ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับสาเหตุการผิดนัดของผู้รับบริการทันตกรรม โรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่ง จังหวัดพัทลุง

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: การผิดนัดของผู้รับบริการทันตกรรมเป็นปัญหาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของระบบบริการสุขภาพ ทำให้เกิดการสูญเสียทรัพยากรด้านบุคลากร เวลา และค่าใช้จ่าย อีกทั้งยังส่งผลกระทบต่อความต่อเนื่อง ในการรักษาและผลลัพธ์ทางสุขภาพของผู้ป่วย การศึกษาลักษณะและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการผิดนัด จึงมีความสำคัญต่อการพัฒนาแนวทางการจัดการระบบนัดหมายให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะและสาเหตุของการผิดนัด รวมทั้งศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ กับสาเหตุการผิดนัดของผู้รับบริการทันตกรรม โรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่ง จังหวัดพัทลุง

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลังจากเวชระเบียนผู้ป่วยนอก ของผู้รับบริการทันตกรรมที่มีประวัติผิดนัดการเข้ารับบริการ ในช่วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2565 ถึงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2566 จำนวน 229 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าต่ำสุด และค่าสูงสุด และทดสอบความสัมพันธ์ด้วยสถิติ chi-square test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ .05

ผลการวิจัย: พบว่า ผู้รับบริการที่มีประวัติผิดนัดส่วนใหญ่อายุ 60 ปีขึ้นไป คิดเป็นร้อยละ 33.2 และส่วนใหญ่ผิดนัด 1 ครั้ง คิดเป็นร้อยละ 87.3 โดยผู้รับบริการส่วนใหญ่ใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (ในเขตบริการ) คิดเป็นร้อยละ 62.9 ประเภทบริการที่ผิดนัดมากที่สุด คือ การรักษาโรคเหงือก คิดเป็นร้อยละ 25.3 สาเหตุที่พบมากที่สุด คือ มีภารกิจส่วนตัว คิดเป็นร้อยละ 28.8 รองลงมา ได้แก่ ป่วยไม่สบาย ร้อยละ 22.7 มีอาการดีขึ้น ร้อยละ 16.2 และลืมวันนัด ร้อยละ 12.7 ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่าสิทธิการรักษา มีความสัมพันธ์กับสาเหตุการผิดนัดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (χ² = 95.420, p < .001) ขณะที่ตัวแปรอื่น ได้แก่ อายุ เพศ ประเภทการเข้ารับบริการ และจำนวนครั้งของการผิดนัด ไม่พบความสัมพันธ์กับสาเหตุ การผิดนัดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป: ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่า สิทธิการรักษามีความสัมพันธ์กับสาเหตุการผิดนัด ของผู้รับบริการ ทันตกรรม ส่วนตัวแปรอื่นที่ศึกษาไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตาม การศึกษานี้เป็นการศึกษาย้อนหลังจากข้อมูลเวชระเบียนและศึกษาเฉพาะกลุ่มผู้ที่มีประวัติผิดนัด จึงควรตีความผลในขอบเขตของข้อมูลที่มีอยู่ โรงพยาบาลควรพัฒนาระบบแจ้งเตือนและติดตามนัด ที่เหมาะสมกับบริบทของผู้รับบริการ รวมทั้งทบทวนกระบวนการจัดการนัดหมายของหน่วยบริการ เพื่อลดปัญหาการไม่ได้รับบริการตามนัดและเพิ่มประสิทธิภาพของระบบบริการทันตกรรม