การจัดการความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด: บทบาทที่ท้าทายของพยาบาล ในการเปลี่ยนผ่านการดูแลความปวดจากความปวดเฉียบพลันสู่ความปวดเรื้อรัง

สิรลักษณ์ ทองหุ้ย

ผู้แต่ง

สิรลักษณ์ ทองหุ้ย วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ตรัง คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การจัดการความปวด , ความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด, การเปลี่ยนจากความปวดเฉียบพลันสู่เรื้อรังหลังผ่าตัด , บทบาทพยาบาล

บทคัดย่อ

บทนำ: ความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด เป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อผู้ป่วยในระยะยาว หากไม่ได้รับการจัดการที่มีประสิทธิภาพ อาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและการฟื้นฟูสภาพของผู้ป่วย บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับกลไกพยาธิสรีรวิทยาและปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนผ่านจากความปวดเฉียบพลันสู่ความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัดในทุกระยะของการดูแล และส่งเสริมบทบาทของพยาบาลในการคัดกรองความเสี่ยงและจัดการความปวดแบบบูรณาการ เพื่อลดอุบัติการณ์ความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด

วิธีดำเนินการ: จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่า กลไกการเกิดความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด เป็นกระบวนการที่ซับซ้อนและมีลักษณะเป็นพหุปัจจัย มีปัจจัยเสี่ยงครอบคลุมตั้งแต่ระยะก่อนผ่าตัด (ด้านจิตสังคมและทัศนคติด้านลบต่อความปวด) ระยะระหว่างผ่าตัด (ประเภทการผ่าตัด การบาดเจ็บของเส้นประสาท และวิธีการให้ยาระงับปวด) และระยะหลังผ่าตัด (ความรุนแรงของความปวดใน 72 ชั่วโมงแรก) แนวทางการจัดการที่มีประสิทธิภาพต้องเริ่มตั้งแต่การประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด การจัดการความปวดแบบผสมผสาน และการดูแลแบบองค์รวมที่บูรณาการในทุกมิติ

ผลการศึกษา: พยาบาลเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญและท้าทายในการคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง ค้นหาสัญญาณเตือนของความปวดพยาธิสภาพประสาทในระยะเปลี่ยนผ่าน การจัดการความปวด การเป็นผู้ประสานงาน รวมถึงการให้ความรู้เพื่อการจัดการตนเองของผู้ป่วย และคงไว้ซึ่งการติดตามอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยลดอุบัติการณ์ของความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด และส่งเสริมการฟื้นฟูสภาพของผู้ป่วยสู่คุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน

สรุป: การจัดการความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัดต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของทีมสหวิชาชีพและการดูแลที่ต่อเนื่องตั้งแต่ระยะก่อนผ่าตัดจนถึงระยะฟื้นฟูที่บ้าน โดยพยาบาลมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนกระบวนการพยาบาลเชิงรุกอย่างเป็นระบบ ซึ่งจะช่วยลดอุบัติการณ์ของความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด และส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้ป่วยอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Moka E, Aguirre JA, Sauter AR, Lavand’homme P. Chronic postsurgical pain and transitional pain services: a narrative review highlighting European perspectives. Reg Anesth Pain Med 2025;50:205-12.

Schug SA, Lavand'homme P, Barke A, Korwisi B, Rief W, Treede RD. The IASP classification of chronic pain for ICD-11: chronic postsurgical or posttraumatic pain. Pain 2019;160:45-52.

Rosenberger DC, Pogatzki-Zahn EM. Chronic post-surgical pain–update on incidence, risk factors and preventive treatment options. BJA Educ. 2022;22(5):190-6.

สิรลักษณ์ ทองหุ้ย. ความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัดทรวงอก ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และการจัดการความปวดของผู้ป่วยหลังจำหน่าย: การศึกษาภาคตัดขวาง [วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2566.

Yuan Y, Schreiber K, Flowers KM, Edwards R, Azizoddin D, Ashcraft L, et al. The relationship between emotion regulation and pain catastrophizing in patients with chronic pain. Pain Med 2024;25:468-77.

Kar P, Sudheshna KD, Padmaja D, Pathy A, Gopinath R. Chronic pain following thoracotomy for lung surgeries: It's risk factors, prevalence, and impact on quality of life-A retrospective study. Indian J Anaesth 2019;63:368-74.

พิมพ์พร พันธุ์คงทรัพย์. ความปวดเรื้อรังหลังการผ่าตัด: การทบทวนวรรณกรรม. วารสารวิชาการราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ 2564;3:60-70.

Karcz M, Abd-Elsayed A, Chakravarthy K, Aman MM, Strand N, Malinowski MN, et al. Pathophysiology of pain and mechanisms of neuromodulation: a narrative review (a neuron project). J Pain Res 2024;17:3757-90.

Fiorelli S, Cioffi L, Menna C, Ibrahim M, De Blasi RA, Rendina EA, et al. Chronic pain after lung resection: risk factors, neuropathic pain, and quality of life. J Pain Symptom Manage 2020;60:326-35.

Katz J, Weinrib AZ, Clarke H. Chronic postsurgical pain: from risk factor identification to multidisciplinary management at the Toronto General Hospital Transitional Pain Service. Can J Pain 2019;3:49-58.

Fregoso G, Wang A, Tseng K, Wang J. Transition from acute to chronic pain: evaluating risk for chronic postsurgical pain. Pain Physician 2019;22:479-88.

McCowat M, Fleming L, Vibholm J, Dixon D. The psychological predictors of acute and chronic pain in women following breast cancer surgery: a systematic review. Clin J Pain 2019;35:261-71.

Kim BR, Yoon SH, Lee HJ. Practical strategies for the prevention and management of chronic postsurgical pain. Korean J Pain 2023;36:149-62.

Ye Y, Gabriel RA, Mariano ER. The expanding role of chronic pain interventions in multimodal perioperative pain management: a narrative review. Postgrad Med. 2022;134:449-57.

Cohen SP, Vase L, Hooten WM. Chronic pain: an update on burden, best practices, and new advances. Lancet 2021;397:2082-97.

ศศิกานต์ นิมมานรัชต์. การป้องกันความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัด สมาคมการศึกษาเรื่องความปวดแห่งประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 7 มิ.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: http://www.tasp.or.th/factsheet/factsheet_thai.php

Akhtaruzzaman AKM. Multimodal approach to prevent chronic pain development. Bangladesh J Pain 2024;4:1-3.

Afenigus AD. Evaluating pain in non-verbal critical care patients: a narrative review of the critical care pain observation tool and its clinical applications. Front Pain Res (Lausanne) 2024;5:1481085.

Sahni S, Patel R, Wang L, Miles S, Dana E, Khan JS. Characteristics and perioperative risk factors for persistent pain after breast cancer surgery: a prospective cohort study. Surgeries 2023;4:301-16.

สิรลักษณ์ ทองหุ้ย, ลัพณา กิจรุ่งโรจน์, วรวิทย์ จิตติถาวร. ประสบการณ์ความปวดเรื้อรังหลังผ่าตัดทรวงอกและการจัดการความปวดของผู้ป่วยหลังจำหน่าย: การศึกษาภาคตัดขวาง. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก 2566;34:18-30.