ประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของผู้ดูแลผู้สูงอายุ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี
คำสำคัญ:
ผู้ดูแลผู้สูงอายุ, ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง, ความสามารถในการประกอบกิจวัตรประจำวัน, แรงจูงใจ, สมรรถนะในการปฏิบัติงานบทคัดย่อ
Purposes : To develop a model and study the effectiveness of health care model for dependent elderly people with participation of caregivers.
Study design : Participatory Action Research.
Materials and Methods : The sample group consisted of 45 caregivers of the elderly, and 45 pairs of dependent elderly individuals and their relatives. The tool used for development was a program to enhance the competencies of caregivers in caring for dependent elderly individuals. Data was collected using questionnaires for caregivers of the elderly, an assessment of the ability to perform daily activities of the elderly, and guideline questions for interviewing relatives. Data were analyzed using percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum values. Hypothesis were tested using Paired t-test. The statistical significance was set at the .05 level.
Main findings : The developed model consists of four steps: 1) assessing the problem and care needs; 2) developing the competencies of caregivers; 3) implementing participatory care for dependent elderly people; and 4) evaluating the outcomes. The effectiveness of the model was found 1) caregivers showed an increase in their average scores for motivation and competence in caring for the dependent elderly people; 2) dependent elderly people showed an increase in their average scores for ADL; and 3) relatives showed an increase in average satisfaction scores regarding the care provided by caregivers to dependent elderly people. The results stated were statistically significant at the .01 level (p< .001).
Conclusion and recommendations : Motivation and competency development of caregivers should be continuously enhanced. And encourage caregivers to teach skills and provide guidance to relatives so that they can be involved in the ongoing care of the dependent elderly people at home. This will result in dependent elderly people having a greater ability to perform daily activities.
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. อัพเดทเทรนด์ของผู้สูงอายุ ปี 2568. [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/news/1/5415
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. สูงวัยโดยสมบูรณ์ : สรุปสถานการณ์ผู้สูงวัยในปี 2567 และจะไปต่อกันอย่างไร เมื่อ “ลูก” คือรายได้หลักของพ่อแม่วัยเกษียณ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://section09.thaihealth.or.th/2025/01/09/complete-aged-society/
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 ระดับจังหวัด The 2024 Survey of the Older Persons in Thailand Provincial Level [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/ 20250103144326_51634.pdf
กรมอนามัย. โครงการเฝ้าระวังและพัฒนาสารสนเทศสุขภาพผู้สูงอายุ ปี 2568. [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://doc.anamai.moph.go.th/index.php?r=str-project/view&id=7433
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. เกิดอะไรขึ้น? เมื่อประเทศไทย เข้าสู่ “สังคมสูงอายุอย่างสมบูรณ์” [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 3 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www. thaihealthreport.com/th/articles_detail.php?id=193
กรมอนามัย. ภาวะพึ่งพิงของผู้สูงอายุไทยในอนาคตอีก 20 ปี : อนามัยพยากรณ์ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 3 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hfd.anamai.moph.go.th/th/news-anamai-3/229198
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. คู่มือแนวทางการฝึกอบรมหลักสูตรผู้จัดการการดูแลผู้สูงอายุ (Care Manager) กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย; 2566.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. คู่มือระบบการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่ (Long Term Care) ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2559. นนทบุรี: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2559.
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แนวทางปฏิบัติเรื่อง การรับเงิน การเก็บรักษาเงิน และการจ่ายเงินค่าบริการสาธารณสุข สำหรับการดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่มีภาวะพึ่งพิง และค่าบริการสาธารณสุขจากกองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับท้องที่หรือพื้นที่ของหน่วยบริการในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2561.
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. คู่มือแนวทางการอบรมผู้ดูแลผู้สูงอายุ (caregiver) หลักสูตร 70 ชั่วโมง ฉบับปรับปรุง ปี พ.ศ. 2567. นนทบุรี: สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย; 2567.
กรมอนามัย. ข้อมูลผู้ดูแลผู้สูงอายุ (Caregiver) ในโปรแกรม Long Term Care (3C) [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 6 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://datacatalog.anamai.moph.go.th/da_DK/dataset/0941_cg
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเพชรบุรี. เอกสารประกอบการตรวจราชการและนิเทศงาน กรณีปกติ รอบที่ 1 ปีงบประมาณ 2568. เอกสารอัดสำเนา; 2568.
