ความเข้มแสงสว่างและค่าดัชนีความร้อนภายในห้องเรียนเขตร้อนชื้น: การประเมินตามมาตรฐานกฎหมาย ในโรงเรียนขยายโอกาส จังหวัดสุราษฎร์ธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความเข้มแสงสว่างแบบพื้นที่ ความสม่ำเสมอของแสงสว่าง และค่าดัชนีความร้อนภายในห้องเรียนของโรงเรียนขยายโอกาสในจังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยเปรียบเทียบค่าความเข้มแสงสว่างกับเกณฑ์มาตรฐานตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยเกี่ยวกับความร้อน แสงสว่าง และเสียง พ.ศ. 2559 และประเมินความสม่ำเสมอของแสงสว่างโดยใช้ค่า Uo = Emin/Eavg โดยอ้างอิงเกณฑ์ Uo ≥0.40 จากมาตรฐาน EN 12464-1:2021 กลุ่มตัวอย่างเป็นโรงเรียนขยายโอกาสที่เข้าร่วมโครงการสถานศึกษาปลอดภัย จำนวน 2 โรงเรียน ดำเนินการตรวจวัดความเข้มแสงสว่างด้วยเครื่องวัดความเข้มแสงสว่าง และตรวจวัดค่าดัชนีความร้อนภายในอาคารด้วยเครื่องวัด Wet Bulb Globe Temperature (WBGT) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา
ผลการศึกษาพบว่า โรงเรียนกรณีศึกษาแห่งที่ 1 มีห้องที่ผ่านเกณฑ์ค่าเฉลี่ยความเข้มแสงสว่าง ≥300 ลักซ์ จำนวน 22 จาก 33 ห้อง คิดเป็นร้อยละ 66.7 ผ่านเกณฑ์ค่าความเข้มแสงสว่าง ต่ำสุด ≥150 ลักซ์ จำนวน 24 ห้อง คิดเป็นร้อยละ 72.7 และผ่านเกณฑ์ความสม่ำเสมอของแสงสว่าง Uo ≥0.40 จำนวน 30 ห้อง คิดเป็นร้อยละ 90.9 โดยห้องเรียนมัธยมศึกษา ห้องเรียนรวม และห้องประชุมผ่านเกณฑ์ทุกตัวชี้วัด ขณะที่ห้องเรียนประถมศึกษา ห้องปฏิบัติการ และห้องสมุดยังพบค่าความเข้มแสงสว่างเฉลี่ย ค่าความเข้มแสงสว่าง ต่ำสุด หรือค่าความสม่ำเสมอของแสงต่ำกว่าเกณฑ์ในบางพื้นที่ ส่วนโรงเรียนกรณีศึกษาแห่งที่ 2 มีห้องที่ผ่านเกณฑ์ค่าเฉลี่ยความเข้มแสงสว่าง จำนวน 11 จาก 15 ห้อง คิดเป็นร้อยละ 73.3 ผ่านเกณฑ์ค่าความเข้มแสงสว่างต่ำสุด จำนวน 10 ห้อง คิดเป็นร้อยละ 66.7 แต่ผ่านเกณฑ์ Uo ≥0.40 เพียง 7 ห้อง คิดเป็นร้อยละ 46.7 โดยห้องวิชาการผ่านเกณฑ์ทุกตัวชี้วัด ส่วนห้องเรียนประถมศึกษา ห้องเรียนมัธยมศึกษา ห้องประชุม ห้องสมุด และห้องพักครู พบค่าเฉลี่ยความเข้มแสงสว่าง ค่าความเข้มแสงสว่างต่ำสุด หรือค่าความสม่ำเสมอของแสงสว่างต่ำกว่าเกณฑ์ ส่วนผลการตรวจวัดค่าดัชนีความร้อนของทั้งสองโรงเรียน พบว่าอยู่ในช่วง 25.4–28.0°C และ 26.2–28.6°C ตามลำดับ ซึ่งค่าดัชนีความร้อน ณ ช่วงเวลาที่ตรวจวัดไม่เกินค่ามาตรฐานที่กฎหมายกำหนด
จากผลการศึกษาครั้งนี้ทางโรงเรียนควรปรับปรุงสภาพแสงสว่างทั้งด้านระดับความเข้มและความสม่ำเสมอของแสงสว่าง เช่น การตรวจสอบตำแหน่งโคมไฟและบริเวณที่ค่าความเข้มแสงสว่างต่ำกว่าเกณฑ์ การทำความสะอาดหรือเปลี่ยนหลอดไฟเสื่อมสภาพ การเพิ่มโคมไฟเฉพาะบริเวณที่ค่าความเข้มแสงสว่างต่ำสุดต่ำกว่าเกณฑ์ และการจัดการความร้อนด้วยการเพิ่มการระบายอากาศ ลดรังสีความร้อน หรือแสงจ้าจากช่องเปิดหรือหลังคา และกำหนดรอบการตรวจวัดสภาพแวดล้อมซ้ำให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์ทางกฎหมาย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of Safety and Health is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated.
เอกสารอ้างอิง
กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับความร้อน แสงสว่าง และเสียง พ.ศ. 2559. (2559, 17 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 133 ตอนที่ 91 ก. หน้า 48-54.
