รูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตแบบองค์รวมของผู้สูงอายุในยุควิถีใหม่

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: ผู้สูงอายุในปัจจุบันกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และเทคโนโลยีในยุควิถีใหม่ ส่งผลต่อการดำรงชีวิตและคุณภาพชีวิต จึงจำเป็นต้องศึกษาปัจจัยการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตแบบองค์รวมที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ เพื่อสร้างรูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตแบบองค์รวมของผู้สูงอายุในยุควิถีใหม่ พร้อมทั้งประเมินผลโดยผู้ทรงคุณวุฒิ

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีรายชื่อผู้มีสิทธิรับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ ปีงบประมาณ 2567 ขององค์การบริหารส่วนตำบลนาวุ้ง อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี จำนวน 256 คน เก็บข้อมูลด้วยตอบแบบสอบถาม ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้สูงอายุ จำนวน 9 คน โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและนำผลการสัมภาษณ์มาสร้างรูปแบบ และผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน เพื่อรับรองรูปแบบ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย: ปัจจัยการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตแบบองค์รวม และคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในยุควิถีใหม่ โดยรวม อยู่ในระดับมาก โดยปัจจัยด้านสุขภาวะทางปัญญา จิตใจ สังคม และกาย ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 มีประสิทธิภาพในการทำนายร้อยละ 93.40 และประสิทธิภาพในการทำนายที่ปรับแล้วร้อยละ 93.30 รูปแบบการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตแบบองค์รวม คือ “4H-PENTA Model” ประกอบด้วย 4H ได้แก่ Healthy body, Healthy social, Healthy mind & spirit และ Healthy wisdom ครอบคลุมสุขภาวะด้านกาย สังคม จิตใจและจิตวิญญาณ และปัญญา และ PENTA เป็นกลไกการขับเคลื่อนรูปแบบผ่านการมีส่วนร่วมของภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ผลการประเมินรูปแบบพบว่า มีความเหมาะสมในระดับมาก

สรุป: ปัจจัยด้านสุขภาวะทางปัญญา ทางจิตใจ ทางสังคม และทางกาย ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในยุควิถีใหม่ โดยมีประสิทธิภาพในการทำนายและนำไปสู่การพัฒนารูปแบบ “4H-PENTA Model” ซึ่งบูรณาการสุขภาวะทั้ง 4 มิติและกลไกการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โดยรูปแบบมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก