ประสิทธิผลของการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม ต่อภาวะโศกเศร้าที่ผิดปกติระยะยาวและภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยเด็กและวัยรุ่น: การทบทวนอย่างเป็นระบบ

กัมปนาท ตื้อเป็ง; ภัทราภรณ์ ภทรสกุล; หรรษา เศรษฐบุปผา

ผู้แต่ง

กัมปนาท ตื้อเป็ง คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ภัทราภรณ์ ภทรสกุล คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
หรรษา เศรษฐบุปผา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

คำสำคัญ:

ภาวะโศกเศร้าที่ผิดปกติระยะยาว, การบำบัดพฤติกรรมและความคิด, ภาวะซึมเศร้า, เด็กและวัยรุ่น, การทบทวนอย่างเป็นระบบ

บทคัดย่อ

การทบทวนอย่างเป็นระบบครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม (Cognitive Behavior Therapy: CBT) ต่อการลดภาวะโศกเศร้าที่ผิดปกติ (Prolonged Grief) และภาวะซึมเศร้าในเด็กและวัยรุ่น โดยสืบค้นรายงานวิจัยเชิงทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (RCTs) และงานวิจัยเชิงกึ่งทดลองจากฐานข้อมูลมาตรฐาน 9 แหล่ง ทั้งในประเทศและต่างประเทศ (ThaiLIS, ThaiJO, PubMed, Embase, CINAHL, Scopus, ScienceDirect, ProQuest และ Google Scholar) ระหว่าง พ.ศ. 2558–2568 ดำเนินการตามกรอบแนวคิดของสถาบันเจบีไอ (JBI) จากผลการสืบค้น 619 การศึกษา มีงานวิจัยที่ผ่านเกณฑ์คัดเข้าจำนวน 3 การศึกษา ซึ่งถูกนำมาวิเคราะห์อภิมาน (Meta-analysis) 2 การศึกษา และสังเคราะห์เชิงพรรณนา (Narrative Synthesis) 1 การศึกษา ผลการวิเคราะห์อภิมานด้วยโมเดลผลกระทบคงที่ (Fixed-effect Model) พบว่า CBT สามารถลดภาวะโศกเศร้าที่ผิดปกติได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (SMD = -0.75, 95% CI [-1.01, -0.49] ,p < .01) และลดภาวะซึมเศร้าได้ อย่างมีนัยสำคัญ (SMD = -0.57, 95% CI [-0.82 -0.32], p < .01) อย่างไรก็ตาม พบความไม่เป็นเอกพันธุ์ของข้อมูลในระดับสูง ( $\bar{x}$ =19.3-27.78, I^² = 95-96%) และคุณภาพของหลักฐานเชิงประจักษ์ตามเกณฑ์ GRADE อยู่ในระดับต่ำมาก (Very Low) สำหรับผลการสังเคราะห์เชิงเนื้อหาในการศึกษาที่เปรียบเทียบระหว่าง CBT ที่เน้นความบอบช้ำทางใจ (CBT-TF) กับการบำบัดแบบเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง (CCT) พบว่าทั้งสองวิธีสามารถลดอาการได้ แต่ไม่พบความแตกต่างของประสิทธิผลระหว่างกลุ่มอย่างมีนัยสำคัญ
สรุปได้ว่าแม้ CBT จะมีประสิทธิผลในทางสถิติ แต่ความไม่เป็นเอกพันธุ์ของข้อมูลและคุณภาพหลักฐานที่ต่ำสะท้อนถึงความจำเป็นในการทำวิจัยเชิงทดลองที่มีคุณภาพสูงและมีระเบียบวิธีวิจัยที่เป็นมาตรฐานเดียวกันเพิ่มเติม เพื่อยืนยันประสิทธิผลก่อนนำไปประยุกต์ใช้ในบริบททางคลินิกอย่างกว้างขวาง

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Klaochai S, Somjit P, Srivirochai P, Chanthong P, & Wannarit K. Validity and reliability of the Prolonged Grief Disorder-13-Revised Thai version (Thai PG-13-R) among bereaved relatives. Journal of the Psychiatric Association of Thailand. 2023; 68(1): 81-90. (in Thai)

Sarinrat W. Grief from the loss of a loved one. Thai Red Cross Nursing Journal. 2017; 1 :14-20. (in Thai)

Kübler RE. On death and dying. New York: Macmillan; 1969.

