ปัจจัยจากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองที่มีความสัมพันธ์กับการเกิด Hemorrhagic Transformation ในผู้ป่วยสมองขาดเลือดเฉียบพลันที่ได้รับยาละลายลิ่มเลือดในโรงพยาบาลกระบี่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ: Hemorrhagic Transformation เป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญหลังการให้ยาละลายลิ่มเลือดในผู้ป่วยโรคสมองขาดเลือดเฉียบพลัน การประเมินความเสี่ยงจากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองตั้งแต่เริ่มต้นช่วยคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูง นำไปสู่การวางแผนติดตามการรักษาเพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้นต่อไป
วัตถุประสงค์: เพื่อหาปัจจัยจากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองที่มีความสัมพันธ์กับการเกิด Hemorrhagic Transformation ในผู้ป่วยสมองขาดเลือดเฉียบพลันที่ได้รับยาละลายลิ่มเลือด (rt-PA) และศึกษาอุบัติการณ์การเกิดภาวะดังกล่าว และประเมินสมรรถนะในการพยากรณ์การเกิด Hemorrhagic Transformation ของ Early Ischemic CT Signs
วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลังชนิด retrospective cohort study ในผู้ป่วยโรคสมองขาดเลือดเฉียบพลัน 170 ราย ที่ได้รับยา rt-PA ณ โรงพยาบาลกระบี่ ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2564 ถึงกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 ประเมิน Early Ischemic CT Signs จากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองก่อนการรักษา และจำแนก Hemorrhagic Transformation ตามเกณฑ์ European Cooperative Acute Stroke Study II (ECASS II) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วย Firth’s bias-reduced logistic regression ประเมินสมรรถนะในการพยากรณ์ด้วยการวิเคราะห์ Receiver Operating Characteristic
ผลการศึกษา: พบ Hemorrhagic Transformation ร้อยละ 12.9 และอัตราการเสียชีวิตในโรงพยาบาลร้อยละ 8.8 ในการวิเคราะห์แบบตัวแปรเดี่ยว Early Ischemic CT Signs หลายชนิดมีความสัมพันธ์กับการเกิด Hemorrhagic Transformation อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ หลังปรับปัจจัยร่วมทั้งหมด พบว่า Loss of Insular Ribbon เป็นปัจจัยอิสระเพียงตัวเดียวที่ยังคงมีความสัมพันธ์กับการเกิด Hemorrhagic Transformation (Adjusted OR 15.45; 95%CI 2.73–87.32; p=0.002) และมีสมรรถนะในการพยากรณ์สูงที่สุด (AuROC 0.70; 95%CI 0.57–0.83) โดยมีค่าความจำเพาะร้อยละ 89.9 และ ค่าคาดทำนายผลลบร้อยละ 92.4
สรุป: Loss of Insular Ribbon จากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองก่อนการรักษา มีความสัมพันธ์กับการเกิด Hemorrhagic Transformation ในผู้ป่วยสมองขาดเลือดเฉียบพลันที่ได้รับยา rt-PA ผลการศึกษานี้สนับสนุนการนำ Early Ischemic CT Signs ไปประยุกต์ใช้ร่วมกับข้อมูลทางคลินิกเพื่อพัฒนาแนวทางประเมินความเสี่ยง และการวางแผนติดตามการรักษาเพื่อลดภาวะแทรกซ้อนในโรงพยาบาลระดับจังหวัดที่มีข้อจำกัดด้านเครื่องมือรังสีวิทยาขั้นสูง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนิพนธ์ต้นฉบับจะต้องผ่านการพิจารณาโดยผู้ทรงคุณวุฒิที่เชี่ยวชาญอย่างน้อย 2 ท่าน แบบผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้แต่งไม่ทราบชื่อกันและกัน (double-blind review) และการตีพิมพ์บทความซ้ำต้องได้รับการอนุญาตจากกองบรรณาธิการเป็นลายลักษณ์อักษร
ลิขสิทธิ์
ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ เว้นว่าได้รับอนุญาตจากโรงพยาบาลเป็นลายลักษณ์อักษร
ความรับผิดชอบ
เนื้อหาต้นฉบับที่ปรากฏในวารสารเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากเทคนิคการพิมพ์
เอกสารอ้างอิง
Feigin, V. L., Brainin, M., Norrving, B., Martins, S., Pandian, J. D., Lindsay, P., Fredin Grupper, M. M., & Rautalin, I. (2024). World Stroke Organization (WSO): Global Stroke Fact Sheet 2025. International Journal of Stroke, 20(2).
กลุ่มเทคโนโลยีและระบาดวิทยา กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. ข้อมูลสถิติการตาย/ป่วย โรคไม่ติดต่อ. (2024). Moph.go.th. https://www.ddc.moph.go.th/dncd/news.php?news=39911
Powers, W. J., Rabinstein, A. A., Ackerson, T., Adeoye, O. M., Bambakidis, N. C., Becker, K., Biller, J., Brown, M., Demaerschalk, B. M., Hoh, B., Jauch, E. C., Kidwell, C. S., Leslie-Mazwi, T. M., Ovbiagele, B., Scott, P. A., Sheth, K. N., Southerland, A. M., Summers, D. V., & Tirschwell, D. L. (2019). Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke: 2019 Update to the 2018 Guidelines for the Early Management of Acute Ischemic Stroke: A Guideline for Healthcare Professionals From the AHA/ASA. Stroke, 50(12), e344–e418.
Sun, J., Lam, C., Christie, L., Blair, C., Li, X., Werdiger, F., Yang, Q., Bivard, A., Lin, L., & Parsons, M. (2023). Risk factors of hemorrhagic transformation in acute ischaemic stroke: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in neurology, 14, 1079205.
Wei, C., Wu, Q., Liu, J., Wang, Y., & Liu, M. (2023). Key CT markers for predicting haemorrhagic transformation after ischaemic stroke: a prospective cohort study in China. BMJ open, 13(11), e075106.
Hassan, A. E., Kotta, H., Shariff, U., Preston, L., Tekle, W., & Qureshi, A. (2019). There Is No Association Between the Number of Stent Retriever Passes and the Incidence of Hemorrhagic Transformation for Patients Undergoing Mechanical Thrombectomy. Frontiers in neurology, 10, 818.
Zhang, X., Xie, Y., Wang, H., Yang, D., Jiang, T., Yuan, K., Gong, P., Xu, P., Li, Y., Chen, J., Wu, M., Sheng, L., Liu, D., Liu, X., & Xu, G. (2020). Symptomatic Intracranial Hemorrhage After Mechanical Thrombectomy in Chinese Ischemic Stroke Patients: The ASIAN Score. Stroke, 51(9), 2690–2696.
Yu, X., Pan, J., Zhao, X., Hou, Q., & Liu, B. (2022). Predicting hemorrhagic transformation after thrombectomy in acute ischemic stroke: a multimodal score of the regional pial collateral. Neuroradiology, 64(3), 493–502.
Hong, J. M., Kim, D. S., & Kim, M. (2021). Hemorrhagic Transformation After Ischemic Stroke: Mechanisms and Management. Frontiers in neurology, 12, 703258.
Honig, A., Percy, J., Sepehry, A. A., Gomez, A. G., Field, T. S., & Benavente, O. R. (2022). Hemorrhagic Transformation in Acute Ischemic Stroke: A Quantitative Systematic Review. Journal of clinical medicine, 11(5), 1162
Van Poppel, L. M., Majoie, C. B. L. M., Marquering, H. A., & Emmer, B. J. (2022). Associations between early ischemic signs on non-contrast CT and time since acute ischemic stroke onset: A scoping review. European journal of radiology, 155, 110455.
Berge, E., Whiteley, W., Audebert, H., De Marchis, G. M., Fonseca, A. C., Padiglioni, C., de la Ossa, N. P., Strbian, D., Tsivgoulis, G., & Turc, G. (2021). European Stroke Organisation guidelines on intravenous thrombolysis for acute ischaemic stroke. European stroke journal, 6(1), I–LXII.
Nakano, S., Wakisaka, S., Kawano, H., & Yoneyama, T. (2003). Correlation between Haemorrhagic Complications and CT Findings before and after Intra-arterial Reperfusion Therapy for Acute Middle Cerebral Artery Occlusion. Interventional neuroradiology: journal of peritherapeutic neuroradiology, surgical procedures and related neurosciences, 9, 125–128
Siriyutwattana, C., Srisuwannanukorn, S., & Winitprichagul, S. (2020). Hemorrhage after intravenous thrombolysis for acute ischemic stroke in Vajira Hospital. Journal of the Neurological Society of Thailand, 36(2), 51–56
Van Kranendonk, K. R., Treurniet, K. M., Boers, A. M. M., Berkhemer, O. A., van den Berg, L. A., Chalos, V., Lingsma, H. F., van Zwam, W. H., van der Lugt, A., van Oostenbrugge, R. J., Dippel, D. W. J., Roos, Y. B. W. E. M., Marquering, H. A., Majoie, C. B. L. M., & MR CLEAN investigators (2019). Hemorrhagic transformation is associated with poor functional outcome in patients with acute ischemic stroke due to a large vessel occlusion. Journal of neurointerventional surgery, 11(5), 464–468.