เครือข่ายสุขภาพอำเภอบ้านลาด. สรุปผลการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเครือข่ายสุขภาพอำเภอบ้านลาด ปีงบประมาณ 2567. เอกสารอัดสำเนา; 2568.
Kemmis S, McTaggart R. The Action Research Planner. 3rd ed. Geelong, Australia: Deakin University Press; 1988.
อัจศรา ประเสริฐสิน. เครื่องมือการวิจัยทางการศึกษาและสังคมศาสตร์. กรุงเทพฯ: สำนักทดสอบ ทางการศึกษาและจิตวิทยา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2563.
Best J W, Kahn J V. Research in education. 3rd ed. New Jersey: Prentice–Hall; 1986.
อัญชิษฐฐา ศิริคำเพ็ง, ภักดี โพธิ์สิงห์. การดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่มีภาวะพึ่งพิงในยุคประเทศไทย 4.0. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์. 2560;17(3):235–45.
Cronbach Lee J. Educational Psychology. New York: Harcourt Brace Jevanovich; 1977.
Herzberg F. The Motivation to Work (2nd ed). New York: John Wiley and Sons; 1959.
McClelland, David C. Test for Competence, Rather than Intelligence. American Psychologists. 1973;17(7):57–8.
ประเสริฐ สาวีรัมย์. การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง โดยการพัฒนาความรอบรู้ด้วยหลักสูตร “CG เชี่ยวชาญ” ให้กับผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในเขตอำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2565;16(1):86–100.
วิสิฐศักดิ์ พิริยานนท์. การพัฒนาความรอบรู้ในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแล อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ. 2566;2(พิเศษ):22–30.
จุฑารัตน์ ศิริพัฒน์. ผลของการพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุกลุ่มภาวะพึ่งพิงในชุมชน โดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านพื้นที่ชายแดนไทยกัมพูชา อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2567;39(1):77–87.
วรณัน ประสารอธิคม. แนวคิดการดูแลสุขภาพที่บ้าน [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 8 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/um/sites/default/files/public/pdf/% E0%B9%81
นันทิกานต์ หวังจิ, อมรรัตน์ แสงสุวรรณ์. การพัฒนารูปแบบการดูแลต่อเนื่องสำหรับผู้ป่วยสูงอายุ ที่มีภาวะพึ่งพิง. The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health. 2565;9(1):241–56.
ศตวรรษ ศรีพรหม, วรรณภา อินต๊ะราชา, วรุณศิริ ทางทอง. การส่งเสริมสุขภาพดูแลผู้สูงอายุระยะยาวแบบบูรณาการโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลปรือใหญ่ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา. 2566;8(1):376–91.
ณิชาพร นุสนทรา. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแลในชุมชน ศูนย์สุขภาพชุมชนโรงพยาบาลโพนพิสัย อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์ และสุขภาพ. 2567;9(3):133–42.
ลอองจันทร์ คำภิรานนท์, เสกสรร คงอาชีวกิจ, จำเนียร สุวรรณชาติ. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงแบบมีส่วนร่วมในชุมชน อำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน. 2567;9(4):269–77.
ปภาดา ชมภูนิตย์, พิมพ์นิภา บุญประเสริฐ, รัชดาพร แม้นศิริ. การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุและผู้พิการที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตําบลจอมทอง อําเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2567;42(2):1–14.
ธีร์วริทธิ์ โพธิ์ทอง, จเร สวัสดิ์นพรัตน์. การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงแบบมีส่วนร่วมในชุมชน ตำบลบางลูกเสือ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน. 2568;10(2):33–44.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
เวอร์ชัน
- 2026-01-21 (4)
- 2026-01-21 (3)
- 2026-01-21 (2)
- 2026-01-21 (1)
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด
บทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวิจัย และพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด ถือเป็น ผลงานวิชาการ งานวิจัย วิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้ประพันธ์ กองบรรณาธิการไม่จําเป็นต้องเห็น ด้วยเสมอไป และผู้ประพันธ์จะต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
