ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลในครอบครัวต่อความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันและการป้องกันภาวะแทรกซ้อน ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระบบการดูแลระยะกลาง อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น

วิภาพร ภูสง่า; กันนิษฐา มาเห็ม; ปิยธิดา คูหิรัญญรัตน์

ผู้แต่ง

วิภาพร ภูสง่า หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
กันนิษฐา มาเห็ม หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
ปิยธิดา คูหิรัญญรัตน์ หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

ผู้ดูแลในครอบครัว, โรคหลอดเลือดสมอง, การดูแลระยะกลาง, กิจวัตรประจำวันขั้นพื้นฐาน, การป้องกันภาวะแทรกซ้อน

บทคัดย่อ

การดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระบบการดูแลระยะกลางมีความซับซ้อนกว่าการดูแลทั่วไป ดังนั้นผู้ดูแลในครอบครัวจึงจำเป็นต้องพัฒนาศักยภาพด้านความรู้และทักษะ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน ส่งเสริมการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย การวิจัยเพื่อศึกษาผลของโปรแกรมพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลในครอบครัวต่อความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันและการป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระบบการดูแลระยะกลาง โดยวิจัยกึ่งทดลอง แบบ 1 กลุ่ม วัดผลก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ดูแลในครอบครัว และผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระบบการดูแลระยะกลาง คัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 33 คู่ ดำเนินโปรแกรมเป็นเวลา 12 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และ Paired t-test การศึกษาในครั้งนี้ได้รับการอนุมัติจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ รหัสโครงการวิจัย G-EC-Fb-17/2568 รับรอง วันที่ 4 เมษายน 2568
ผลการวิจัยพบว่า คะแนนเฉลี่ยด้านความรู้ในการดูแลผู้ป่วยภายหลังการทดลอง (M = 17.75, SD = 3.01) มากกว่าก่อนการทดลอง (M = 12.75, SD = 3.07) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t= 8.42, และ p < .001) คะแนนเฉลี่ยความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันภายหลังการทดลอง (M = 16.73, SD = 1.48) ดีขึ้นกว่าก่อนการทดลอง (M = 11.61, SD = 2.35) อย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (t= 16.35, และ p < .001) และคะแนนเฉลี่ยคุณภาพชีวิตภายหลังการทดลอง (M = 6.18, SD = 1.40) ดีขึ้นกว่าก่อนการทดลอง (M = 10.64, SD = 2.32) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t= 13.66, และ p < .001) ดังนั้นโปรแกรมพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลสามารถส่งเสริมการดูแลผู้ป่วยได้และลดความเสี่ยงเกิดภาวะแทรกซ้อนบางด้าน เช่น แผลกดทับและการพลัดตกหกล้ม

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Mendis S. Stroke disability and rehabilitation of stroke: World Health Organization perspective. International Journal of Stroke. 2013; 8(1): 3–4. doi:10.1111/j.1747-4949.2012.00969.x

Feigin VL, Brainin M, Norrving B, Martins SO, Pandian J, Lindsay P, et al. World stroke organization: global stroke fact sheet 2025. International Journal of Stroke. 2025; 20(2): 132-144. doi: 10.1177/17474930241308142

Jokkraja P, Thanapatthiwaku P, Poopitukkul J. Public awareness on early sign and first aids management of stroke. Christian University Journal. 2023; 29(3): 108-120. (in Thai).

Health Administration Division. Guideline for intermediate care for healthcare providers (service plan). Samut Sakhon: Born to be publishing CO., LTD; 2019. (in Thai).

Department of Medical Service. Guideline for intermediate care in the elderly. Bangkok: Beyond Publishing CO., LTD; 2020. (in Thai).

Wei X, Sun S, Zhang M, Zhao Z. A systematic review and meta-analysis of clinical efficacy of early and late rehabilitation interventions for ischemic stroke. BMC Neurology. 2024; 24(1): 91. doi: 10.1186/s12883-024-03565-8

Ryan P, Sawin KJ. The individual and family self-management theory: Background and perspectives on context, process, and outcomes. Nursing Outlook. 2009; 57(4): 217–225. doi: 10.1016/j.outlook.2008.10.004

Jaiboon S, Jaiboon S, Wisitcharoen K. Effects of the empowerment program on knowledge and skills for caregivers of stroke patients. Kuakarun Journal of Nursing. 2024; 31(1): 160-173. (in Thai).

