ผลของโปรแกรมการใช้สื่อสุขภาพเพื่อพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ ตำบลบ้านนา อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง

ผู้แต่ง

  • ซูฮานา เจ๊ะแว คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ
  • รุสมี กาซอ คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ
  • บุญเรือง ขาวนวล คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ
  • สุตตมา สุวรรณมณี คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ
  • ชไมพร ทองเพชร คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ
  • ภัทรพงศ์ เยาว์แสง โรงพยาบาลศรีนครินทร์ (ปัญญานันทภิกขุ) จังหวัดพัทลุง
  • เมริษา ศรีละมุล คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, โรคหลอดเลือดสมอง, ความดันโลหิตสูง, สื่อสุขภาพ, พฤติกรรมสุขภาพ

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียว ศึกษาผลของโปรแกรมการใช้สื่อสุขภาพในการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ ตำบลบ้านนา อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 32 คน ระยะเวลาดำเนินการ 3 เดือน โดยใช้สื่อวีดิทัศน์และอินโฟกราฟิก ประกอบด้วยความรู้การป้องกันตนเองจากโรคหลอดเลือดสมอง การออกกำลังกาย การจัดการความเครียด เสริมทักษะการจัดการตนเอง การตัดสินใจเพื่อการป้องกันโรค เผยแพร่สื่อทางแอปพลิเคชันไลน์ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญได้ค่า IOC 0.97 ขึ้นไปทุกข้อ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติเชิงอนุมานได้แก่ Wilcoxon sign rank test และ Paired t-test

หลังการเข้าร่วมโปรแกรม พบว่าระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value <0.001) พฤติกรรมด้านสุขภาพในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value =0.038) ภาวะเสี่ยงจากภาวะโรคหลอดเลือดสมองลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value <0.001) ค่าความดันโลหิต Systolic ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value < 0.001) และ Diastolic ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value = 0.008) ทั้งนี้ ควรติดตามและประเมินผลการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพอย่างต่อเนื่อง ร่วมกับเสริมพลังอำนาจแก่ผู้เข้าร่วมโปรแกรม

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. กรมควบคุมโรครณรงค์วันโรคหลอดเลือดสมองโลกหรือวันอัมพาตโลก 2565 เน้นสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองให้กับประชาชน [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 23 มิ.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=29284&deptcode=.

สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กองยุทธศาสตร์และแผนงาน. รายงานสถิติสาธารณสุขประจำปี 2566. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. อัตราการป่วยด้วยโรคหลอดเลือดสมอง [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 6 ก.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/3092c3c3250ae67155f7e134680c4152.

โรงพยาบาลศรีนครินทร์ (ปัญญานันทภิกขุ). รายงานสถิติผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ปี 2567. พัทลุง: โรงพยาบาลศรีนครินทร์ (ปัญญานันทภิกขุ); 2567.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). “โรคหลอดเลือดสมอง”...รู้ก่อนเป็น ป้องกันได้ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaihealth.or.th/?p=230731.

Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med 2008; 67(12): 2072–8. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050.

กองสุขศึกษา. เครื่องมือสำหรับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 5 ส.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hed.hss.moph.go.th/tool-hlhb/.

รัฐกานต์ ขำเขียว, ชนิดา มัททวางกูร. การรับรู้อาการเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง พฤติกรรมการควบคุมระดับความดันโลหิตสูง และแรงสนับสนุนจากครอบครัว ระหว่างผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมได้และไม่ได้ ในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางไกรใน จังหวัดนนทบุรี. วารสารควบคุมโรค 2561; 44(2): 130-44. doi: 10.14456/dcj.2018.13.

โรงพยาบาลประสาทเชียงใหม่. แบบประเมินความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองแบบตาราง [อินเทอร์เน็ต]. ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 20 ส.ค.2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.cmneuro.go.th/stroke/index.php?page=stroke_matrix.

อรทัย มานะธุระ. ผลการพัฒนาโปรแกรมความรอบรู้ทางสุขภาพเรื่องอาการเตือนโรคหลอดเลือดสมองและการเข้าถึงระบบบริการทางด่วน ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงความดันโลหิตสูงและญาติ ตำบลจักราช อำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2562; 13(32): 206-21.

นวลอนงค์ ศรีสุกไสย. ประสิทธิผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ทางสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ตำบลเขาขลุง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี. วารสารวิชาการและการพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช 2567; 4(1): 1-15.

นฤมล ละครสี. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีภาวะเสี่ยงสูง. วารสารสหเวชศาสตร์และสุขภาพชุมชน 2567; 1(1): 44–58.

พิศิษฐ์ ปาละ, จันทร์จิรา ยานะชัย, ศิริรัตน์ ผ่านภพ. ผลของโปรแกรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านดอนแก้ว อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง. วารสารวิจัยสุขภาพโรงพยาบาลและชุมชน 2566; 1(1): 15-25.

มิตรธิรา แจ่มใส, วิภาพร สิทธิสาตร์, ธิติรัตน์ ราศิริ. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคความดันโลหิตสูง ในกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่าทอง อ.เมือง จ.พิษณุโลก. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์; 2567; 14(1): 20-36.

เอื้อมพร ประวาฬ. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ที่มารับบริการที่คลินิกความดันโลหิตสูง กลุ่มงานบริการด้านปฐมภูมิและองค์รวมโรงพยาบาลพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://bkpho.moph.go.th/ssjweb/bkresearch/files/post-doc/require/files/post-doc/index.php?fn=detail&sid=303#posted.

วรรณิษา วิริยสกุลทอง, ปัทมา น้ำจันทร์. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงสำหรับกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงที่เข้ารับบริการในคลินิกสุขภาพผู้ใหญ่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 3 นครสวรรค์. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา 2567; 14: 163-78.

กัญญาวีญ์ ต้นสวรรค์, อุษนีย์ รามฤทธิ์. การส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีภาวะเสี่ยงสูง. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน 2566; 8(1): 143-52.

ปุรินทร์ ศรีศศลักษณ์, สุภาวดี นพรุจจินดา, ประทีป หมีทอง, สุนิสา จันทร์แสง. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต 2567; 4(2): 25-36.

American Stroke Association. Stroke risk assessment [Internet]. 2023 [cited 2025 Mar 26]. Available from: https://www.stroke.org/en/about-stroke/stroke-risk-factors/stroke-risk-assessment.

โรชินี อุปรา, ประกายแก้ว ธนสุวรรณ. ภาวะเสี่ยงและความรู้เกี่ยวกับอาการเตือนของภาวะฉุกเฉินทางโรคหลอดเลือดสมอง. Rajabhat J Sci Humanit Soc Sci 2016; 16(1): 87-94.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-26

รูปแบบการอ้างอิง

1.
เจ๊ะแว ซ, กาซอ ร, ขาวนวล บ, สุวรรณมณี ส, ทองเพชร ช, เยาว์แสง ภ, ศรีละมุล เ. ผลของโปรแกรมการใช้สื่อสุขภาพเพื่อพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ ตำบลบ้านนา อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง. J Offic Dis Prev Control 7 [อินเทอร์เน็ต]. 26 ธันวาคม 2025 [อ้างถึง 1 มกราคม 2026];32(3):26-3. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jdpc7kk/article/view/279278

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย