ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ การรับรู้ความเจ็บป่วย และความร่วมมือในการใช้ยาของผู้สูงอายุกะเหรี่ยงโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การรับรู้ความเจ็บป่วย, ความร่วมมือในการใช้ยา, ผู้สูงอายุกะเหรี่ยง, โรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้บทคัดย่อ
โรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้เป็นปัญหาสำคัญของผู้สูงอายุกะเหรี่ยง ความร่วมมือในการใช้ยาเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ผู้สูงอายุกะเหรี่ยงสามารถควบคุมระดับความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมการวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ การรับรู้ความเจ็บป่วย และความร่วมมือในการใช้ยาของผู้สูงอายุกะเหรี่ยงโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุกะเหรี่ยงที่อาศัยอยู่ในจังหวัดตาก จำนวน 84 ราย คัดเลือกโดยใช้การสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง ระหว่างเดือนเมษายน-พฤษภาคม 2567 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ 3) แบบสอบถามการรับรู้ความเจ็บป่วย และ 4) แบบสอบถามความร่วมมือในการใช้ยา ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 6 ท่าน และวิเคราะห์หาค่าความเที่ยงด้วยการหาค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคมีค่า เท่ากับ .85 .83 และ .81 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติสหสัมพันธ์สเปียร์แมน ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความร่วมมือในการใช้ยาในระดับที่เพียงพอร้อยละ 59.5 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับปานกลาง ร้อยละ 64.29 และมีการรับรู้ความเจ็บป่วยอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 91.67 ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการรับรู้ความเจ็บป่วยมีความสัมพันธ์ทางบวกกับความร่วมมือในการใช้ยาของผู้สูงอายุกะเหรี่ยงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p<.01 (rs=.73 และ .52 ตามลำดับ) ดังนั้นการเพิ่มความรอบรู้ด้านสุขภาพและการรับรู้ความเจ็บป่วยสามารถส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยาของผู้สูงอายุกะเหรี่ยงโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ ผลการวิจัยสามารถนำไปเป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนานวัตกรรมการส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยาในการดูแลผู้สูงอายุกะเหรี่ยงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้
เอกสารอ้างอิง
Aunprom-me, S., Deeroem, K., & Homsombut, Y. (2020). Health literacy in elderly from Nakhon Ratchasima Province. Journal of Health Promotion and Environmental Health, 14(33), 88–106. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/242454 (in Thai)
Bilondi, S. S., Noghabi, A. D., & Aalami, H. (2022). The relationship between illness perception and medication adherence in patients with diabetes mellitus type II: Illness perception and medication adherence. Journal of Preventive Medicine and Hygiene, 62(4), E966–E971. https://doi.org/10.15167/2421-4248/jpmh2021.62.4.2277
Burnier, M., Polychronopoulou, E., & Wuerzner, G. (2020). Hypertension and drug adherence in the elderly. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 7, 49. https://doi.org/10.3389/fcvm.2020.00049
Choothong, C. (2020). Drug use among ethnic group elderly, Some Ngam District, Lampang Province. Buriram Rajabhat University Journal of Science and Technology, 4(1), 23–32. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/scibru/article/view/242079 (in Thai)
Department of Disease Control, Ministry of Public Health, Thailand. (2019). Report about NCDs 2019: Diabetes, hypertension, and related risk factors. Aksorn Graphic And Design Publishing House LP. https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1035820201005073556.pdf (in Thai)
Hamrahian, S. M. (2020). Medication non-adherence: A major cause of resistant hypertension. Current Cardiology Reports, 22(133), 1–7. https://doi.org/10.1007/s11886-020-01400-3
Institute of Geriatric Medicine Department of Medical Services, Ministry of Public Health. (2015). Manual Screening/Assessment of the Health of the Elderly. The war veterans organization of Thailand Under Royal Patronage of His Majesty the King Printing Mill. (In Thai)
Jongwilaikasem, K., & Lerkiatbundit, S. (2021). Development of the medication adherence scale for Thais (MAST). Thai Journal of Pharmacy, 13(1), 17–30. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJPP/article/view/201434 (in Thai)
