การพัฒนารูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยตามระดับความเร่งด่วนที่งานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช โรงพยาบาลพนมไพร

ผู้แต่ง

  • ทิพรัตน์ อ้วนกันยา โรงพยาบาลพนมไพร

คำสำคัญ:

การคัดแยกผู้ป่วย, ระดับความเร่งด่วน, งานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน, MOPH ED Triage, ความปลอดภัยของผู้ป่วย

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหา พัฒนารูปแบบ และประเมินผลการพัฒนารูปแบบ การคัดแยกผู้ป่วยตามระดับความเร่งด่วน (MOPH ED Triage) ที่งานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช โรงพยาบาลพนมไพร

รูปแบบการวิจัย: กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยใช้แนวคิดหลักฐานเชิงประจักษ์ของชูคัพ (Soukup) เป็นกรอบในการดำเนินงาน 4 ขั้นตอน

วัสดุและวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างคือ พยาบาลวิชาชีพและเจ้าหน้าที่กู้ชีพที่ปฏิบัติงานในหน่วยงานจำนวน 18 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย รูปแบบการคัดแยกผู้ป่วยตามระบบ MOPH ED Triage 5 ระดับ, แบบประเมินทักษะการปฏิบัติงาน และแบบประเมินความพึงพอใจ เก็บรวมรวมข้อมูลระหว่างปี พ.ศ. 2566-2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย

ผลการวิจัย: 1) สถานการณ์เดิมพบปัญหาการคัดแยกผิดพลาด (Miss Triage) ทั้งการประเมินต่ำกว่าจริง (Under triage 3.97 - 5.77%) และเกินจริง (Over triage 4.64 - 6.89%) โดยพบมากในบุคลากรที่มีประสบการณ์ทำงานน้อยกว่า 5 ปี 2) ได้รูปแบบการคัดแยกที่ชัดเจนตามมาตรฐาน MOPH ED Triage พร้อมเกณฑ์การประเมินซ้ำ (Re-triage) และ 3) ภายหลังการพัฒนารูปแบบ พบว่าเจ้าหน้าที่มีทักษะและสมรรถนะในการคัดกรองสูงขึ้น ผู้ป่วยได้รับการคัดแยกที่ถูกต้อง แม่นยำ และปลอดภัย ลดภาวะแทรกซ้อนขณะรอตรวจ และผู้รับบริการมีความพึงพอใจต่อระบบการให้บริการที่รวดเร็ว

สรุปและข้อเสนอแนะ: การใช้รูปแบบการคัดแยกที่มีมาตรฐานช่วยเพิ่มความปลอดภัยแก่ผู้ป่วยและลดความผิดพลาดทางการพยาบาลได้จริง ข้อเสนอแนะคือควรมีการฝึกอบรมทักษะการคัดกรองอย่างต่อเนื่องเพื่อรักษามาตรฐานและสมรรถนะของบุคลากรในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

พนอ เตชะอธิก, ปริวัฒน์ ภู่เงิน. กระบวนการคัดแยกผู้ป่วยในห้องฉุกเฉิน. ใน: ธูปนวงศ์ มิตรสูงเนิน, ปริวัฒน์ ภู่เงิน, บรรณาธิการ. Essential knowledge in emergency care. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คลังนานา; 2557.

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. MOPH ED TRIAGE. กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการแพทย์ กรมการแพทย์; 2561.

โรงพยาบาลพนมไพร. ศูนย์ข้อมูลและสถิติโรงพยาบาลพนมไพร. ร้อยเอ็ด: โรงพยาบาลพนมไพร; 2568.

โรงพยาบาลพนมไพร. รายงานสถิติและความเสี่ยงประจำวันแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน. ร้อยเอ็ด: โรงพยาบาลพนมไพร; 2568.

โรงพยาบาลพนมไพร. รายงานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช ปี พ.ศ. 2565-2568. ร้อยเอ็ด: โรงพยาบาลพนมไพร; 2568.

Kemmis S, McTaggart R. The action research planner. 3rd ed. Victoria: Deakin University; 1988.

Soukup M. The center for advanced nursing practice evidence-based practice model. Nurs Clin North Am. 2000;35(2):301-9.

Soukup S M. Evidence-based practice model promoting the scholarship of practice. In: Soukup S M, Beason C F, editors. Nurs Clin North Am. Philadelphia: WB Saunders; 2000. p. 301-9.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติทางการแพทย์และสาธารณสุข. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา; 2551.

โรงพยาบาลพนมไพร. แฟ้มมอบหมายงานแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน. ร้อยเอ็ด: โรงพยาบาลพนมไพร; 2568.

สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ. เกณฑ์การคัดแยกผู้ป่วยฉุกเฉินและจัดลำดับบริบาล ณ ห้องฉุกเฉิน ตามหลักเกณฑ์ที่ กพฉ. กำหนด. นนทบุรี: สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ; 2556.

สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ. คู่มือแนวทางการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ เกณฑ์ และวิธีปฏิบัติการคัดแยกผู้ป่วยฉุกเฉินและจัดลำดับการบริบาล ณ ห้องฉุกเฉินตามเกณฑ์ที่คณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉินกำหนด. พิมพ์ครั้งที่ 3. นนทบุรี: สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ; 2558.

มยุรี มานะงาน. ผลการใช้แนวทางการคัดแยกผู้ป่วยตามระดับความฉุกเฉิน งานผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลจักราช อำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2563;34(3):54-64.

นิตยา ขอนพิกุล, ทิพวัลย์ ไชยวงศ์, สัณหวัช ไชยวงศ์. ผลของการคัดแยกผู้ป่วยตามแนวทาง MOPH ED TRIAGE ต่อคุณภาพการคัดแยก ระยะเวลารอคอยของผู้รับบริการและความพึงพอใจของพยาบาลงานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช โรงพยาบาลดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา [อินเทอร์เน็ต]. พะเยา: โรงพยาบาลดอกคำใต้; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2567 ธ.ค. 6]. เข้าถึงได้จาก: http://203.209.96.243/health/web/images/ผลงานวิชาการนิตยา.pdf

พรทิพย์ วชิรดิลก, ธีระ ศิริสมุด, ลีนีนุช ชัยสิทธิ์, อนุชา เศรษฐเสถียร. การคัดแยกผู้ป่วยของแผนกอุบัติเหตุ-ฉุกเฉินในประเทศไทย. วารสารสภาการพยาบาล 2559;31(2):96-108.

ภาสินี คงเพ็ชร์. ผลการใช้รูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยตามระดับความเร่งด่วนของพยาบาลวิชาชีพ งานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลเกาะสมุย [รายงานวิจัย]. สุราษฎร์ธานี: โรงพยาบาลเกาะสมุย; 2557.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-03-11

รูปแบบการอ้างอิง

1.
อ้วนกันยา ท. การพัฒนารูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยตามระดับความเร่งด่วนที่งานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช โรงพยาบาลพนมไพร. J Res Health Inno Dev [อินเทอร์เน็ต]. 11 มีนาคม 2026 [อ้างถึง 13 มีนาคม 2026];7(1):432-77. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jrhi/article/view/286786

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความต้นนิพนธ์