ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ ที่เป็นโรคเรื้อรังในเขตตำบลโพนเขวา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: ภาวะซึมเศร้าเป็นปัญหาสุขภาพจิตที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและภาวะสุขภาพโดยรวม การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้า ระดับการสนับสนุนทางสังคม และความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลและการสนับสนุนทางสังคมกับพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรังในตำบลโพนเขวา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 287 คน คัดเลือกโดยการสุ่มตัวอย่างอย่างง่าย เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามการสนับสนุนทางสังคม และแบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้า ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน และมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ .86 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติไคสแควร์                 และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน

ผลการวิจัย: ผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรังมีพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้าโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 3.31, SD = .73) และได้รับการสนับสนุนทางสังคมโดยรวมอยู่ในระดับมาก (M = 2.45, SD = .58)  การสนับสนุนจากสมาชิกในครอบครัวมีความสัมพันธ์ทางบวกระดับต่ำกับพฤติกรรมด้านการแสดงออกทางอารมณ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .126, p = .033) การสนับสนุนจากชุมชนมีความสัมพันธ์ทางบวกระดับต่ำกับด้านการถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึก (r = .134, p = .023) และด้านการมีส่วนร่วมทางสังคม (r = .140, p = .017) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้าในทุกด้าน นอกจากนี้ เพศ อายุ สถานภาพสมรส   และระดับการศึกษา มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05)

สรุป: การสนับสนุนทางสังคมและปัจจัยส่วนบุคคลมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง แม้ขนาดความสัมพันธ์จะอยู่ในระดับต่ำ ครอบครัว ชุมชน และหน่วยงานสาธารณสุข จึงควรร่วมกันส่งเสริมการสนับสนุนทางสังคม เพื่อเสริมสร้างสุขภาวะทางจิตและป้องกันภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุอย่างยั่งยืน