ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตที่บังคับใช้เป็นกฎหมาย (จีเอ็มพี 420) ของผู้ประกอบการสถานที่ผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ในจังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

               การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตที่บังคับใช้เป็นกฎหมาย (จีเอ็มพี 420) ของผู้ประกอบการสถานที่ผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ในจังหวัดนครศรีธรรมราช  ทำการศึกษาในสถานที่ผลิตน้ำบริโภคฯ จำนวน 138 แห่ง โดยการสุ่มอย่างง่ายจากสถานที่ผลิตน้ำบริโภคทั้งหมด แห่ง เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามและการตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารตามหลักเกณฑ์ จีเอ็มพี 420 ในระหว่างเดือนธันวาคม 2567 ถึง กุมภาพันธ์ 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคส์แควร์และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติคแบบไบนารี ผลการวิจัยพบว่า สถานที่ผลิตน้ำบริโภคส่วนใหญ่ที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน ร้อยละ 94.2 ระยะเวลาของการดำเนินกิจการเฉลี่ย 10.8 ปี (S.D.=7.5) รายได้เฉลี่ยต่อเดือนอยู่ในช่วง 30,000-70,000 บาท ร้อยละ 34.1 มีการแต่งตั้งผู้ควบคุมการผลิตที่ผ่านการอบรม ร้อยละ 91.3 ผู้ประกอบการมีความคิดเห็นต่อจีเอ็มพี 420 โดยรวมในระดับเห็นด้วย (ค่าเฉลี่ย = 3.7, S.D. = 0.4) มีความรู้ต่อจีเอ็มพี 420 อยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย =13.9 , S.D. =2.4 คะแนนเต็ม 20) สถานที่ผลิตมีการปฏิบัติตามจีเอ็มพี 420 ร้อยละ 58  โดยปฏิบัติตามข้อกำหนดพื้นฐานได้ดีกว่าข้อกำหนดเฉพาะ (ร้อยละ 73.2 และ 59.4 ตามลำดับ) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ จีเอ็มพี 420  ได้แก่ อายุในช่วง 31-60 ปี (OR=5.4, 95% CI=1.5-19.5, p=0.010) ระยเวลาทำงานมากกว่า 8 ชั่วโมงต่อวัน (OR=6.5, 95% CI=1.7-23.9, p=0.005) รายได้เฉลี่ยต่อเดือน 50,001-90,000 บาท (OR=5.8, 95% CI=1.6-20.8, p=0.007) รายได้มากกว่า 90,000 บาท (OR=2.7, 95% CI=1.1-6.7, p=0.037) และความคิดเห็นเชิงบวกต่อการปฏิบัติตาม GMP 420 (OR=2.8, 95% CI=1.1-7.4, p=0.037) ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า พบว่า ผู้ประกอบการยังมีข้อจำกัดในการปฏิบัติตามกฎหมายดังกล่าว หน่วยงานที่มีหน้าที่ควบคุมกำกับดูแลควรมีการสนับสนุนจากภาครัฐในด้านต่าง ๆ และสร้างแรงจูงใจเพื่อส่งเสริมให้สถานประกอบการสามารถปฏิบัติตามเกณฑ์ได้อย่างยั่งยืน