ผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวานของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล

บทคัดย่อ

โรคเบาหวานเป็นปัญหาสาธารณสุขที่มีอัตราเพิ่มสูงขึ้นทุกปีโดยเฉพาะในช่วงวัยรุ่นและวัยทำงานที่มีพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวานของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลหาดกรวด อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ ก่อนและหลังได้รับโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจ ของกิ๊บสัน กลุ่มตัวอย่างคือประชากรกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในตำบลหาดกรวด อายุ 35 ปีขึ้นไป ทั้งหมด 70 คน แบ่งเป็น กลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 35 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย  โปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพร่วมกับการประยุกต์ใช้แนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจจำนวน 6 ครั้ง ระยะเวลา 8 สัปดาห์ กิจกรรมประกอบด้วย การให้ความรู้ การฝึกคำนวณพลังงานจากอาหาร การออกกำลังกาย ให้คำปรึกษารายบุคคล กำหนดเป้าหมายและแนวทางปรับพฤติกรรมตนเอง แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการเยี่ยมบ้าน กลุ่มควบคุมได้รับการดูแลสุขภาพตามปกติ และแบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวานด้านการรับประทานอาหารและด้านการออกกำลังกาย ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค เท่ากัน คือ .81 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิตเชิงพรรณนา และสถิติการทดสอบค่าทีคู่และทีอิสระ ผลการศึกษา พบว่า ภายหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยด้านการออกกำลังกาย (t= 2.94, p<0.05) และด้านการรับประทานอาหาร (t= 2.08, p<0.05) สูงกว่าก่อนทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตามเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม พบว่า คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสุขภาพทั้งสองด้านไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>.05) โปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพ ส่งผลทำให้พฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวานด้านการรับประทานอาหารและการออกกำลังกายในกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานดีขึ้น บุคลากรสุขภาพสามารถนำโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้กับกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานที่เหมาะสมต่อไป