การศึกษาประสิทธิผลของการพัฒนาระบบการป้องกันความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาผู้ป่วยใน โรงพยาบาลนครพิงค์

จารุวรรณ วังใน; ปวิดา หอมสุวรรณ

ผู้แต่ง

จารุวรรณ วังใน กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลนครพิงค์
ปวิดา หอมสุวรรณ กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลนครพิงค์

คำสำคัญ:

ความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยา, ระดับความรุนแรง, การคัดกรองคำสั่งการใช้ยา, ระบบการป้องกันความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาผู้ป่วยใน

บทคัดย่อ

บทนำ: การสั่งใช้ยาเป็นจุดเริ่มต้นของกระบวนการใช้ยาในผู้ป่วย หากเกิดความคลาดเคลื่อนและไม่สามารถดักจับ จะส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยของผู้ป่วยโดยตรง

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบผลการพัฒนาระบบการป้องกันความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาผู้ป่วยใน โรงพยาบาลนครพิงค์

ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยเชิงย้อนหลัง (Retrospective study) โดยรวบรวมข้อมูลจากแบบบันทึกความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาห้องจ่ายยาผู้ป่วยใน ในโรงพยาบาลนครพิงค์ ช่วงก่อนพัฒนาระบบ ระหว่าง ตุลาคม 2564 ถึง กันยายน 2565 และหลังพัฒนาระบบ ระหว่าง ตุลาคม 2565 ถึง กันยายน 2566 จำแนกเป็นความคลาดเคลื่อนจากการตัดสินใจทางคลินิก (Clinical Decision Making Errors) และความคลาดเคลื่อนในการเขียนคำสั่งการใช้ยา (Writing Errors) ประเมินระดับความรุนแรงตามเกณฑ์ของ NCC MERP วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์แนวโน้มโดยใช้สถิติ Ordinal least squares regression interrupted time-series analysis

ผลการศึกษา: หลังพัฒนาระบบ พบอุบัติการณ์ความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จาก 3.10 เป็น 1.96 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน (p < 0.001) โดยความคลาดเคลื่อนในการเขียนคำสั่งการใช้ยา ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จาก 2.18 เป็น 0.87 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน (p < 0.001) ลดลงร้อยละ 57.17 ในขณะที่ความคลาดเคลื่อนจากการตัดสินใจทางคลินิก มีอัตราดักจับเพิ่มขึ้นจาก 213 ครั้ง เป็น 271 ครั้ง อัตราความคลาดเคลื่อนจากการตัดสินใจทางคลินิกจาก 0.92 ครั้งเป็น 1.09 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน (p = 0.063) สำหรับระดับความรุนแรง หลังพัฒนาระบบไม่พบความรุนแรง ระดับ D, E, F และไม่พบอุบัติการณ์แพ้ยาซ้ำ โดยอุบัติการณ์ส่วนใหญ่อยู่ในระดับ B (ร้อยละ 99.59) และพบว่าความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาลดลงตั้งแต่เดือนแรกที่มีการนำระบบที่พัฒนาไปใช้ในการปฏิบัติงานโดยลดลง 0.29 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน (p = 0.001, 95% CI: -0.446, -0.147) และมีแนวโน้มลดลงต่อเนื่อง เฉลี่ยเดือนละ 0.17 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน เมื่อมีการปฏิบัติตามแนวทางอย่างต่อเนื่อง (p = 0.002, 95% CI: -0.287, -0.070)

สรุปผล: การพัฒนาระบบการป้องกันความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาร่วมกับการทำงานร่วมกันของสหสาขาวิชาชีพมีประสิทธิผลสูงในการลดอุบัติการณ์ และความรุนแรง สามารถป้องกันความคลาดเคลื่อนไม่ให้ถึงตัวผู้ป่วย ทำให้ผู้ป่วยมีความปลอดภัยจากการใช้ยาเพิ่มขึ้น

เอกสารอ้างอิง

National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention (NCC MERP). Medication Error Definition [Internet]. [cited 2025 Jun 22]. Available from: http://www.nccmerp.org/about-medication-errors

Healthcare Accreditation Institute (Public Organization). Hospital and Health Service Standards, 5th ed. Nonthaburi: Healthcare Accreditation Institute; 2021.

Healthcare Accreditation Institute (Public Organization). Patient safety goals 2018.pdf [Internet]. [cited 2025 Jun 22]. Available from: http://www.ha.or.th

Ningsanond T, Julawatanahtol S, Montakanatikul P. Drug error prevention for patient safety. 2nd ed. Bangkok: Prachachon Co., Ltd.; 2006. p. 1-43.

Pharmacy Department, Nakornping Hospital. Summary of Operations Fiscal Year 2020-2023: Inpatient Drug Dispensing Service; 2023.

National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention (NCC MERP). Index for Categorizing Medication Errors [Internet]. [cited 2025 Jun 22]. Available from: http://www.nccmerp.org/types-medication-errors

The Institute for Safe Medication Practices. ISMP List of High-Alert Medications in Acute Care Settings [Internet]. [cited 2025 Jun 22]. Available from: https://www.ismp.org/sites/default/files/attachments/2018-08/highAlert2018-Acute-Final.pdf

Thai Hospital Pharmacist Association. Basic Framework for Medication System [Internet]. [cited 2025 May 5]. Available from: https://www.thaihp.org/wp-content/uploads/2022/06

Strand LM, Morley PC, Cipolle RJ, Ramsey R, Lamsam G. Drug related problem: their structure and function. DICP Pharmacother 1990;24:1093-7.

Nursing Mission Group. Nurse Supervisor Program [Internet]. [cited 2025 Jan 2]. Available from: https://mis.nkp-hospital.go.th/supNurse/wardInput.php

Kruerut P. The Development of Preventing Medication Error For Patient safety in Bannasan Hospital. Academic Journal of Medical Region 11 [Internet]. 2018 [cited 2025 Jun 22]. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Reg11MedJ/article/view/155381/112888

Chutpaithool B. Development of Development of a Prescription Screening System in an In patient Department,Banpong Hospital, Ratchaburi Province. Huahin Medical Journal [Internet]. 2021 [cited 2025 Jun 22]. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/article

Janthachotikul W, Rattanakom T. The role of the multidisciplinary team in preventing medication errors. Krabi Medical Journal [Internet]. 2019 [cited 2025 Jun 22];3(1). Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/KBJ/article/view/248046