Kim, S. J., Kwon, O. D., Han, E. B., Lee, C. M., Oh, S. W., Joh, H. K., Oh, B., Kwon, H., Cho, B., & Choi, H. C. (2019). Impact of number of medications and age on adherence to antihypertensive medications: A nationwide population-based study. Medicine (Baltimore), 98(49), e17825. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000017825
Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072–2078. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.09.050
Prapakorn, Y., Chintanawat, R., & Tamdee, D. (2019). Health literacy and health-promoting behaviors among Karen older persons. Nursing Journal, 48(1), 67–79. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:137435 (in Thai)
Ramos, P. H. O., da Silva, J. V., Junior, J. D. R. M. L., Freitas, D. S., Marques, M. C. P., Barros, L. A. A., & Batista, M. C. A. (2023). Hypertension in the elderly: Determining factors for non-adherence to drug therapy, potentiated by the COVID-19 pandemic. Seven Editora. https://doi.org/10.56238/globalhealthprespesc-064 (in Thai)
Samdaengsarn, D., Chinnawong, T., & Thaniwatthananon, P. (2019). Factors related to treatment adherence in older persons with hypertension. Songklanagarind Journal of Nursing, 39(3), 51–66. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/nur-psu/article/view/218933/152718 (in Thai)
Sangkhiaw, W., Chintanawat, R., & Jantasopeepun, P. (2021). Health literacy and self-management among older persons with uncontrolled hypertension. Journal of Phrapokklao Nursing College Chanthaburi, 34(1), 17–29. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/pnc /article/ view/261328 (in Thai)
Sawyer, A. T., Harris, S. L., & Koenig, H. G. (2019). Illness perception and high readmission health outcomes. Health Psychology Open, 6(1), 1–11. https://doi.org/10.1177/2055102919844504
Setyarini, E. A., Monica, A., Sinaga, F., Widiantoro, F. X., Listianingsih, L. T., & Cecilia, C. (2023). Illness perception and self-management of elderly with hypertension. Malaysian Journal of Medicine and Health Sciences, 19(9), 97–101. https://doi.org/10.47836/mjmhs.19.s9.14
Sheilini, M., Hande, H. M., & George, A. (2019). Family support and medication nonadherence among elderly on antihypertensives. Indian Journal of Public Health Research & Development, 10, 294–298. https://doi.org/10.5958/0976-5506.2019.00706.X
Tak Provincial Public Health Office. (2023). Summary of hypertension cases in 2020–2022. https://tak.hdc.moph.go.th/hdc/main/index.php (in Thai)
Thai Hypertension Society. (2019). 2019 Thai guidelines on the treatment of hypertension in general practice (1st ed.). https://www.thaihypertension.org/files (in Thai)
Thuy, L. T., Monkong, S, Pookboonmee, R., Leelacharas, S., & Viwatwongkasem, C. (2020). Factors Explaining Medication Adherence of Older Adults with Hypertension: A Cross-sectional Study. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 24(3), 306–320. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/PRIJNR/article/view/209539 (in Thai)
Tosanguan, R., & Wisutthananon, A. (2023). Factors associated with health literacy among older people in a rural community. Journal of Nursing and Health Research, 24(1), 1–14. retrieved from https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnpy/article/view/261779
Wangpradit, O., Chokdeesrijun, C., Tupnunt, S., Pojeang, S., & Surusmo, C. (2024). Health Perception and Medication Adherence of Older Adults with Uncontrolled Hypertension. Journal of Nursing and Public Health Research, 4(2), e267575. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jnphr/article/view/267575 (in Thai)
Wannasirikul, P., Termsirikulchai, L., Sujirarat, D., Benjakul, S., & Tanasugarn, C. (2016). Health literacy, medication adherence, and blood pressure level among hypertensive older adults treated at primary health care centers. The Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public health, 47(1), 109-120. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27086432/
Woodham, N., Taneepanichskul, S., Somrongthong, R., & Auamkul, N. (2018). Medication adherence and associated factors among elderly hypertension patients with uncontrolled blood pressure in rural area, Northeast Thailand. Journal of Health Research, 32(6), 449–458. https://doi.org/10.1108/JHR-11-2018-085
World Health Organization. (2023). Global report on hypertension: The race against a silent killer. Geneva: WHO. Retrieved from https://www.who.int/publications/i/item/9789240081062
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