Khang M, Lee DH, & Kim Y. Parental Perceptions of Surviving Sibling Grief Responses to an Adolescent’s Violent and Sudden Death by the Sewol Ferry Disaster in South Korea. Journal of Death and Dying. 2020; 81(3): 454-74.

Boelen PA, Lenferink LIM, & Spuij M. CBT for Prolonged Grief in Children and Adolescents: A Randomized Clinical Trial. American Journal of Psychiatry. 2021; 178(4): 294-304.

Bardideh F, Jarareh J, Mofrad M, & Bardideh K. The Effectiveness of Integrated Group Therapy on Prolonged Grief Disorder of Bereaved People from COVID-19 Randomized Controlled Trial. Journal of Death and Dying. 2025; 91(2): 675-92.

Lechner MF, Spuij M, & Boelen PA. Sudden gains in the treatment of children and adolescents with prolonged grief. Journal of consulting and clinical psychology. 2025; 93(1): 14-26.

Hulsey EG, Hill RM, Layne CM, Gaffney DA, & Kaplow JB. Calculating the incidence rate of sibling bereavement among children and adolescents across the United States: A proposed method. Death Studies. 2020; 44(5): 303-11.

Szuhany KL, Malgaroli M, Miron CD, & Simon NM. Prolonged Grief Disorder: Course, Diagnosis, Assessment, and Treatment. Journal of Lifelong Learning in Psychiatry. 2021; 19(2): 161-72.

Carpio DL, Paul S, Paterson A, & Rasmussen S. A systematic review of controlled studies of suicidal and self-harming behaviours in adolescents following bereavement by suicide. Public Library of Science One. 2021; 16(7): 1-29.

Hiyoshi A, Berg L, Grotta A, Almquist Y, & Rostila M. Parental death in childhood and pathways to increased mortality across the life course in Stockholm, Sweden: A cohort study. Public Library of Science Medicine. 2021 ;18(3): 1-16.

Falala A, Lannes A, Bui E, & Revet A. Prevalence of prolonged grief disorder in bereaved children and adolescents: A systematic review. Journal of biological psychiatry and psychopharmacology. 2024; 50(5): 557-65.

Brown EJ, Goodman RF, Cohen JA, Mannarino AP, & Chaplin WF. An Exploratory Trial of Cognitive-Behavioral vs Client-Centered Therapies for Child-Mother Dyads Bereaved from Terrorism. Journal of Child and Adolescent Trauma. 2020; 13(1): 113-25.

Salah S, Hussain S, Ahmed A, Azam A, & Rafique D. Death as Transformation: Examining Grief Under the Perspective of the Kubler-Ross in the Selected Movies. International Journal of English Linguistics. 2018; 9(1): 448-56.

Kittimaskun W, Bunthumporn N, & Vuthiarpa, S. The effect of a cognitive behavioral therapy program on depression among abused adolescents. Journal of The Royal Thai Army Nurses. 2020; 21(1): 329–37. (in Thai)

Treml J, Nagl M, Linde K, Kündiger C, Peterhänsel C, & Kersting A. Efficacy of an Internet-based cognitive-behavioural grief therapy for people bereaved by suicide: a randomized controlled trial. European Journal of Psychotraumatology. 2021; 12(1): 1-12

Aromataris EMZ. JBI Manual for Evidence Synthesis; 2021.

Beck JS. Cognitive behavior therapy: Basics and beyond, 3rd edition. New York, United State: The Guilford Press; 2021.

Dorsey S, Lucid L, Martin P, King KM, Donnell KO, Murray LK, & et al. Effectiveness of task-shifted trauma-focused cognitive behavioral therapy for children who experienced parental death. Journal of the American Medical Association Psychiatry. 2020; 77(5) :464-73.