับนัยสำคัญที่ .05

ผลการวิจัย : หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองและการสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชนสูงกว่าก่อนทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ระดับฮีโมโกลบินเอวันซีลดลงอย่างมีนัยสำคัญ และต่ำกว่ากลุ่มควบคุม โดยมีค่าเฉลี่ย 7.35 ± 0.61 เทียบกับ 8.57 ± 0.72 (p < .001) ความพึงพอใจของกลุ่มทดลองอยู่ในระดับสูงและแตกต่างจากกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุปและข้อเสนอแนะ : รูปแบบการดูแลต่อเนื่องที่บ้านมีประสิทธิผลในการส่งเสริมการดูแลตนเอง เพิ่มการสนับสนุนทางสังคม และควบคุมระดับฮีโมโกลบินเอวันซี ควรนำไปประยุกต์ใช้ในระบบบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ และศึกษาผลระยะยาวเพิ่มเติม

เอกสารอ้างอิง

International Diabetes Federation. IDF diabetes atlas. 11th ed [Internet]. Brussels: International Diabetes Federation; 2025 [cited 2025 Jan 5]. Available from: https://diabetesatlas.org

World Bank. Diabetes country profile: Thailand [Internet]. 2025 [cited 2025 Feb 12]. Available from: https://data.worldbank.org

Wagner E H, Austin B T, Davis C, Hindmarsh M, Schaefer J, Bonomi A. Improving chronic illness care: Translating evidence into action. Health Aff. 2001;20(6):64-78

Norris S L, Nichols P J, Caspersen C J, Glasgow R E, Engelgau M M, Jack L Jr, et al. Increasing diabetes self-management education in community settings: a systematic review. Am J Prev Med. 2002;22(4 Suppl):39-66.

Stellefson M, Dipnarine K, Stopka C. The chronic care model and diabetes management in US primary care settings: a systematic review. Prev Chronic Dis. 2013;10:E26.

Ghosh A, Gupta R, Misra A. Telemedicine for diabetes care in India during COVID-19 pandemic and national lockdown period: guidelines for physicians. Diabetes Metab Syndr. 2020;14(4):273-6.

Powers M A, Bardsley J, Cypress M, Duker P, Funnell M M, Fischl A H, et al. Diabetes self-management education and support in adults with type 2 diabetes: a consensus report of the American Diabetes Association, the Association of Diabetes Care & Education Specialists, and the Academy of Nutrition and Dietetics. Diabetes Care. 2020;43(7):1636-49.

World Health Organization. Global report on diabetes. Geneva: World Health Organization; 2016.

Suksomboon N, Poolsup N, Rattanasookchit S. Impact of community-based interventions on diabetes management in Thailand: a community health volunteer approach. J Med Assoc Thai. 2017;100(5):567-74.

Rosland A M, Heisler M, Choi H J, Silveira M J, Piette J D. Family influences on self-management among functionally independent adults with diabetes or heart failure: do family members hinder as much as they help? Chronic Illn. 2010;6(1):22-33.

Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.

กรมการแพทย์. แนวทางการดูแลผู้ป่วยเบาหวานแบบต่อเนื่องที่บ้าน. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

American Diabetes Association. Standards of care in diabetes 2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S1-S300.

Schmitt A, Gahr A, Hermanns N, Kulzer B, Huber J, Haak T. The diabetes self-management questionnaire (DSMQ): Development and evaluation of an instrument to assess diabetes self-care activities. Health Qual Life Outcomes. 2013;11:138.

Fitzgerald J T, Funnell M M, Hess G E, Barr P A, Anderson R M, Hiss R G, et al. The reliability and validity of a brief diabetes knowledge test. Diabetes Care. 1998;21(5):706-10.

Polit D F, Beck C T. The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations. Res Nurs Health. 2006;29(5):489-97.

Cronbach L J. Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 1951;16(3):297-334.

Nunnally J C, Bernstein I H. Psychometric theory. 3rd ed. New York: McGraw-Hill; 1994.

Wagner E H. Chronic disease management: What will it take to improve care for chronic illness?. Eff Clin Pract. 1998;1(1):2–4.

Chrvala C A, Sherr D, Lipman R D. Diabetes self-management education for adults with type 2 diabetes mellitus: A systematic review of the effect on glycemic control. Patient Educ Couns. 2016;99(6):926-43.