Krongsut, S., Naraphong, W., Srikaew, S., & Nunta-aree, S. (2024). Association of the type of intracerebral hemorrhage with serious complications and predictive factors for hemorrhagic transformation after thrombolytic treatment in patients with acute ischemic stroke. Journal of Southeast Asian Medical Research, 8, 186
Hacke, W., et al. (2008). Thrombolysis with alteplase 3 to 4.5 hours after acute ischemic stroke (ECASS III). New England Journal of Medicine, 359, 1317–1329.
Jaillard, A., Cornu, C., Durieux, A., Moulin, T., Boutitie, F., Lees, K. R., & Hommel, M. (1999). Hemorrhagic transformation in acute ischemic stroke. The MAST-E study. MAST-E Group. Stroke, 30(7), 1326–1332.
Thomas S., Plumber N., Venkatapathappa P., Gorantla V. A Review of Risk Factors and Predictors for Hemorrhagic Transformation in Patients with Acute Ischemic Stroke. Int J Vasc Med. 2021;2021:4244267
Nassar M., Elrefaey A., Abbas K., Mohamed E., Ragab O. Analysis of predictors of hemorrhagic transformation after reperfusion therapy with recombinant tissue plasminogen activator in patients with acute ischemic stroke: a single center study. Egypt J Neurol Psychiatr Neurosurg. 2024;60(1):105
Nagel, S., Wang, X., Carcel, C., Robinson, T. G., Lindley, R. I., Chalmers, J., & Anderson, C. S. (2016). Significant early ischemic change on CT does not increase the risk of alteplase-induced intracerebral hemorrhage. Stroke, 47(Suppl_1), ATP56.
Delcourt, C., Wang, X., Zhou, Z., Wardlaw, J. M., Mair, G., Robinson, T. G., Chen, X., Yoshimura, S., Torii-Yoshimura, T., Carcel, C., Calic, Z., Tan, W. Y., Malavera, A., Anderson, C. S., & Lindley, R. I. (2020). Brain imaging abnormalities and outcome after acute ischaemic stroke: the ENCHANTED trial. Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry, 91(12), 1290–1296.
Liu, X., Zhang, F., Luo, W., Zeng, H., Li, B., Guo, J., Zhang, C., Ji, Z., & Zeng, G. (2025). The prognostic significance of hyperdense middle cerebral artery sign in cardioembolic stroke patients undergoing mechanical thrombectomy. BMC neurology, 25(1), 63.
Costru-Tasnic, E., Gavriliuc, M., Olesea, O., Mihail, T., & Manole, E. (2025). The role of ASPECTS score, atrial fibrillation, and revascularization therapy in predicting hemorrhagic transformation of ischemic stroke: results from a prospective cohort study. Frontiers in Neurology, 16.
Teekaput, C., Wantaneeyawong, C., Jakrachai, C., Nuttawut, S., Nuttawut, S., Bowornsomboonkun, S., Teekaput, K., & Thiankhaw, K. (2024). Utility of the ASPECT Score for Predicting Intracranial Hemorrhage Following Intravenous Thrombolysis in Patients with Suspected MCA Infarction: Insights from the Northern Thai Stroke Registry. Journal of multidisciplinary healthcare, 17, 5487–5499.
Derbisz, J. M., Wnuk, M., Popiela, T., Jagiełła, J., Pułyk, R., Słowik, J., Dziedzic, T., Turaj, W., & Słowik, A. (2021). The prognostic significance of large vessel occlusion in stroke patients treated by intravenous thrombolysis. Polish journal of radiology, 86, e344–e352.
Strbian, D., Engelter, S., Michel, P., Meretoja, A., Sekoranja, L., Ahlhelm, F. J., Mustanoja, S., Kuzmanovic, I., Sairanen, T., Forss, N., Cordier, M., Lyrer, P., Kaste, M., & Tatlisumak, T. (2012). Symptomatic intracranial hemorrhage after stroke thrombolysis: the SEDAN score. Annals of neurology, 71(5), 634–641.
Elsaid, N., Mustafa, W., & Saied, A. (2020). Radiological predictors of hemorrhagic transformation after acute ischemic stroke: An evidence-based analysis. The neuroradiology journal, 33(2), 118–133