กระทรวงสาธารณสุข, กรมอนามัย, สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม. (2559). คู่มือการปฏิบัติงานเพื่อการตรวจประเมินคุณภาพอากาศภายในอาคารสำหรับเจ้าหน้าที่. สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. https://ghh.anamai.moph.go.th/storage/app/uploads/public/603/b5b/072/603b5b0720697166916487.pdf
ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง มาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง. (2561, 21 กุมภาพันธ์). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนพิเศษ 39 ง. หน้า 15-21.
ปัทมพร กิตติก้อง, พรพรรณ สกุลคู, กิตศราวุฒิ ขวัญชารี และกันณพงศ์ อัครไชยพงศ์. (2560). การศึกษาระดับความเข้มแสงสว่างในห้องเรียน และลักษณะทางกายภาพของห้องที่มีผลต่อความรู้สึกเมื่อยล้าทางสายตาของนักเรียน: กรณีศึกษาโรงเรียนประถมศึกษาแห่งหนึ่ง จังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น, 24(3), 10-18. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jdpc7kk/article/view/162443/117208
มินตรา แสนโคก, ศจีพร ราชคูบอน และศุภาพร จำปาคำ. (2559). การตรวจวัดความเข้มของแสงสว่างในอาคารโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา จังหวัดมหาสารคาม [รายงานการวิจัยนักศึกษาระดับปริญญาตรีปริญญาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม. https://fulltext.rmu.ac.th/fulltext/2559/M119346/Mintra%20Saenkhok.pdf
สุดาภรณ์ สุดประเสริฐ. (2559). การสำรวจสภาวะสบายเชิงความร้อนของนักศึกษาในห้องไม่ปรับอากาศ. สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย, 15(2), 147–160. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/arch-kku/article/view/93547
Aghajari, S., & Chen, C. C. (2025). Optimizing classroom lighting for enhanced visual comfort and reduced energy consumption. Buildings, 15(8), 1233. https://doi.org/10.3390/buildings15081233
Arroyo, Y. P. V., Peñabaena-Niebles, R., & Correa, C. B. (2023). Influence of environmental conditions on students' learning processes: A systematic review. Building and Environment, 231, 110051. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2023.110051
Boyce, P. R., & Wilkins, A. (2018). Visual discomfort indoors. Lighting Research & Technology, 50(1), 98–114. https://doi.org/10.1177/1477153517736467
British Standards Institution. (2021). BS EN 12464-1:2021 Light and lighting-Lighting of workplaces-Part 1: Indoor workplaces. BSI Standards Limited. https://doi.org/10.3403/30385601
Budhiyanto, A., & Chiou, Y.-S. (2024). Visual comfort and energy savings in classrooms using surveillance camera derived HDR images for lighting and daylighting control system. Journal of Building Engineering, 91, 109666. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2024.108841
Cen, C., Tan, E., Valliappan, S., Ang, E., Chen, Z., & Wong, N. H. (2025). Students’ thermal comfort and cognitive performance in tropical climates: A comparative study. Energy and Buildings, 34(1), 115817. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2025.115817
Gao, B., Fu, Y., Gao, J., Liu, H., & Gao, W. (2025). Effects of the light environment in elementary school classrooms on students’ cognitive performance and galvanic skin indicators. Indoor Air, 2025(1), 3122870. https://doi.org/10.1155/ina/3122870
Golmohammadi, R., Yousefi, H., Khotbesara, N. S., Nasrolahi, A., & Kurd, N. (2021). Effects of light on attention and reaction time: A systematic review. Journal of Research in Health Sciences, 21(4), e00529. https://doi.org/10.34172/jrhs.2021.66
Lala, B., & Hagishima, A. (2023). Impact of escalating heat waves on students’ well-being and overall health: A survey of primary school teachers. Climate, 11(6), 126. https://doi.org/10.3390/cli11060126
Makun, C. Y. (2019). A study into the effect of indoor air temperature on the thermal comfort, health and performance of users in selected naturally ventilated schools in Nigeria [Unpublished doctoral]. Newcastle University. https://theses.ncl.ac.uk/jspui/handle/10443/4813
Maurya, A. K., Kumar, R., & Kumar, A. (2023). Assessing window design’s impact on daylight uniformity in classrooms in Patna, India. Engineering, Technology & Applied Science Research, 13(5), 11898–11903. https://doi.org/10.48084/etasr.6212
Prasertseree, L., & Tuaycharoen, N. (2025). The effect of curved light shelves, ceiling and window characteristics on daylighting in Thai classrooms. Journal of Daylighting, 12(1), 21-39. https://doi.org/10.15627/jd.2025.2
Puangmalee, N., Hussaro, K., & Boonyayothin, V. (2019). Thermal comfort of Thai students in university buildings under variable indoor conditions of air-conditioned space. Rattanakosin Journal of Renewable Energy and Smart Grid Technology, 14(1), 1–10. https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/RAST/article/view/144191/129330
Wargocki, P., Porras-Salazar, J. A., & Contreras-Espinoza, S. (2019). The relationship between classroom temperature and children’s performance in school. Building and Environment, 157, 197–204. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2019.04.046
Winterbottom, M., & Wilkins, A. (2009). Lighting and discomfort in the classroom. Journal of Environmental Psychology, 29(1), 63–75. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2008.11.007