Bergstrom N, Braden J, Laguzza A, Holman V. The Braden scale for predicting pressure sore risk. Nursing Research. 1987; 36(4): 205–210. doi: 10.1097/00006199-198707000-00002

Morse J. M. Preventing patient falls: Establishing a fall prevention program (2nded.). Springer Publishing Company; 2009.

Jitapunkul S. Assessment of functional ability in the elderly: Barthel ADL Index. Chulalongkorn Medical Journal. 1994; 38(5): 297-307. (in Thai).

Pattanaphesaj J, Thavorncharoensap M. The Thai version of the EQ-5D-5L health questionnaire. Health Intervention and Technology Assessment Program. 2015; 3(24): 3–6. (in Thai).

Rittsorn P. Effects of skill training program for caregivers of dependent stroke patients while Banphue hospital. Journal of Environmental and Community Health. 2023; 8(1): 287–293. (in Thai).

Fadilah N, Rahariyani L. D, Yumni H, Dinarwiyata D. The effect of family-supportive therapy on the burden of caregivers and activities of daily living among stroke patients. Healthcare in Low-resource Settings. 2024; 12. doi: 10.4081/hls.2024.13066

Chen Y, Chen Y, Zheng K, Dodakian L, See J, Zhou R, et al. A qualitative study on user acceptance of a home-based stroke telerehabilitation system. Topics in Stroke Rehabilitation. 2020; 27(2): 81–92. doi: 10.108 0/10749357.2019.1683792

Blaquera A. P, Hisaka Y, Takase K, Ito H, Yasuhara Y, Soriano G. P, et al. Home care practices that improve performance of activities of daily living of patient’s post-stroke: A systematic review. The Journal of Medical Investigation. 2024; 71(3.4): 197-204.

Nilsawaddi W. Effects of a Hospital-to-Home Transitional Care Program on Activities of Daily Living, Patients’ Complications, and Self-Management Ability of Caregivers. Journal of Nursing and Public Health Research. 2022; 2(3): 57–70. Retrieved from https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jnphr/article/view/259418. (in Thai).

Siajanboriboon P. The effects of home nursing program intermediate care of patients with stroke on the occurrence of complications patients in the community area of Mueang Ratchaburi District. The Academic and Nursing Journal of Boromarajonani College of Nursing, Chakriraj. 2023; 3(2): 1-13. (in Thai).

Boonvas K, Jankaew J, Chaiyalap S. Effectiveness of a stroke educational application on knowledge and satisfaction among at-risk groups in Ra-hang community, Lat Lum Kaeo district, Pathum Thani province. Journal of The Royal Thai Army Nurses. 2026; 27(1): 295-303. (in Thai).

Farombi T. H, Khan H. T, Lawal M, Akinyemi R. Impact of intermediate home-based care on functional health of older adults with stroke in low-income and middle-income countries: A systematic review. Journal of Alzheimer’s Disease Reports. 2025; 9, 25424823251318227. doi: 10.1177/25424823251318227

Mankong S, Nopparat P, Panyako N. Effects of intermediate phase rehabilitation program for stroke patients at Thapla Hospital. Journal of Health Environmental Education. 2022; 7(1): 96–107. (in Thai).

Sittichok K. The comparison of the ability to perform daily routine tasks before and after caring for patients in 3 disease groups according to the Ang Thong Province Patient Care Guidelines. Journal of Environment and Community Health. 2021; 6(1): 52–56. (in Thai).

Mendrofa F. A. M, Iswanti D. I, Saifudin I. M. M. Y. The role of family-centered care in enhancing stroke rehabilitation outcomes: an integrative literature review. International Journal of Public Health Science. 2025; 14(2): 1031-39. doi: 10.11591/ijphs.v14i2.24847

Kavga A, Kalemikerakis I, Faros A, Milaka M, Tsekoura D, Skoulatou M, et al. The effects of patients’ and caregivers’ characteristics on the burden of families caring for stroke survivors. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021 ; 18(14):7298. doi:10.3390/ijerph18147298

Thaicharoen O, Jantacumma N, Waelveerakup W. Effects of a self-management program for stroke prevention among at-risk working age patients in Saraburi province. Journal of The Royal Thai Army Nurses. 2025; 26(1): 120-128. (in Thai).